Humanitext Reader

西塞罗 · 为小拉比利乌斯辩护 §30-36

加收一成指控的矛盾与证人的不诚实

第 6 段,共 8 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗指出了指控波斯图穆斯加收一成(decuma)资金这一说法的逻辑矛盾。他还辩明了自己为昔日仇敌加比尼乌斯辩护的背景(与庞培和解),同时猛烈抨击了亚历山大里亚使节在法庭上出尔反尔、满口谎言的不诚实行为。

§30at ex hoc ipso crimen exoritur.
然而,恰恰是从这里产生指责。
ait enim, Gabinio pecuniam Postumus cum cogeret, decumas imperatarum pecuniarum sibi coegisse.
因为他说,当波斯图穆斯为加比尼乌斯征收资金时,他为自己征收了所要求数额的十分之一。
non intellego hoc quale sit, utrum accessionem decumae, ut nostri facere coactores solent in centesima, an decessionem de summa fecerit.
我不明白这是怎么一回事,他是像我们的收税人在征收百分之一税时通常做的那样,额外附加了十分之一,还是从总数中扣除了十分之一。
si accessionem, undecim milia talentum ad Gabinium pervenerunt.
如果是附加,那么有一万一千塔拉特送到了加比尼乌斯手中。
at non modo abs te decem milia obiecta sunt sed etiam ab his aestimata.
然而,不仅你控诉的数额是一万,而且这些审判官评估的也是一万。
§31addo illud etiam: qui tandem convenit aut tam gravi onere tributorum ad tantam pecuniam cogendam mille talentum accessionem esse factam aut in tanta mercede hominis, ut vis, avarissimi mille talentum decessionem esse concessam? neque enim fuit Gabini remittere tantum de suo nec regis imponere tantum pati suis.
我还要补充这一点:在如此沉重的税收负担下,为了征收如此巨额的资金,怎么会可能额外附加了一千塔拉特;或者在如你所说极度贪婪之人的如此巨额报酬中,怎么会可能允许扣除一千塔拉特? 这究竟如何说得通? 因为加比尼乌斯既不会免除自己所得中的这么多,国王也绝不会容许臣民被课以如此重税。
at erunt testes legati Alexandrini.
你会说:“但亚历山大里亚的使节将是证人。
ei nihil in Gabinium dixerunt; immo ei Gabinium laudaverunt.
”他们没有对加比尼乌斯说任何不利的话;相反,他们赞扬了加比尼乌斯。
Vbi ergo ille mos, ubi consuetudo iudiciorum, ubi exempla? solet is dicere in eum qui pecuniam redegit qui in illum cuius nomine ea pecunia redigeretur non dixerit?
那么,那样的习俗在哪里,法庭的惯例在哪里,前例又在哪里? 一个对那笔钱是以其名义征收的当事人不作证指控的人,通常会指控那个实际收钱的人吗?
§32age, si is qui non dixit solet, etiamne is solet qui laudavit? isdem testibus, et quidem non productis, sed dictis testium recitatis, quasi praeiudicata res ad has causas deferri solet.
好,即使不指控的人通常会这样做,难道赞扬过的人也会这样做吗? 正是通过同一批证人,而且他们甚至没有亲自出庭,而只是朗读了他们的证词,这件事就通常被带到这些审判中,仿佛这已经是预先判决好的一样。
et ait etiam meus familiaris et necessarius eandem causam Alexandrinis fuisse cur laudarent Gabinium quae mihi fuerit cur eundem defenderem.
甚至我的友人、亲密知己也说,亚历山大里亚人赞扬加比尼乌斯的原因,与我为他辩护的原因是一样的。
mihi, C. Memmi, causa defendendi Gabini fuit reconciliatio gratiae.
盖乌斯·梅米乌斯啊,对我而言,为加比尼乌斯辩护的原因在于重建友好关系。
neque me vero paenitet mortalis inimicitias, sempiternas amicitias habere.
而我确实不后悔让仇恨是暂时的,而让友谊是永恒的。
§33nam si me invitum putas, ne Cn. Pompei animum offenderem, defendisse causam, et illum et me vehementer ignoras.
因为如果你认为我是违心地、为了不触怒格奈乌斯·庞培而为这个案子辩护,那你就极不了解他,也不了解我。
neque enim Pompeius me sua causa quicquam facere voluisset invitum, neque ego cui omnium civium libertas carissima fuisset meam proiecissem.
因为庞培绝不会希望我为了他的缘故违心做任何事,而我,这个把所有公民的自由看得最珍贵的人,也绝不会抛弃我自己的自由。
nec, quam diu inimicissimus Gabinio fui, non amicissimus mihi Cn. Pompeius fuit, nec, postea quam illius auctoritate eam dedi veniam quam debui, quicquam simulate feci, ne cum mea perfidia illi etiam ipsi facerem cui beneficium dedissem iniuriam.
而且,在我作为加比尼乌斯的最大死敌期间,格奈乌斯·庞培并不是不把我视为最亲密的朋友;后来,在他的权威指引下,我给予了我应当给予的宽恕之后,我没有做任何虚假的事,以免由于我的不忠,甚至对我给予恩惠的那个当事人本身造成伤害。
nam non redeundo in gratiam cum inimico non violabam Pompeium; si per eum reductus insidiose redissem, me scilicet maxime, sed proxime illum quoque fefellissem.
因为,不与仇敌和解并不会损害庞培;但如果通过他而达成的和解是阴险虚假的,我自然首先欺骗了自己,其次也欺骗了他。
§34ac de me omittamus; ad Alexandrinos istos revertamur.
但关于我的事暂且不提,让我们回到那些亚历山大里亚人身上。
quod habent os, quam audaciam! modo vobis inspectantibus in iudicio Gabini tertio quoque verbo excitabantur; negabant pecuniam Gabinio datam.
他们是何等厚颜无耻,何等大胆放肆! 就在不久前,在你们目睹的加比尼乌斯的审判中,他们每说三个词就激动起来;他们否认曾把钱给过加比尼乌斯。
recitabatur identidem Pompei testimonium regem ad se scripsisse nullam pecuniam Gabinio nisi in rem militarem datam.
庞培的证词被反复朗读,证明国王曾写信给他,称除了军事用途之外,没有给过加比尼乌斯任何钱。
non est, inquit, tum Alexandrinis testibus creditum.
“那时,”告发者说,“亚历山大里亚的证人没有被相信。
quid postea? creditur nunc.
”那又怎样? 现在他们被相信了。
quam ob rem? quia nunc aiunt quod tum negabant.
“为什么? ”“因为现在他们肯定了他们当时否认的事情。
§35quid ergo? ista condicio est testium ut, quibus creditum non sit negantibus, isdem credatur dicentibus? at, si verum tum severissima fronte dixerunt, nunc mentiuntur; si tum mentiti sunt, doceant nos verum quo voltu soleant dicere.
” 那么怎么说呢? 难道证人的境况就是这样:在他们否认时未被相信的同一批人,在他们肯定时就该被相信吗? 但是,如果他们当时用最严厉的表情说了真话,那么他们现在就在撒谎;如果他们当时撒了谎,就让他们告诉我们,他们通常用什么样的表情来说真话。
audiebamus Alexandream, nunc cognoscimus.
我们以前听说过亚历山大里亚,现在我们亲身体会到了。
illinc omnes praestigiae, illinc, inquam, omnes fallaciae, omnia denique ab eis mimorum argumenta nata sunt.
所有的骗局,所有的诡计,一句话,戏子们的全部戏码,都是从那里诞生的。
nec mihi longius quicquam est, iudices, quam videre hominum voltus.
审判官们,对我来说,没有比亲眼看看这些人的嘴脸更迫切的了。
§36dixerunt hic modo nobiscum ad haec subsellia, quibus superciliis renuentes huic decem milium crimini! iam nostis insulsitatem Graecorum;
就在不久前,他们和我们一起坐在这间法庭的这些长椅上,扬起眉毛否定这万金之罪时是何等的神情!
umeris gestum agebant tum temporis, credo, causa; nunc scilicet tempus nullum est.
你们已经知道希腊人的愚妄了;当时他们耸着肩膀做着手势,我想,是因为当时有什么好处;现在当然没有任何好处了。
Vbi semel quis peieraverit, ei credi postea, etiam si per pluris deos iuret, non oportet, praesertim, iudices, cum in his iudiciis ne locus quidem novo testi soleat esse ob eamque causam idem iudices retineantur qui fuerint de reo, ut eis nota sint omnia neve quid fingi novi possit.
一个人一旦犯了伪证罪,此后即使他指着更多的神明发誓,也不应该再相信他,尤其是,审判官们,因为在这些审判中,通常甚至没有新证人的容身之地,因此那些曾参与审判被告的审判官才会被留任,以便他们对一切都了如指掌,防止任何新的虚伪捏造。

词汇与语法注释

  1. §30Gabinio pecuniam Postumus cum cogeret — 连词 cum 引导具有虚拟式未完成过去时 cogeret 的时间/环境从句。Gabinio 是与格(利益与格或间接宾语),表示波斯图穆斯是在“为加比尼乌斯”征收资金。
  2. §31qui tandem convenit aut tam gravi onere... aut in tanta mercede... — 两个“对格加不定式”(A.C.I.)结构由 aut... aut... 并列,作为非人称动词 convenit 的主语:第一个是 mille talentum accessionem esse factam,第二个是 mille talentum decessionem esse concessam。
  3. §32isdem testibus — 夺格独立结构(Ablative Absolute),受过去分词 non productis 和 recitatis 修饰,表示“在同一批证人的情况下,且非亲自出庭而是朗读其证词”。
  4. §33nec, quam diu inimicissimus Gabinio fui, non amicissimus mihi Cn. Pompeius fuit — 双重否定(nec... non...)结构,表达强烈的肯定:“在我作为加比尼乌斯的最大死敌期间,格奈乌斯·庞培并不是不把我视为最亲密的朋友”(意即庞培确实是非常亲密的朋友)。
  5. §35nec mihi longius quicquam est... quam videre — 使用比较级形容词 longius 的否定惯用表达。否定 longius quicquam(“任何更遥远/拖延的事”),即表示“对我来说,没有什么比亲眼看看[他们的脸]更迫切(更令人期待)的了”。
  6. §36cum... ne locus quidem novo testi soleat esse — 由 cum 引导的原因或环境从句。短语 ne... quidem(“甚至没有”)修饰 locus,与之相关联的是与格 novo testi(“新证人的空间/余地”)。

引用这一段

西塞罗, 为小拉比利乌斯辩护 §30-36. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi030.humanitext-lat2:30-36

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。