Humanitext Reader

キケロ · スカウルス弁護 §25-34

告発者の調査不足の批判とアッピウスの政治的陰謀

4 / 6 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは自らの徹底した現地調査の経験を語って告発者トリアリウスの怠慢を批判し、さらにこの裁判がアッピウス・クラウディウスによる兄弟の選挙支援を目的とした政治的陰謀であることを暴く。

§25an ego querelas atque iniurias aratorum non in segetibus ipsis arvisque cognoscerem? peragravi, inquam, Triari, durissima quidem hieme vallis Agrigentinorum atque collis.
私が耕作者たちの不満や被害を、麦畑そのものや耕地そのものにおいて知るべきではなかっただろうか? トリアリウスよ、言っておくが、私は極めて厳しい冬にアグリゲントゥムの人々の谷や丘をくまなく歩き回ったのだ。
campus ille nobilissimus ac feracissimus ipse me causam paene docuit Leontinus.
あの極めて高名で肥沃なレオンティニの平野それ自体が、私に事件をほとんど教えてくれた。
adii casas aratorum, a stiva ipsa homines mecum conloquebantur.
私は耕作者たちの小屋を訪れ、男たちは鋤の柄そのものから私に話しかけてくれたのだ。
§26itaque sic fuit illa expressa causa non ut audire ea quae dicebam, iudices, sed ut cernere et paene tangere viderentur.
それゆえ、その事件は、私が語ることを、裁判官諸官よ、諸君が耳で聞くのではなく、目で見て、ほとんど手で触れているかのように思われるほどに、ありありと表現された。
neque enim mihi probabile neque verum videbatur me, cum fidelissimae atque antiquissimae provinciae patrocinium recepissem, causam tamquam unius clientis in cubiculo meo discere.
なぜなら、極めて忠実で最も古い属州の弁護を引き受けた私が、個人のクライアント一人の事件であるかのように、自分の寝室でその事件について学ぶということは、私には尤もらしくもなければ正しくもないと思われたからである。
§27ego nuper, cum Reatini, qui essent in fide mea, me suam publicam causam de Velini fluminibus et cuniculis apud hos consules agere voluissent, non existimavi me neque dignitati praefecturae gravissimae neque fidei meae satis esse facturum, nisi me causam illam non solum homines sed etiam locus ipse lacusque docuisset.
私が最近、私の庇護下にあるレアテの人々が、ウェリヌス川の水路と地下排水路に関する彼らの公的な事件を、現コンスルたちの前で私に扱ってほしいと望んだとき、もしその事件を人々だけでなく、その場所自体と湖自体が私に教えてくれなかったなら、私は極めて重要なプラエフェクトゥーラの尊厳に対しても、私の信義に対しても、十分に応えたことにはならないと考えた。
§28neque tu aliter fecisses, Triari, si te id tui isti Sardi facere voluissent, hi qui te in Sardiniam minime venire voluerunt, ne longe aliter omnia atque erant ad te delata cognosceres, nullam multitudinis in Sardinia querelam, nullum in Scaurum odium populi
トリアリウスよ、もしお前のあのサルディニア人たちが、お前にそうすることを望んでいたなら、お前も異なるようにはしなかっただろう。 お前がサルディニアに来ることを決して望まなかったあの者たちは、お前がすべてを持ち込まれたこととは全く異なるように知ること、すなわち、サルディニアには民衆の不満は全くなく、スカウルスに対する人々の憎しみも全くないということを知るのを恐れたのだ。
§29anhelitu Aetnam ardere dicunt, sic Verrem obruissem Sicilia teste tota.
人々はエトナ山が吐息によって燃えていると言うが、そのように私もシケリア全体を証人としてウェッレスを圧倒したことだろう。
tu vero comperendinasti uno teste producto.
だが、お前はたった一人の証人を引き出しただけで、裁判を延期した。
at quo teste, di immortales! non satis quod uno, non quod ignoto, non quod levi;
だが、なんと不滅の神々よ、何という証人か! 一人であること、素性も知れぬ者であること、軽薄な者であることだけで十分ではないとでもいうように、お前はヴァレリウスを証人として第一回公判を終えたというのか。
etiamne Valerio teste primam actionem confecisti, qui patris tui beneficio civitate donatus gratiam tibi non inlustribus officiis, sed manifesto periurio rettulit?
彼は、お前の父の恩恵によって市民権を与えられたのに、お前に対して目覚ましい奉仕ではなく、明白な偽証をもって報いたのだ。
§30quod si te omen nominis vestri forte duxit, nos tamen id more maiorum, quia faustum putamus, non ad perniciem, verum ad salutem interpretamur.
もしお前たちの名前の兆しが、たまたまお前を導いたのだとしても、私たちは、祖先の風習に従い、それを幸先が良いと考えるがゆえに、破滅のためではなく、むしろ救済のために解釈する。
sed omnis ista celeritas ac festinatio, quod inquisitionem, quod priorem actionem totam sustulisti, illud patefecit et inlustravit quod occultum tamen non erat, non esse hoc iudicium iudici, sed comitiorum consularium causa comparatum.
しかし、お前が調査も第一回公判全体も取りやめたという、あのすべての迅速さと急ぎは、隠されてはいなかったものの、次のことを暴露し、明らかにした。 すなわち、この裁判は裁判官のためにではなく、コンスル選挙のために準備されたものであるということだ。
§31hic ego Appium Claudium, consulem fortissimum atque ornatissimum virum mecumque, ut spero, fideli in gratiam reditu firmoque coniunctum, nullo loco, iudices, vituperabo.
ここで、私は極めて勇敢で栄誉ある人物であり、私と、望むらくは、忠実な和解と強固な絆で結ばれているアッピウス・クラウディウスを、裁判官諸官よ、いかなる点においても非難するつもりはない。
fuerint enim eae partes aut eius quem id facere dolor et suspicio sua coegit, aut eius qui has sibi partis depoposcit, quod aut non animadvertebat quem violaret, aut facilem sibi fore in gratiam reditum arbitrabatur;
なぜなら、そのような役割は、自らの苦痛と疑念がそうすることを強いた者の役割であったか、あるいは、自分が誰を傷つけているかに気づかなかったか、あるいは自分にとって和解は容易であると考えて、これらの役割を自ら求めた者の役割であったろうから。
§32ego tantum dicam quod et causae satis et in illum minime durum aut asperum possit esse.
私は、事件にとって十分であり、かつ彼にとって決して過酷でも辛辣でもないようなことだけを語ろう。
quid enim habet turpitudinis Appium Claudium M. Scauro esse inimicum? quid? avus eius P. Africano non fuit, quid? mihi ipsi idem iste, quid? ego illi? quae inimicitiae dolorem utrique nostrum fortasse aliquando, dedecus vero certe numquam attulerunt.
アッピウス・クラウディウスがマルクス・スカウルスの敵であることに、何の不名誉があるだろうか? 何と? 彼の祖父はプブリウス・アフリカヌスの敵ではなかったか? 何と? 私自身に対して、あの同じ男は? 何と? 私は彼に対して? それらの敵意は、私たち双方に時に苦痛をもたらしたかもしれないが、不名誉は確かに一度ももたらさなかった。
§33successori decessor invidit, voluit eum quam maxime offensum quo magis ipsius memoria excelleret;
前任者は後任者を妬み、自らの記憶がより際立つように、彼ができるだけ打撃を受けることを望んだ。
res non modo non abhorrens a consuetudine sed usitata etiam et valde pervagata.
これは慣習から外れているどころか、よくあることであり、極めて広く行き渡っていることである。
neque vero tam haec ipsa cotidiana res Appium Claudium illa humanitate et sapientia praeditum per se ipsa movisset, nisi hunc C. Claudi, fratris sui, competitorem fore putasset.
そして、あの人間性と知恵を備えたアッピウス・クラウディウスを、この日常的な出来事それ自体がこれほどまでに動かすことはなかっただろう、もし他ならぬ彼が、このスカウルスが自らの兄弟であるガイウス・クラウディウスのライバルになると考えなかったなら。
§34qui sive patricius sive plebeius esset—nondum enim certum constituerat—cum hoc sibi contentionem fore putabat, Appius autem hoc maiorem etiam quod illum in pontificatus petitione, in saliatu, in ceteris meminerat fuisse patricium. quam ob rem se consule neque repelli fratrem volebat neque, iste si patricius esset, parem Scauro fore videbat, nisi hunc aliquo aut metu aut infamia perculisset.
その兄弟は、パトリキかプレブスか、まだ確実には決めていなかったが、スカウルスとの間に争いが生じるだろうと考えていた。 一方、アッピウスは、彼が神官職の立候補において、またサリイの神官職において、その他においてパトリキであったことを覚えていたため、この争いをさらに重大なものと考えていた。 それゆえ、自分がコンスルである間に兄弟が落選することを望まず、また、もし相手がパトリキであるなら、彼を何らかの恐怖か不名誉によって打ち倒さない限り、兄弟がスカウルスに太刀打ちできないことを見抜いていたのである。

語釈・文法注

  1. §25cognoscerem — 躊躇的疑問(deliberative subjunctive)の接続法半過去。「〜すべきではなかったか」と、過去における当為や義務を反問の形で示している。
  2. §26non ut audire... viderentur — 結果のut節。viderentur(〜のように思われる)が主動詞であり、不定詞の audire(聞く)および cernere et paene tangere(見て、ほとんど手で触る)がその補語となっている。
  3. §28nullum in Scaurum odium populi — 文の途絶(アポシオペーシス)または写本の欠損部分。この名詞句の後に続くべき動詞が欠けているが、文脈上「〜がないことを(知る)」という意味を補って解釈される。
  4. §29obruissem — 仮定法過去完了。独立奪格句 "Sicilia teste tota"(シケリア全体が証人であるならば)を条件節(Protasis)の代わりとする、過去の反事実条件文の帰結部(Apodosis)である。
  5. §30non esse hoc iudicium iudici — 動詞 patefecit et inlustravit に導かれる対格不定詞(A.c.I.)構文。iudici は目的の与格(または所有の与格)で、「裁判のための裁判ではない」という意味を表す。
  6. §33successori decessor — 主語と格関係の整理。decessor(前任者、主格)が主語であり、successori(後任者、与格)は動詞 invidit(妬む、通常与格を支配)の目的語である。

この箇所を引用する

キケロ, スカウルス弁護 §25-34. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi029.humanitext-lat2:25-34

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。