Humanitext Reader

西塞罗 · 为斯考鲁斯辩护 §25-34

批驳原告调查不实与揭露阿庇乌斯的政治阴谋

第 4 段,共 6 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗通过分享自己认真进行实地调查的经验,批评原告特里阿里乌斯的懈怠,并揭露这场审判实际上是阿庇乌斯·克劳狄乌斯为了协助其兄弟竞选而策划的政治阴谋。

§25an ego querelas atque iniurias aratorum non in segetibus ipsis arvisque cognoscerem? peragravi, inquam, Triari, durissima quidem hieme vallis Agrigentinorum atque collis.
难道我不应当在麦田和耕地本身之中去了解农夫们的痛苦和所受的伤害吗? 特里阿里乌斯,我告诉你,我是在极寒的冬天里,走遍了阿格里真托人的山谷和丘陵。
campus ille nobilissimus ac feracissimus ipse me causam paene docuit Leontinus.
那片最著名、最肥沃的莱翁蒂尼平原本身,几乎就把案情告诉了我。
adii casas aratorum, a stiva ipsa homines mecum conloquebantur.
我走进了农夫们的木屋,人们在犁柄旁直接与我交谈。
§26itaque sic fuit illa expressa causa non ut audire ea quae dicebam, iudices, sed ut cernere et paene tangere viderentur.
因此,诸位审判官,那桩案子被表现得如此生动,以至于你们似乎不是在听我说,而是在亲眼看见、几乎是在亲手触摸它。
neque enim mihi probabile neque verum videbatur me, cum fidelissimae atque antiquissimae provinciae patrocinium recepissem, causam tamquam unius clientis in cubiculo meo discere.
因为在我看来,当我接受了一个最忠诚、最古老的行省的庇护请求时,如果像对待一个普通客户的案件那样,在我的卧房里去了解案情,这既不合常理,也不合正道。
§27ego nuper, cum Reatini, qui essent in fide mea, me suam publicam causam de Velini fluminibus et cuniculis apud hos consules agere voluissent, non existimavi me neque dignitati praefecturae gravissimae neque fidei meae satis esse facturum, nisi me causam illam non solum homines sed etiam locus ipse lacusque docuisset.
最近,当处于我庇护之下的雷亚蒂人希望我在现任执政官面前,为他们代理关于维利努斯河水路与地下排水渠的公诉案时,我认为,除非不仅是当地人,甚至连那地方本身和湖泊都把案情教给我,否则我就无法对得起那极重要的知事区的尊严,也无法对得起我的信义。
§28neque tu aliter fecisses, Triari, si te id tui isti Sardi facere voluissent, hi qui te in Sardiniam minime venire voluerunt, ne longe aliter omnia atque erant ad te delata cognosceres, nullam multitudinis in Sardinia querelam, nullum in Scaurum odium populi §29anhelitu Aetnam ardere dicunt, sic Verrem obruissem Sicilia teste tota.
特里阿里乌斯,如果你的那些萨丁岛人希望你这样做,你也不会做出不同的选择。 那些最不希望你进入萨丁岛的人,正是害怕你会发现一切与呈报给你的完全不同:在萨丁岛根本没有民众的抱怨,也没有人民对斯考鲁斯的仇恨…… 人们说埃特纳火山因吐息而燃烧,同样,我也会以整个西西里为证,将维勒斯彻底压垮。
tu vero comperendinasti uno teste producto.
然而你却在仅传唤了一名证人的情况下就推迟了审判。
at quo teste, di immortales! non satis quod uno, non quod ignoto, non quod levi;
但那是怎样的证人啊,不朽的神明! 仅此一人还不够,身份不明还不够,轻浮不可信还不够;你难道还以瓦勒里乌斯为证完成了第一阶段诉讼吗?
etiamne Valerio teste primam actionem confecisti, qui patris tui beneficio civitate donatus gratiam tibi non inlustribus officiis, sed manifesto periurio rettulit?
他因你父亲的恩惠被授予公民权,却不用显赫的服务,而用显而易见的伪证来报答你?
§30quod si te omen nominis vestri forte duxit, nos tamen id more maiorum, quia faustum putamus, non ad perniciem, verum ad salutem interpretamur.
但如果你们名字的预兆碰巧引导了你,我们然而按照祖先的习俗,因为我们认为这是吉兆,便不将其解释为毁灭,而解释为拯救。
sed omnis ista celeritas ac festinatio, quod inquisitionem, quod priorem actionem totam sustulisti, illud patefecit et inlustravit quod occultum tamen non erat, non esse hoc iudicium iudici, sed comitiorum consularium causa comparatum.
但是,你取消了调查,取消了整个第一阶段诉讼,这一切迅速与仓促,暴露并昭示了那件原本并非秘密的事:这一审判并不是为了审判本身,而是为了执政官选举而准备的。
§31hic ego Appium Claudium, consulem fortissimum atque ornatissimum virum mecumque, ut spero, fideli in gratiam reditu firmoque coniunctum, nullo loco, iudices, vituperabo.
在这里,诸位审判官,我在任何地方都不会指责阿庇乌斯·克劳狄乌斯——这位极其勇敢和高贵的执政官,并且我希望,他已通过忠诚的和解与牢固的纽带与我联合。
fuerint enim eae partes aut eius quem id facere dolor et suspicio sua coegit, aut eius qui has sibi partis depoposcit, quod aut non animadvertebat quem violaret, aut facilem sibi fore in gratiam reditum arbitrabatur; §32ego tantum dicam quod et causae satis et in illum minime durum aut asperum possit esse.
因为那些角色,要么属于那个因自己的痛苦和猜忌而被迫这样做的人,要么属于那个为自己请求这些角色的人,因为他要么没有意识到自己伤害了谁,要么认为和解对他来说是轻而易举的;我只说一些既对案情足够,又对他最不显得苛刻或严厉的话。
quid enim habet turpitudinis Appium Claudium M. Scauro esse inimicum? quid? avus eius P. Africano non fuit, quid? mihi ipsi idem iste, quid? ego illi? quae inimicitiae dolorem utrique nostrum fortasse aliquando, dedecus vero certe numquam attulerunt.
阿庇乌斯·克劳狄乌斯是马尔库斯·斯考鲁斯的敌人,这有什么可耻的? 怎么? 他的祖父不曾是普布利乌斯·阿非利加努斯的敌人吗? 怎么? 那同一个人对我自己不也是吗? 怎么? 我对他不也是吗? 这些敌意或许有时曾给我们双方带来痛苦,但确实从未带来耻辱。
§33successori decessor invidit, voluit eum quam maxime offensum quo magis ipsius memoria excelleret; res non modo non abhorrens a consuetudine sed usitata etiam et valde pervagata.
前任嫉妒后任,希望他受到尽可能大的挫折,以便使自己的名声更显赫;这不仅不违背习俗,甚至是非常寻常且广泛存在的。
neque vero tam haec ipsa cotidiana res Appium Claudium illa humanitate et sapientia praeditum per se ipsa movisset, nisi hunc C. Claudi, fratris sui, competitorem fore putasset.
而且,如果阿庇乌斯·克劳狄乌斯不认为斯考鲁斯会成为他兄弟盖乌斯·克劳狄乌斯的竞争对手,那么这一日常事物本身,绝不会动摇这位富有教养和智慧的人。
§34qui sive patricius sive plebeius esset—nondum enim certum constituerat—cum hoc sibi contentionem fore putabat, Appius autem hoc maiorem etiam quod illum in pontificatus petitione, in saliatu, in ceteris meminerat fuisse patricium. quam ob rem se consule neque repelli fratrem volebat neque, iste si patricius esset, parem Scauro fore videbat, nisi hunc aliquo aut metu aut infamia perculisset.
他的兄弟,无论其是贵族还是平民——因为他还没有确定——都认为自己将与斯考鲁斯发生争执,而阿庇乌斯则认为这一争执更加重大,因为他记得斯考鲁斯在竞选祭司职位、萨利伊神官职位以及其他事务时曾是贵族。 因此,在自己担任执政官期间,他不希望兄弟被拒之门外;他也明白,如果斯考鲁斯是贵族,除非他用某种恐惧或恶名击垮斯考鲁斯,否则他的兄弟将无法与斯考鲁斯匹敌。

词汇与语法注释

  1. §25cognoscerem — 疑问虚拟语气未完成过去时(deliberative subjunctive),以反问的形式表示过去应当承担的义务或合理性(“难道我不应当……吗”)。
  2. §26non ut audire... viderentur — 由 ut 引导的结果从句。viderentur(似乎、看起来)为该从句的主动词,不定式 audire(听)和 cernere et paene tangere(看及几乎触摸)作为其补足语。
  3. §28nullum in Scaurum odium populi — 语断(aposiopesis)或抄本残缺。该名词短语后本应出现的动词缺失,但在语境中应补足“(发现)人民对斯考鲁斯没有仇恨”之意。
  4. §29obruissem — 虚拟语气过去完成时,作为过去相反事实条件句的归结句(apodosis),其中独立夺格短语 "Sicilia teste tota"(若以整个西西里为证)充当条件从句(protasis)。
  5. §30non esse hoc iudicium iudici — 由动词 patefecit 和 inlustravit 引导的带对格的不定式(A.c.I.)结构。iudici 为目的予格(或所有予格),表示“这场审判不是为了审判本身”。
  6. §33successori decessor — 主语与格关系的整理。decessor(前任者,主格)为主语,而 successori(后任者,与格)是动词 invidit(嫉妒,通常支配与格)的宾语。

引用这一段

西塞罗, 为斯考鲁斯辩护 §25-34. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi029.humanitext-lat2:25-34

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。