Humanitext Reader

キケロ · スカウルス弁護 §16-24

サルディニア人証人の信用性と現地調査の欠如の批判

3 / 6 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは客観的な論拠の重要性と、偏見に満ちたサルディニア人証人の信用の低さを対比する。さらに、相手弁護人トリアリウスが現地調査を行わなかった不備を、自身が過去のシケリア裁判で行った綿密な現地調査の例を引き合いに激しく非難する。

§16argumentum vero, quod quidem est proprium rei—neque enim ullum aliud argumentum vere vocari potest—rerum vox est, naturae vestigium, veritatis nota;
しかし、まさに事件そのものに固有の論拠――実際、他のいかなるものも真に論拠とは呼ばれ得ないのだが――は、事実の声であり、自然の足跡であり、真実の印である。
id qualecumque est, maneat immutabile necesse est;
それはどのようなものであれ、不変のままであることが不可避である。
non enim fingitur ab oratore, sed sumitur.
なぜなら、それは弁論家によって捏造されるのではなく、事実から採用されるからである。
qua re, in eo genere accusationis si vincerer, succumberem et cederem;
それゆえ、もしこの種の告発において私が敗れるならば、私は屈服し、退くだろう。
vincerer enim re, vincerer causa, vincerer veritate.
なぜなら、私は事実によって敗れ、大義によって敗れ、真実によって敗れることになるからである。
§17agmen tu mihi inducas Sardorum et catervas et me non criminibus urgere, sed Afrorum fremitu terrere conere? non potero equidem disputare, sed ad horum fidem et mansuetudinem confugere, ad ius iurandum iudicum, ad populi Romani aequitatem, qui hanc familiam in hac urbe principem voluit esse, deorum immortalium numen implorare potero, qui semper exstiterunt huic generi nominique fautores.
お前は私に対してサルディニア人の大軍や群衆を引き連れ、罪状によってではなく、アフリカ人のわめき声によって私を脅そうと試みるというのか。 私は確かにそれに対して議論することはできないだろうが、裁判官諸官の信義と寛大さに、その誓いに、そしてこの都市においてこの一族が第一人者であることを望んだローマ市民の公正さに逃れ、また、常にこの家系と名の支持者であり続けた不死なる神々の神意を哀願することはできるだろう。
§18poposcit, imperavit, eripuit, coegit.
「要求した、命令した、強奪した、強要した。
si doces tabulis, quoniam habet seriem quandam et ordinem contracti negoti confectio ipsa tabularum, attendam acriter et quid in defendendo mihi agendum sit videbo.
」もしお前が帳簿によって立証するなら、取引が結ばれたことの作成された帳簿そのものが、ある種の連続性と秩序を有しているのだから、私は鋭く注意を払い、弁護において自分が何をなすべきかを見極めるだろう。
si denique nitere testibus non dico bonis viris ac probatis, noti sint modo, quem ad modum mihi cum quoque sit confligendum considerabo.
最後に、もしお前が証人たちに依拠するなら――彼らが善良で非の打ちどころのない人物であるとは言わない、ただ知られているだけでもよいが――私は彼ら一人一人とどのように戦うべきかを熟考しよう。
§19sin unus color, una vox, una natio est omnium testium, si, quod ei dicunt, non modo nullis argumentis sed ne litterarum quidem aliquo genere aut publicarum aut privatarum, quod tamen ipsum fingi potest, confirmare conantur, quo me vertam, iudices, aut quid agam? Cum singulis disputem? quid? non habuisti quod dares.
しかし、もしすべての証人の顔色が一つ、声が一つ、民族が一つであり、彼らの言うことを、いかなる論拠によっても証明しようとしないだけでなく、公私のいかなる種類の文書によっても(これ自体もまた捏造され得るものであるが)証明しようとしないならば、裁判官諸官よ、私はどこに顔を向ければよいのか、あるいは何をすべきなのか。 一人一人と議論すべきだろうか。 何と? お前は与えるべきものを持っていなかった。
habuisse se dicet.
彼は自分は持っていたと言うだろう。
quis id sciet, quis iudicabit? non fuisse causam.
誰がそれを知り、誰が判断するのか。 理由がなかった。
finget fuisse.
彼はあったと捏造するだろう。
qui refellemus? potuisse non dare, si noluisset.
我々はどうやって反論するのか。 望まなかったなら、与えないこともできたはずだ。
vi ereptum esse dicet.
彼は力ずくで奪われたと言うだろう。
quae potest eloquentia disputando ignoti hominis impudentiam confutare?
いかなる雄弁が、議論によって、素性の知れない者の不敵さを論破し得ようか。
§20non agam igitur cum ista Sardorum conspiratione et cum expresso, coacto sollicitatoque periurio subtiliter neque acu quaedam enucleata argumenta conquiram, sed contra impetum istorum impetu ego nostro concurram atque confligam.
それゆえ、私はあのサルディニア人たちの陰謀や、絞り出され、強要され、唆された偽証に対して、細かく対処することはしないし、針で解きほぐされた論拠を探し求めたりもしない。 むしろ、彼らの攻撃に対して、私は我々の攻撃をもって衝突し、戦おう。
non est unus mihi quisque ex illorum acie protrahendus neque cum singulis decertandum atque pugnandum;
私は彼らの戦列から一人一人を引きずり出して、個々に決戦し、戦うべきではない。
tota est acies illa uno impetu prosternenda.
あの戦列全体を一撃のもとに打ち倒さねばならないのだ。
§21est enim unum maximum totius Sardiniae frumentarium crimen, de quo Triarius omnis Sardos interrogavit, quod genus uno testimoni foedere et consensu omnium est confirmatum.
なぜなら、サルディニア全体に関する唯一の、そして最大の穀物に関する罪状があり、それについてトリアリウスはすべてのサルディニア人を取り調べ、その種の罪は証言の唯一の同盟と全員の合意によって裏付けられているからである。
quod ego crimen ante quam attingo, peto a vobis, iudices, ut me totius nostrae defensionis quasi quaedam fundamenta iacere patiamini.
私がこの罪状に触れる前に、裁判官諸官よ、私に我々の弁護全体の、いわば基礎のようなものを据えることをお許しいただきたい。
quae si erunt, ut mea ratio et cogitatio fert, posita et constituta, nullam accusationis partem pertimescam.
もしこれらが、私の計算と計画が意図する通りに、据えられ、確立されるならば、私は告発のいかなる部分をも恐れることはないだろう。
§22dicam enim primum de ipso genere accusationis, postea de Sardis, tum etiam pauca de Scauro;
なぜなら、私は最初に告発の性質そのものについて、次にサルディニア人について、さらにスカウルスについても少し語るからである。
quibus rebus explicatis tum denique ad hoc horribile et formidolosum frumentarium crimen accedam.
これらの事柄が説明し尽くされた後に、ようやく、あの恐ろしく凄まじい穀物の罪状へと進むつもりである。
§23quod est igitur hoc accusationis, Triari, genus, primum ut inquisitum non ieris? quae fuit ista tam ferox, tam explorata huius opprimendi fiducia? pueris nobis audisse videor L. Aelium, libertinum hominem litteratum ac facetum, cum ulcisceretur patroni iniurias, nomen Q. Muttonis, hominis sordidissimi, detulisse.
トリアリウスよ、では、そもそもお前が現地へ調査に行かなかったとは、これは一体どのような種類の告発なのか。 この男を破滅させられるという、あのあまりにも激しく、あまりにも確信に満ちた自信は一体何だったのか。 私たちが子供だった頃、教養があり機知に富んだ解放奴隷のルキウス・アエリウスが、パトローヌスの受けた侮辱の復讐をするときに、極めて卑しい人物であるクィントゥス・ムットーを告発したと聞いた記憶がある。
A quo cum quaereretur quam provinciam aut quam diem testium postularet, horam sibi octavam, dum in foro bovario inquireret, postulavit.
彼が、どの属州に調査に行くか、あるいは証人たちのために何日間の猶予を求めるかを尋ねられたとき、彼はフォルム・ボアリウムで調査する間として、第八時を要求した。
§24hoc tu idem tibi in M. Aemilio Scauro putasti esse faciendum? delata enim, inquit, causa ad me Romam est.
お前は、マルクス・アエミリウス・スカウルスの件でも、これと同じことをなすべきだと考えたのか。 「なぜなら、」と彼は言う、「事件がローマの私の元に持ち込まれたからだ」と。
quid? ad me Siculi nonne Romam causam Siciliae detulerunt? at qui homines! prudentes natura, callidi usu, doctrina eruditi.
何と? シケリアの人々も、シケリアの事件をローマの私の元に持ち込んだではないか。 それにしても、彼らはなんと素晴らしい人々だったことか。 本性において賢明であり、経験によって抜け目がなく、学問によって教養があった。
tamen ego mihi provinciae causam in provincia ipsa cognoscendam et discendam putavi.
それにもかかわらず、私は属州の事件は属州そのものにおいて調査され、学ばれるべきであると考えたのだ。

語釈・文法注

  1. §16maneat immutabile necesse est — 非人称表現 necesse est(〜が必要である、〜は避けられない)に、接続法現在 maneat が接続詞 ut なしで直接後続して必要性を表す構文。
  2. §17inducas — 対立する相手の不当な意図や行動に対する憤慨、反論を表す接続法現在(「反問の接続法」)。conere も同様の機能を持つ。
  3. §18noti sint modo — 接辞 modo(ただ〜でありさえすれば)に導かれた接続法現在で、条件や制限・譲歩を表す。
  4. §23inquisitum non ieris — inquisitum は目的動名詞(supine)の対格で、運動を表す動詞 ieris (eo の接続法完了) と組み合わさって目的(「〜を調査しに行く」)を示す。

この箇所を引用する

キケロ, スカウルス弁護 §16-24. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi029.humanitext-lat2:16-24

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。