§16argumentum vero, quod quidem est proprium rei—neque enim ullum aliud argumentum vere vocari potest—rerum vox est, naturae vestigium, veritatis nota;
하지만 참으로 사건 자체에 고유한 논거는—실로 다른 어떤 것도 진정으로 논거라 불릴 수 없기 때문입니다—사실의 목소리이자 자연의 발자취이며 진리의 징표입니다.
id qualecumque est, maneat immutabile necesse est;
그것이 어떤 것이든 변하지 않는 상태로 머무는 것이 불가피합니다.
non enim fingitur ab oratore, sed sumitur.
왜냐하면 그것은 연설가에 의해 꾸며지는 것이 아니라 사실로부터 취해지는 것이기 때문입니다.
qua re, in eo genere accusationis si vincerer, succumberem et cederem;
그러므로 만약 제가 이러한 종류의 고발에서 패한다면, 저는 굴복하고 물러설 것입니다.
vincerer enim re, vincerer causa, vincerer veritate.
왜냐하면 저는 사실에 의해 패하고, 소송 원인에 의해 패하고, 진리에 의해 패하는 것이기 때문입니다.
§17agmen tu mihi inducas Sardorum et catervas et me non criminibus urgere, sed Afrorum fremitu terrere conere? non potero equidem disputare, sed ad horum fidem et mansuetudinem confugere, ad ius iurandum iudicum, ad populi Romani aequitatem, qui hanc familiam in hac urbe principem voluit esse, deorum immortalium numen implorare potero, qui semper exstiterunt huic generi nominique fautores.
그대는 저에게 사르디니아인들의 대군과 군중을 이끌고 와서, 죄목이 아니라 아프리카인들의 외침으로 저를 위협하려 시도하겠다는 것입니까? 저는 정녕 논쟁할 수는 없겠지만, 이 배심원들의 신의와 온화함에, 배심원들의 선서에, 그리고 이 도시에서 이 가문이 으뜸이 되기를 바랐던 로마 인민의 형평성에 피신할 수 있으며, 이 가문과 이름의 옹호자로 항상 존재해 온 불멸하는 신들의 신성한 뜻에 간청할 수는 있을 것입니다.
§18poposcit, imperavit, eripuit, coegit. si doces tabulis, quoniam habet seriem quandam et ordinem contracti negoti confectio ipsa tabularum, attendam acriter et quid in defendendo mihi agendum sit videbo.
"그는 요구했고, 명령했고, 강탈했고, 강요했다." 만약 그대가 장부로 이를 증명한다면, 맺어진 거래의 장부 작성 그 자체에는 어떤 연속성과 질서가 있기 때문에, 저는 날카롭게 주의를 기울여 변호에 있어 제가 무엇을 해야 할지 알아볼 것입니다.
si denique nitere testibus non dico bonis viris ac probatis, noti sint modo, quem ad modum mihi cum quoque sit confligendum considerabo.
마지막으로, 그대가 증인들에게 의지한다면—선량하고 훌륭한 사람들이라 말하지는 않겠고, 단지 알려진 자들이기만 해도 되지만—저는 그들 각자와 어떻게 맞서 싸워야 할지 숙고할 것입니다.
§19sin unus color, una vox, una natio est omnium testium, si, quod ei dicunt, non modo nullis argumentis sed ne litterarum quidem aliquo genere aut publicarum aut privatarum, quod tamen ipsum fingi potest, confirmare conantur, quo me vertam, iudices, aut quid agam? Cum singulis disputem? quid? non habuisti quod dares.
하지만 만약 모든 증인들의 안색이 하나요, 목소리가 하나요, 민족이 하나라면, 그리고 그들이 말하는 바를 그 어떤 논거로도 증명하려 하지 않을 뿐만 아니라, 공적이든 사적이든 그 어떤 종류의 문서로도(이것 역시 위조될 수 있는 것이지만) 증명하려 하지 않는다면, 배심원 여러분, 저는 어디로 몸을 돌려야 하며 무엇을 해야 하겠습니까? 한 사람씩 붙잡고 논쟁해야 하겠습니까? 뭐라고 말입니까? 그대에게는 줄 수 있는 것이 없었다.
habuisse se dicet.
그는 자신이 가지고 있었다고 말할 것입니다.
quis id sciet, quis iudicabit? non fuisse causam.
누가 그것을 알 것이며, 누가 판단하겠습니까? 이유가 없었다.
finget fuisse.
그는 있었다고 꾸며낼 것입니다.
qui refellemus? potuisse non dare, si noluisset.
우리가 어떻게 반론하겠습니까? 원하지 않았다면 주지 않을 수도 있었다.
vi ereptum esse dicet.
그는 힘으로 빼앗겼다고 말할 것입니다.
quae potest eloquentia disputando ignoti hominis impudentiam confutare?
그 어떤 웅변이 논쟁을 통해 신원 모를 자의 뻔뻔함을 반박할 수 있겠습니까?
§20non agam igitur cum ista Sardorum conspiratione et cum expresso, coacto sollicitatoque periurio subtiliter neque acu quaedam enucleata argumenta conquiram, sed contra impetum istorum impetu ego nostro concurram atque confligam.
그러므로 저는 저 사르디니아인들의 공모와, 쥐어짜 내지고 강요당하고 사주받은 위증에 대해 세밀하게 대처하지 않을 것이며, 바늘로 쪼개듯 세세하게 밝혀낸 논거들을 찾아 헤매지 않을 것입니다. 오히려 저들의 공격에 맞서 우리는 우리의 공격으로 부딪치고 싸울 것입니다.
non est unus mihi quisque ex illorum acie protrahendus neque cum singulis decertandum atque pugnandum; tota est acies illa uno impetu prosternenda.
저는 저들의 전열에서 한 사람 한 사람을 끌어내어 각개격파하고 싸워서는 안 되며, 저 전열 전체를 단 한 번의 돌격으로 무너뜨려야 합니다.
§21est enim unum maximum totius Sardiniae frumentarium crimen, de quo Triarius omnis Sardos interrogavit, quod genus uno testimoni foedere et consensu omnium est confirmatum.
왜냐하면 사르디니아 전체에 걸친 가장 크고 유일한 곡물 관련 죄목이 있고, 그것에 대해 트리아리우스가 모든 사르디니아인들을 신문하였으며, 그 종류의 죄목은 오직 하나의 증언 동맹과 모든 이의 합의에 의해 확증되었기 때문입니다.
quod ego crimen ante quam attingo, peto a vobis, iudices, ut me totius nostrae defensionis quasi quaedam fundamenta iacere patiamini.
제가 이 죄목에 손을 대기 전에, 배심원 여러분, 제가 우리 변호 전체의 일종의 기초들을 놓을 수 있도록 허락해 주시기를 청합니다.
quae si erunt, ut mea ratio et cogitatio fert, posita et constituta, nullam accusationis partem pertimescam.
만약 이것들이 제 계산과 생각이 이끄는 대로 놓이고 확립된다면, 저는 고발의 그 어떤 부분도 두려워하지 않을 것입니다.
§22dicam enim primum de ipso genere accusationis, postea de Sardis, tum etiam pauca de Scauro;
왜냐하면 저는 먼저 고발의 성격 자체에 대해 말하고, 그다음에는 사르디니아인들에 대해, 그리고 스카우루스에 대해서도 약간 말할 것이기 때문입니다.
quibus rebus explicatis tum denique ad hoc horribile et formidolosum frumentarium crimen accedam.
이것들이 다 설명된 후에야 비로소 저 끔찍하고 무시무시한 곡물 죄목으로 나아갈 것입니다.
§23quod est igitur hoc accusationis, Triari, genus, primum ut inquisitum non ieris? quae fuit ista tam ferox, tam explorata huius opprimendi fiducia? pueris nobis audisse videor L. Aelium, libertinum hominem litteratum ac facetum, cum ulcisceretur patroni iniurias, nomen Q. Muttonis, hominis sordidissimi, detulisse.
트리아리우스여, 그렇다면 먼저 조사하러 가지도 않았다는 것은 대체 어떤 종류의 고발입니까? 이 사람을 파멸시킬 수 있다는, 저토록 격렬하고 확신에 찬 자신감은 대체 무엇이었습니까? 우리가 어렸을 때, 교양 있고 재치 있는 해방노예 루키우스 아엘리우스가 보호자의 피해를 복수할 때, 지극히 비열한 인물인 퀸투스 무토를 고소했다는 이야기를 들은 기억이 납니다.
A quo cum quaereretur quam provinciam aut quam diem testium postularet, horam sibi octavam, dum in foro bovario inquireret, postulavit.
그가 어느 속주로 갈 것인지 혹은 증인들을 위해 며칠을 요구하는지 질문을 받았을 때, 그는 우시장 광장에서 조사하는 동안으로 여덟 번째 시간을 요구했습니다.
§24hoc tu idem tibi in M. Aemilio Scauro putasti esse faciendum?
delata enim,
inquit,
causa ad me Romam est.
그대는 마르쿠스 아에밀리우스 스카우루스에 대해서도 똑같이 해야 한다고 생각했습니까? 그가 말하길, "사건이 로마에 있는 저에게 제기되었기 때문입니다" 라고 합니다.
quid? ad me Siculi nonne Romam causam Siciliae detulerunt? at qui homines! prudentes natura, callidi usu, doctrina eruditi.
무엇입니까? 시켈리아 사람들도 시켈리아의 사건을 로마에 있는 저에게 제기하지 않았습니까? 참으로 그들은 어떤 이들이었습니까! 본성상 영리하고, 경험으로 노련하며, 학식으로 무장된 이들이었습니다.
tamen ego mihi provinciae causam in provincia ipsa cognoscendam et discendam putavi.
그럼에도 저는 속주의 사건은 속주 자체에서 직접 조사되고 파악되어야 한다고 생각했습니다.