Humanitext Reader

キケロ · フォンテイウス弁護 §35-39

ガリア人の脅迫への抵抗と歴史上の告発の先例

7 / 9 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはガリア人の脅迫に屈してフォンテイウスを有罪とすることの不名誉を指摘し、過去の偉大なローマ人たちでさえ敵から虚偽の告発を受けた例を挙げ、フォンテイウスの無実を強調する。

§35nunc vero cum laedat nemo bonus, laudent omnes vestri cives atque socii, oppugnent idem qui saepissime hanc urbem et hoc imperium oppugnarunt, cumque inimici M. Fontei vobis ac populo Romano minentur, amici ac propinqui supplicent vobis, dubitabitis non modo vestris civibus, qui maxime gloria ac laude ducuntur, verum etiam exteris nationibus et gentibus ostendere vos in sententiis ferendis civi parcere quam hosti cedere maluisse?
しかし今や、善良な者は誰も害さず、あなた方の市民と同盟者がみな称賛し、かつてこの都市とこの帝国を非常にしばしば攻撃した者たちと同じ者たちが攻撃しており、またマルクス・フォンテイウスの敵たちがあなた方とローマ人民を脅迫し、彼の友人や親族があなた方に懇願しているのであるから、あなた方は、栄光と称賛によって最も導かれるあなた方の市民に対してだけでなく、外国の国々や民族に対しても、判決を下すにあたって、敵に屈することよりも市民を保護することを好んだのだということを示すのをためらうでしょうか。
§36Magna me hercules causa, iudices, absolutionis cum ceteris causis haec est, ne quae insignis huic imperio macula atque ignominia suscipiatur, si hoc ita perlatum erit in Galliam, senatores equitesque populi Romani non testimoniis Gallorum, sed minis commotos rem ad illorum libidinem iudicasse.
ヘラクレスにかけて、裁判官諸公、他の理由とともに、無罪判決の大きな理由がこれです。 それは、もしこのことがこのようにガリアに伝えられるなら、ローマ人民の元老院議員や騎士たちが、ガリア人の証言によってではなく、脅迫に動揺して、彼らの気まぐれに従ってこの件を裁判したのだという、際立った汚れと不名誉がこの帝国に被せられないようにするためです。
ita vero, si illi bellum facere conabuntur, excitandus nobis erit ab inferis C. Marius qui Indutiomaro isti minaci atque adroganti par in bello gerendo esse possit, excitandus Cn.
実際そのように、もし彼らが戦争を起こそうとするなら、我々はあの脅迫的で傲慢なインドゥティオマルスに対して戦争遂行において互角でありうるガイウス・マリウスを、冥府から呼び起こさねばならないでしょう。
Domitius et Q. Maximus qui nationem Allobrogum et belli reliquias suis iterum armis conficiat atque opprimat, aut, quoniam id quidem non potest, orandus erit nobis amicus meus, M. Plaetorius, ut suos novos clientis a bello faciendo deterreat, ut eorum iratos animos atque horribilis impetus deprecetur, aut, si non poterit, M. Fabium, subscriptorem eius, rogabimus ut Allobrogum animos mitiget, quoniam apud illos Fabiorum nomen amplissimum est.
アロブロゲースの部族と戦争の残党を自らの武力によって再び打ち負かし鎮圧するために、グナエウス・ドミティウスやクィントゥス・マクシムスを呼び起こさねばならないでしょう。 あるいは、それは確かに不可能であるから、私の友人であるマルクス・プラエトリウスに、彼の新しい被護者たちが戦争を起こすのを思いとどまらせるよう、彼らの激した精神と恐るべき襲撃を懇願してなだめるよう、懇願せねばならないでしょう。 あるいは、もし彼にできなければ、彼の副告発人であるマルクス・ファビウスに、アロブロゲース人の精神を和らげるよう頼むでしょう。 なぜなら、彼らの間ではファビウスの名が極めて高貴だからです。
volunt isti aut quiescere, id quod victi ac subacti solent, aut, cum minantur, intellegere se populo Romano non metum belli sed spem triumphi ostendere?
彼らは、征服され屈服させられた者たちが常とするように、静かにしていることを望んでいるのでしょうか、それとも、脅迫するときに、自分たちがローマ人民に戦争の恐怖ではなく凱旋式の希望を示しているのだと理解しているのでしょうか。
§37quod si in turpi reo patiendum non esset ut quicquam isti se minis profecisse arbitrarentur, quid faciendum vobis in M. Fonteio arbitramini? de quo homine, iudices—iam enim mihi videor hoc prope causa duabus actionibus perorata debere dicere—de quo vos homine ne ab inimicis quidem ullum fictum probrorum non modo crimen sed ne maledictum quidem audistis.
ところで、もし卑劣な被告人においてさえ、あの者たちが自らの脅迫によって何かを成し遂げたと考えるのを許容すべきでないとするなら、マルクス・フォンテイウスにおいてあなた方は何をすべきだとお考えですか。 裁判官諸公、この人物について言えば(というのも、二度の弁論によってこの訴訟がほぼ結審された今、私はこれを言うべきであるように思われるからです)、この人物については、あなた方は敵からさえも、いかなる捏造された恥ずべき告発だけでなく、いかなる悪口さえも聞いていません。
ecquis umquam reus, praesertim in hac vitae ratione versatus, in honoribus petendis, in potestatibus, in imperiis gerendis, sic accusatus est ut nullum probrum, nullum facinus, nulla turpitudo quae a libidine aut a petulantia aut ab audacia nata esset, ab accusatore obiceretur, si non vera, at ficta cum aliqua ratione ac suspicione?
これまでに、特にこのような生き方に身を置き、名誉ある官職を求め、権力を握り、軍指揮権を行使してきた被告人のうちで、真実ではないにしても、何らかの理由や嫌疑をもって捏造された、気まぐれや放縦さや無謀さから生じた、いかなる恥ずべき行為も、いかなる悪行も、いかなる卑劣さも、告発者から突きつけられずにこれほど告発された者が誰か一人でもいたでしょうか。
§38M. Aemilium Scaurum, summum nostrae civitatis virum, scimus accusatum a M. Bruto.
我が国家の最高峰の人物であったマルクス・アエミリウス・スカウルスが、マルクス・ブルトゥスによって告発されたことを、私たちは知っています。
exstant orationes, ex quibus intellegi potest multa in illum ipsum Scaurum esse dicta, falso;
いくつかの演説が残っており、それらから、あのスカウルス自身に対して多くのことが、誤って語られたことを理解できます。
quis negat? verum tamen ab inimico dicta et obiecta.
誰がそれを否定しましょうか。 しかしながら、敵によって語られ、突きつけられたのです。
quam multa M'. Aquilius audivit in suo iudicio, quam multa L. Cotta, denique P. Rutilius! qui, etsi damnatus est, mihi videtur tamen inter viros optimos atque innocentissimos esse numerandus.
マニウス・アクィリウスは自らの裁判でどれほど多くのことを聞いたことでしょう。 ルキウス・コッタ、そして最後にプブリウス・ルティリウスも! 彼は、たとえ有罪宣告を受けたとはいえ、私には最も善良で非の打ちどころのない人々の中に数えられるべきであると思われます。
ille igitur ipse homo sanctissimus ac temperantissimus multa audivit in sua causa quae ad suspicionem stuprorum ac libidinum pertinerent.
したがって、あの極めて神聖で節度ある人物自身でさえ、自らの裁判において、不義や欲望の嫌疑に関わる多くのことを聞いたのです。
§39exstat oratio hominis, ut opinio mea fert, nostrorum hominum longe ingeniosissimi atque eloquentissimi, C. Gracchi;
私の意見では、我が国の人々の中で群を抜いて才気があり雄弁であった人物、ガイウス・グラックスの演説が残っています。
qua in oratione permulta in L. Pisonem turpia ac flagitiosa dicuntur.
その演説の中で、ルキウス・ピソに対して、極めて多くの卑劣で恥ずべきことが語られています。
at in quem virum! qui tanta virtute atque integritate fuit ut etiam illis optimis temporibus, cum hominem invenire nequam neminem posses, solus tamen Frugi nominaretur.
しかし、いかなる人物に対してでしょう! 彼は、誰も不埒な者を見つけることができなかったあの最も素晴らしかった時代においてさえ、ただ一人「フルギ」と呼ばれたほど、多大な美徳と誠実さを備えた人物でした。
quem cum in contionem Gracchus vocari iuberet et viator quaereret, quem Pisonem, quod erant plures: 'cogis me,' inquit, 'dicere inimicum meum Frugi.
グラックスが彼を民会に召喚するよう命じ、役人が、複数いたためにどのピソかと尋ねたとき、彼は「お前は私に、私の敵であるフルギだと言わせるつもりか」と言いました。
' is igitur vir quem ne inimicus quidem satis in appellando significare poterat, nisi ante laudasset, qui uno cognomine declarabatur non modo quis esset sed etiam qualis esset, tamen in falsam atque iniquam probrorum insimulationem vocabatur;
したがって、敵でさえ、あらかじめ称賛しなければ呼ぶ際にも十分に特定することができなかったあの人物、ただ一つの家族名によって、彼が誰であるかだけでなく、いかなる人物であるかまでもが明らかにされていたあの人物でさえ、恥ずべき行為の虚偽で不当な嫌疑へと引きずり出されたのです。
M.
マルクス・

語釈・文法注

  1. §35civi parcere quam hosti cedere maluisse — maluisse(malo「〜をより好む」の不定法完了)の目的語として、対格不定法 civi parcere と hosti cedere が比較の接続詞 quam で並置されている。civi(市民に)および hosti(敵に)はそれぞれ parcere(容赦する)および cedere(屈する)が支配する与格補語である。
  2. §36excitandus nobis erit ab inferis C. Marius — 当意分詞(動形容詞)excitandus と助動詞 erit による受動的当意法(義務・必要)の構文。行為の主体(論理的主語)が「行為者の与格」nobis(私たちによって)で表されている。同様の構造が、後続する excitandus [sc. erit] Cn. Domitius et Q. Maximus や orandus erit nobis ... にも繰り返されている。
  3. §39qui tanta virtute atque integritate fuit — tanta virtute atque integritate は性質の奪格であり、繋ぎの動詞 fuit とともに「彼はそれほどまでに優れた美徳と誠実さを備えた人物であった」という主語の性質を記述している。
  4. §39M. — 文の途中で唐突に途切れている M. は、キケロの演説『フォンテイウス弁護論』のテキスト伝承における欠落(lacuna)を示している。通常、この後に被告人 M. Fonteius(マルクス・フォンテイウス)に関する議論が再開される箇所であったと考えられている。

この箇所を引用する

キケロ, フォンテイウス弁護 §35-39. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi007.humanitext-lat2:35-39

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。