§41etenim, recuperatores, non damno commoventur magistratus ut in haec verba iudicium dent.
というのも、回収裁判官の皆様、政務官たちは、被った損害に動かされて、このような文言の裁判を認めるのではないからです。
nam si id esset, nec recuperatores potius darent quam iudicem nec in universam familiam, sed in eum quicum nominatim ageretur, nec in quadruplum, sed in duplum, et ad '
"damnvm"
' adderetur '
"inivria.
なぜなら、もしそうであるなら、単独の裁判官ではなく回収裁判官を任命することもなかったでしょうし、奴隷グループ全体に対してではなく、名指しで訴えられた個人に対して訴訟が起こされたでしょうし、4倍ではなく2倍の賠償になったでしょうし、「損害」に「不法に」という言葉が加えられたでしょうから。
"
' neque enim is qui hoc iudicium dedit, de ceteris damnis ab lege Aquilia recedit, in quibus nihil agitur nisi damnum, qua de re praetor animum debet advertere.
というのも、この裁判を認めた法務官は、アキリウス法によるその他の損害(そこでは損害以外には何も争われず、その点について法務官は留意すべきなのですが)の規定から逸脱しているわけではないからです。
§42in hoc iudicio videtis agi de vi, videtis agi de hominibus armatis, videtis aedificiorum expugnationes, agri vastationes, hominum trucidationes, incendia, rapinas, sanguinem in iudicium venire, et miramini satis habuisse eos qui hoc iudicium dederunt id quaeri, utrum haec tam acerba, tam indigna, tam atrocia facta essent necne, non utrum iure facta an iniuria? non ergo praetores a lege Aquilia recesserunt, quae de damno est, sed de vi et armis severum iudicium constituerunt, nec ius et iniuriam quaeri nusquam putarunt oportere, sed eos qui armis quam iure agere maluissent de iure et iniuria disputare noluerunt.
この裁判においては、暴力について争われ、武装した人々について争われ、建物の強襲、土地の荒廃、人々の虐殺、放火、強奪、そして流血が裁判の対象となっているのを皆様は目にしています。 それなのに皆様は、この裁判を認めた者たちが、これらの極めて過酷で、極めて不当で、極めて凶悪な行為がなされたか否かのみを審問事項とし、それらが権利に基づいてなされたかそれとも不法になされたかを問わないことを十分としたことに、驚かれるのですか。 したがって、法務官たちは損害に関するアキリウス法から逸脱したのではなく、暴力と武器に関する厳格な裁判を確立したのであり、権利と不法について一切問うべきではないと考えたのではなく、権利よりも武器によって行動することを好んだ者たちが権利と不法について議論することを望まなかったのです。
§43neque ideo de iniuria non addiderunt quod in aliis rebus non adderent, sed ne ipsi iudicarent posse homines servos iure arma capere et manum cogere, neque quod putarent, si additum esset, posse hoc talibus viris persuaderi non iniuria factum, sed ne quod tamen scutum dare in iudicio viderentur eis quos propter haec arma in iudicium vocavissent.
また彼らが「不法に」という言葉を加えなかったのは、他の事柄においてそれを加えないからではなく、彼ら自身が、奴隷たちが合法的に武器を取り徒党を組むことができると判定するのを避けるためでした。 また、もしそれが加えられたなら、皆様のような方々に対して、それが不法になされたのではないと納得させることができると彼らが考えたからでもなく、このような武器のゆえに裁判に召喚した者たちに対して、裁判においていかなる盾をも与えているように見えないようにするためでした。
§44fuit illud interdictum apud maiores nostros de vi quod hodie quoque est:
"Vnde tv avt familia avt procvrator tvvs illvm avt familiam avt procvratorem illivs in hoc anno vi deiecisti.
我々の先祖の間には、暴力に関する次のような支払差止命令があり、それは今日でも存在します。 「今年、あなた、あるいはあなたの奴隷グループ、あるいはあなたの代理人が、あの人、あるいはあの人の奴隷グループ、あるいはあの人の代理人を、暴力によって追い出した場所から」。
"
deinde additur illius iam hoc causa quicum agitur:
"cvm ille possideret"
, et hoc amplius:
"qvod nec vi nec clam nec precario possideret. "
その後に、訴えられている者の側の有利な条件として、これが付け加えられます。 「彼が占有していたとき」、さらにこれに加えて「暴力によらず、密かによらず、懇請によらずに占有していたものである限りにおいて」。
§45multa dantur ei qui vi alterum detrusisse dicitur;
他者を暴力によって追い出したと言われている者には、多くの弁護手段が与えられています。
quorum si unum quodlibet probare iudici potuerit, etiam si confessus erit se vi deiecisse, vincat necesse est vel non possedisse eum qui deiectus sit, vel vi ab se possedisse, vel clam, vel precario.
もしそれらのうちのどれか一つでも裁判官に対して証明することができたなら、たとえ自分が暴力によって追い出したことを認めたとしても、彼は勝訴せねばなりません。 すなわち、追い出された者が占有していなかったこと、あるいは自分から暴力によって占有していたこと、あるいは密かに、あるいは懇請によって占有していたことです。
ei qui de vi confessus esset tot defensiones tamen ad causam obtinendam maiores reliquerunt.
暴力について自白した者に対してすら、先祖たちは勝訴するためにこれほど多くの弁護手段を残してくれたのです。
§46age illud alterum interdictum consideremus, quod item nunc est constitutum propter eandem iniquitatem temporum nimiamque hominum licentiam boni debent dicere.
さあ、もう一つの支払差止命令を検討してみましょう。 これもやはり、同様の時代の不条理と人々の過度の放縦のゆえに、現在定められているものです。 ――善良な人々はそう言うべきです。
§47atque ille legem mihi de xii tabulis recitavit, quae permittit ut furem noctu liceat occidere et luce, si se telo defendat, et legem antiquam de legibus sacratis, quae iubeat inpune occidi eum qui tribunum pl. pulsaverit.
そして彼は私に対して、十二表法から、夜間に泥棒を殺害すること、また昼間であっても武器を持って自己防衛する場合には殺害することを許す法律と、護民官を殴打した者を罰せられることなく殺害することを命じる、神聖法の中の古い法律を朗読しました。
nihil, ut opinor, praeterea de legibus.
私の考えでは、法律については他には何もありません。
§48qua in re hoc primum quaero, quid ad hoc iudicium recitari istas leges pertinuerit.
この点において、私はまず第一に、それらの法律を朗読することが、この裁判にどのような関係があるのかを尋ねます。
num quem tribunum pl. servi M. Tulli pulsaverunt? non opinor.
マルクス・トゥッリウスの奴隷たちが、どこかの護民官を殴打したでしょうか。 そうは思いません。
num furatum domum P. Fabi noctu venerunt? ne id quidem.
プブリウス・ファビウスの家に夜間に盗みを働きに来たのでしょうか。 それさえありません。
num luce furatum venerunt et se telo defenderunt? dici non potest.
昼間に盗みを働きに来て、武器で自己防衛したのでしょうか。 そのようなことは言えません。
ergo istis legibus quas recitasti certe non potuit istius familia servos M. Tulli occidere.
したがって、あなたが朗読したそれらの法律によって、あの男の奴隷たちがマルクス・トゥッリウスの奴隷たちを殺害することが正当化され得なかったのは確実です。
§49'non,' inquit, 'ad eam rem recitavi, sed ut hoc intellegeres, non visum esse maioribus nostris tam indignum istuc nescio quid quam tu putas, hominem occidi.
「いや、」と彼は言います。 「そのような目的で朗読したのではない、人を殺害することが、あなたが考えているほど、我々の先祖たちにとっては、あのいわゆる不届きなこととは思われていなかったのだと、あなたに理解させるためです。
' at primum istae ipsae leges quas recitas, ut mittam cetera, significant quam noluerint maiores nostri, nisi cum pernecesse esset, hominem occidi.
」しかし、他のことはさておき、あなたが朗読するまさにそれらの法律自体が、我が先祖たちが、どうしても必要な場合を除いて、いかに人を殺害することを望まなかったかを示しています。
ista lex sacrata est, quam rogarunt armati, ut inermes sine periculo possent esse.
あの法律は、武装した人々が、非武装の人々が危険なく存在できるようにと提案した神聖法です。
qua re non iniuria, quo magistratu munitae leges sunt, eius magistratus corpus legibus vallatum esse voluerunt.
それゆえ、その政務官によって法律が保護されているところの、その政務官の身体が法律によって防護されることを彼らが望んだのは、もっともなことなのです。