§17hominem appellat.
彼はその人に呼びかけます。
iste sane adroganter quod commodum fuit respondit.
あの男は、実に傲慢にも、自分に都合の良いことを答えました。
Nequedum finis auctor demonstraverat.
そして、保証人はまだ境界を示していませんでした。
mittit ad procuratorem litteras et ad vilicum Tullius facturum negavit;
トゥッリウスは代理人と管理人に手紙を送ります。 [誰それが]そうすることを拒みました。
illis absentibus finis Acerronio demonstravit neque tamen hanc centuriam Populianam vacuam tradidit.
彼らの不在中に、[ファビウスは]アケッロニウスに境界を示しましたが、このポプリアナの百人区を占有者のいない状態で引き渡しはしませんでした。
Acerronius, quo modo potuit, se de tota re ex §18mine eius modi semustilatus effugit.
アケッロニウスは、自らできるやり方で、その全事案から…… [危]機から、そのような状態で半ば焼け焦げながら逃れました。
adducit iste interea in saltum homines electos maximis animis et viribus et eis arma quae cuique habilia atque apta essent comparat, prorsus ut quivis intellegeret non eos ad rem rusticam, verum ad caedem ac pugnam comparari.
その間に、あの男は、最大の気力と体力を備えた選り抜きの男たちを公有地へと連れ込み、彼らにそれぞれに扱いやすく適した武器を用意しました。 まさに、彼らが農作業のためではなく、虐殺と戦闘のために備えられているのだと、誰もが理解するほどでした。
§19brevi illo tempore Q. Cati Aemiliani, hominis honesti, quem vos nostis, duo homines occiderunt;
その短い期間に、彼らは皆様がご存じの高潔な人物クィントゥス・カトゥス・アエミリアヌスの二人の奴隷を殺害しました。
multa alia fecerunt;
他にも多くのことを行いました。
passim vagabantur armati, non obscure, sed ut plane intellegere viderentur ad quam rem parati essent;
彼らは武装したまま至る所を徘徊しましたが、それは隠れてではなく、自分たちが何のために備えているのかをはっきりと分からせるかのようでした。
agros, vias denique infestas habebant.
彼らは農地を、そして道路をも危険に陥れていました。
venit in Thurinum interea Tullius.
その間に、トゥッリウスがトゥリイの土地にやって来ました。
deinde iste pater familias Asiaticus beatus, novus arator et idem pecuarius, cum ambularet in agro, animadvertit in hac ipsa centuria Populiana aedificium non ita magnum servumque M. Tulli Philinum.
その後、あの「アジア風の富裕な家父長」であり「新米の耕作者」かつ「牧畜業者」でもある男が、農地を歩いていたとき、まさにこのポプリアナの百人区の中に、それほど大きくない建物と、マルクス・トゥッリウスの奴隷であるピリヌスがいることに気づきました。
§20'quid vobis,' inquit, 'istic negoti in meo est?' servus respondit pudenter, at non stulte, dominum esse ad villam; posse eum cum eo disceptare si quid vellet.
「お前たちはそこで私の土地で何をしているのだ」と彼は言いました。 奴隷は控えめに、しかし愚かではなく、主人が別荘にいること、もし何か望むなら主人と話し合うことができると答えました。
rogat Fabius Acerronium—nam ibi tum erat—ut secum simul veniat ad Tullium.
ファビウスはアケッロニウスに(彼はそのときそこにいたので)、自分と一緒にトゥッリウスのところへ行くよう頼みます。
venitur.
人々はやって来ます。
ad villam erat Tullius.
トゥッリウスは別荘にいました。
appellat Fabius ut aut ipse Tullium deduceret aut ab eo deduceretur.
ファビウスは、自分自身がトゥッリウスを立ち退かせるか、あるいは彼によって立ち退かせられるか、いずれかにしようと要求します。
dicit deducturum se Tullius, vadimonium Fabio Romam promissurum.
トゥッリウスは、自分は立ち退くつもりであり、ローマでの出廷誓約をファビウスに約束すると言います。
manet in ea condicione Fabius.
ファビウスはその条件に同意します。
mature disceditur.
すぐに人々は立ち去ります。
§21proxima nocte, iam fere cum lux adpropinquaret, ad illud aedificium de quo antea dixi, quod erat in centuria Populiana, servi P. Fabi frequentes armatique veniunt;
次の夜、すでにほとんど夜明けが近づいていた頃、先に私が述べた、ポプリアナの百人区にあったあの建物へ、プブリウス・ファビウスの奴隷たちが大挙して、かつ武装してやって来ます。
introitum ipsi sibi vi manuque patefaciunt;
彼らは暴力と力ずくで自分たちのために侵入路を切り開きます。
homines magni preti servos M. Tulli nec opinantis adoriuntur;
そして、マルクス・トゥッリウスの、高価な奴隷たちに、不意を突いて襲いかかります。
quod facile factu fuit, neque tam multos neque repugnantis multi armati paratique occidunt tantumque odi crudelitatisque habuerunt ut eos omnis gurgulionibus insectis relinquerent, ne, si quem semivivum ac spirantem etiam reliquissent, minor eis honor haberetur;
それは容易なことでした。 それほど多くもなく、抵抗もしない人々を、多数 of 武装し準備を整えた者たちが殺害したのです。 そして彼らは、喉を切り裂いた状態で彼ら全員を放置するほどの、多大な憎悪と残虐さを示しました。 それは、もし半死半生でまだ息のある者を一人でも残しておけば、自分たちに与えられる褒賞が少なくなってしまうのを恐れたからです。
praeterea tectum villamque disturbant.
さらに、彼らは屋根と建物を破壊します。
§22hanc rem tam atrocem, tam indignam, tam repentinam nuntiat M. Tullio Philinus, quem antea nominavi, qui graviter saucius e caede effugerat.
このように残虐で、不当で、突然の出来事を、重傷を負って虐殺から逃れた、先ほど私が名を挙げたピリヌスがマルクス・トゥッリウスに知らせます。
Tullius statim dimittit ad amicos, quorum ex vicinitate Thurina bona atque honesta copia praesto fuit.
トゥッリウスは直ちに友人たちのもとへ使者を送ります。 トゥリイの近隣から、善良で高潔な多くの友人たちがすぐに駆けつけました。
§23omnibus acerba res et misera videbatur.
すべての人にとって、この出来事は痛ましく、かつ悲惨なものに思われました。
Cum amici in comm turbarunt.
友人たちが共同で……破壊しました。
§24audite, quaeso, in eas res quas commemoro hominum honestorum testimonium.
私が言及するこれらの事柄について、どうか高潔な人々の証言をお聞きください。
haec quae mei testes dicunt, fatetur adversarius eos vere dicere;
私の証人たちが語るこれらのことを、相手方は彼らが真実を語っていると認めています。
quae mei testes non dicunt, quia non viderunt nec sciunt, ea dicit ipse adversarius.
私の証人たちが、見ておらず知らぬがゆえに語らないことを、相手方自身が語っています。
nostri testes dicunt occisos homines; cruorem in locis pluribus, deiectum aedificium se vidisse dicunt;
我々の証人たちは、人々が殺害されたこと、多くの場所で血痕を、そして破壊された建物を自分たちが見たと言っています。
nihil amplius.
それ以上のことは何も言っていません。
quid Fabius? Horum nihil negat.
ファビウスはどうでしょうか。 これらのことを何一つ否定していません。
quid ergo addit amplius?
では、彼はさらに何を付け加えているのでしょうか。
§25Suam familiam fecisse dicit.
自分の家族がそれを行った、と言っています。
quo modo? vi hominibus armatis.
どのように。 武装した人々による暴力によって。
quo animo? Vt id fieret quod factum est.
どのような意図で。 起こった通りのことが起こるように。
quid est id? Vt homines M. Tulli occiderentur.
それとは何ですか。 マルクス・トゥッリウスの奴隷たちが殺害されることです。
quod ergo eo animo factum est ut homines unum in locum convenirent, ut arma caperent, ut certo consilio certum in locum proficiscerentur, ut idoneum tempus eligerent, ut caedem facerent, id si voluerunt et cogitarunt et perfecerunt, potestis eam voluntatem, id consilium, id factum a dolo malo seiungere?
したがって、人々がひとつの場所に集まり、武器を取り、明確な計画のもとに特定の場所へと出発し、適切な時間を選び、虐殺を行うという意図をもって行われたこと、もし彼らがそれを望み、計画し、成し遂げたのであれば、皆様は、その意志、その計画、その行為を「悪意」から切り離すことができるでしょうか。
§26at istuc totum '
"dolo malo"
' additur in hoc iudicio eius causa qui agit, non illius quicum agitur.
しかし、あの『』という文言全体は、この裁判において、訴えられる側のためではなく、訴える側のために付け加えられているのです。
id ut intellegatis, recuperatores, quaeso ut diligenter attendatis;
回収裁判官の皆様、そのことを理解していただくために、どうか注意深くお聞きください。
profecto quin ita sit non dubitabitis.
そうであることに、皆様は決して疑いを持たないでしょう。