§17hominem appellat.
그는 그 사람에게 요구했습니다.
iste sane adroganter quod commodum fuit respondit.
저 자는 실로 오만하게도 자신에게 유리한 대로 대답했습니다.
Nequedum finis auctor demonstraverat.
그리고 보증인은 아직 경계를 보여주지 않은 상태였습니다.
mittit ad procuratorem litteras et ad vilicum Tullius facturum negavit;
툴리우스는 대리인과 관리인에게 편지를 보냅니다... 그렇게 하기를 거부했습니다.
illis absentibus finis Acerronio demonstravit neque tamen hanc centuriam Populianam vacuam tradidit.
그들이 부재한 중에 그는 아케로니우스에게 경계를 보여주었으나, 이 포풀리아나 켄투리아를 비어 있는 상태로 인도하지는 않았습니다.
Acerronius, quo modo potuit, se de tota re ex
아케로니우스는 자신이 할 수 있는 방식으로 그 모든 일에서...
§18mine eius modi semustilatus effugit.
...그러한 위험에서 절반쯤 불탄 채 탈출했습니다.
adducit iste interea in saltum homines electos maximis animis et viribus et eis arma quae cuique habilia atque apta essent comparat, prorsus ut quivis intellegeret non eos ad rem rusticam, verum ad caedem ac pugnam comparari.
그러는 동안 저 자는 임야로 대단한 기백과 체력을 갖춘 엄선된 자들을 데려왔고, 그들에게 각자 다루기 쉽고 알맞은 무기를 마련해 주었으니, 이는 실로 누구라도 이들이 농사일을 위해서가 아니라 학살과 전투를 위해 준비되고 있음을 알 수 있을 정도였습니다.
§19brevi illo tempore Q. Cati Aemiliani, hominis honesti, quem vos nostis, duo homines occiderunt;
그 짧은 시간 동안 그들은 여러분이 아시는 고결한 인물인 퀸투스 카티우스 에밀리아누스의 노예 두 명을 살해했습니다.
multa alia fecerunt;
그들은 다른 많은 일들도 저질렀습니다.
passim vagabantur armati, non obscure, sed ut plane intellegere viderentur ad quam rem parati essent;
그들은 무장한 채 곳곳을 배회했는데, 은밀하게가 아니라 자신들이 무슨 일을 위해 준비되었는지를 분명히 알리려는 것처럼 보였습니다.
agros, vias denique infestas habebant.
그들은 들판을, 마침내는 도로까지 위험에 빠뜨렸습니다.
venit in Thurinum interea Tullius.
그러는 동안 툴리우스가 투리이 지방에 도착했습니다.
deinde iste pater familias Asiaticus beatus, novus arator et idem pecuarius, cum ambularet in agro, animadvertit in hac ipsa centuria Populiana aedificium non ita magnum servumque M. Tulli Philinum.
그러고 나서 저 "아시아풍의 부유한 가주"이자 "신참 농부"이면서 동시에 "목축업자"인 자가 들판을 걷다가, 바로 이 포풀리아나 켄투리아 안에서 그리 크지 않은 건물과 마르쿠스 툴리우스의 노예인 필리누스를 목격했습니다.
§20'quid vobis,' inquit, 'istic negoti in meo est?' servus respondit pudenter, at non stulte, dominum esse ad villam; posse eum cum eo disceptare si quid vellet.
"너희들은 거기 내 땅에서 무슨 일을 하고 있는 거냐?" 하고 그가 말했습니다. 노예는 공손하면서도 영리하게, 주인이 별장에 계시며 만약 원하는 것이 있다면 그와 의논할 수 있다고 대답했습니다.
rogat Fabius Acerronium—nam ibi tum erat—ut secum simul veniat ad Tullium.
파비우스는 아케로니우스에게(그가 그때 그곳에 있었으므로) 자신과 함께 툴리우스에게 가자고 요청합니다.
venitur.
사람들이 도달합니다.
ad villam erat Tullius.
툴리우스는 별장에 있었습니다.
appellat Fabius ut aut ipse Tullium deduceret aut ab eo deduceretur.
파비우스는 자신이 직접 툴리우스를 퇴거시키거나 혹은 그에 의해 퇴거당하겠다고 요구합니다.
dicit deducturum se Tullius, vadimonium Fabio Romam promissurum.
툴리우스는 자신이 퇴거에 응할 것이며, 로마에서의 출정 서약을 파비우스에게 약속하겠다고 말합니다.
manet in ea condicione Fabius.
파비우스는 그 조건에 머무릅니다.
mature disceditur.
곧 사람들이 떠납니다.
§21proxima nocte, iam fere cum lux adpropinquaret, ad illud aedificium de quo antea dixi, quod erat in centuria Populiana, servi P. Fabi frequentes armatique veniunt;
다음 날 밤, 이미 거의 동이 터올 무렵, 내가 앞서 언급한 포풀리아나 켄투리아에 있던 그 건물로 푸블리우스 파비우스의 노예들이 떼를 지어 무장한 채 찾아옵니다.
introitum ipsi sibi vi manuque patefaciunt;
그들은 폭력과 힘으로 자신들을 위해 진입로를 열어젖힙니다.
homines magni preti servos M. Tulli nec opinantis adoriuntur;
그리고 마르쿠스 툴리우스의 몸값 비싼 노예들을 방심한 틈을 타 습격합니다.
quod facile factu fuit, neque tam multos neque repugnantis multi armati paratique occidunt tantumque odi crudelitatisque habuerunt ut eos omnis gurgulionibus insectis relinquerent, ne, si quem semivivum ac spirantem etiam reliquissent, minor eis honor haberetur;
그것은 쉽게 행할 수 있는 일이었습니다. 무장하고 대비한 다수의 자들이 그리 많지도 않고 저항하지도 않는 이들을 살해했습니다. 그리고 그들은 목이 잘린 채로 그들 모두를 방치해 둘 정도로 커다란 증오와 잔혹함을 보였는데, 이는 만약 반쯤 죽어 숨이 붙어 있는 자를 한 명이라도 남겨두었다가는 자신들에게 돌아갈 포상이 적어질까 두려워했기 때문입니다.
praeterea tectum villamque disturbant.
게다가 그들은 지붕과 건물을 파괴했습니다.
§22hanc rem tam atrocem, tam indignam, tam repentinam nuntiat M. Tullio Philinus, quem antea nominavi, qui graviter saucius e caede effugerat.
이처럼 잔혹하고 부당하며 갑작스러운 일을, 중상을 입고 학살 현장에서 탈출한, 내가 앞서 이름을 언급한 필리누스가 마르쿠스 툴리우스에게 알립니다.
Tullius statim dimittit ad amicos, quorum ex vicinitate Thurina bona atque honesta copia praesto fuit.
툴리우스는 즉시 친구들에게 사람을 보냈고, 투리이 이웃들 중에서 선량하고 고결한 이들이 많이 와주었습니다.
§23omnibus acerba res et misera videbatur.
모두에게 이 일은 비통하고 참담하게 보였습니다.
Cum amici in comm turbarunt.
친구들이 공동으로... 파괴했습니다.
§24audite, quaeso, in eas res quas commemoro hominum honestorum testimonium.
제가 언급하는 이 일들에 대해 고결한 분들의 증언을 부디 들어주십시오.
haec quae mei testes dicunt, fatetur adversarius eos vere dicere;
나의 증인들이 말하는 이 사실들을 적수는 그들이 진실을 말하고 있다고 인정합니다.
quae mei testes non dicunt, quia non viderunt nec sciunt, ea dicit ipse adversarius.
나의 증인들이 보지 못했고 알지 못하여 말하지 못하는 것을 적수 자신이 말하고 있습니다.
nostri testes dicunt occisos homines; cruorem in locis pluribus, deiectum aedificium se vidisse dicunt; nihil amplius.
우리의 증인들은 사람들이 살해되었다는 것, 여러 곳에서 혈흔을 보았고 파괴된 건물을 보았다는 것을 말할 뿐이며, 그 이상은 아무것도 말하지 않습니다.
quid Fabius? Horum nihil negat.
파비우스는 어떻습니까? 이 중 어느 것도 부정하지 않습니다.
quid ergo addit amplius?
그렇다면 그는 거기에 무엇을 더 덧붙이고 있습니까?
§25Suam familiam fecisse dicit.
자기 가속들이 저질렀다고 말합니다.
quo modo? vi hominibus armatis.
어떻게 말입니까? 무장한 자들의 폭력으로써 말입니다.
quo animo? Vt id fieret quod factum est.
어떤 의도로 말입니까? 벌어진 일이 벌어지도록 하기 위해서입니다.
quid est id? Vt homines M. Tulli occiderentur.
그것이 무엇입니까? 마르쿠스 툴리우스의 사람들이 살해되는 것입니다.
quod ergo eo animo factum est ut homines unum in locum convenirent, ut arma caperent, ut certo consilio certum in locum proficiscerentur, ut idoneum tempus eligerent, ut caedem facerent, id si voluerunt et cogitarunt et perfecerunt, potestis eam voluntatem, id consilium, id factum a dolo malo seiungere?
그렇다면 사람들이 한곳에 모이고, 무기를 잡고, 확실한 계획 하에 특정 장소로 출발하여, 적절한 시간을 선택하고, 학살을 저지르려는 의도로 행해진 것, 만약 그들이 그것을 원했고, 계획했고, 실행했다면, 여러분은 그 의지와 계획, 실행을 '악의'로부터 떼어놓을 수 있겠습니까?
§26at istuc totum '
"dolo malo"
' additur in hoc iudicio eius causa qui agit, non illius quicum agitur.
하지만 저 ' '라는 문구 전체는 이 재판에서 소송을 당하는 자(피고)가 아니라 소송을 제기하는 자(원고)의 편의를 위해 덧붙여진 것입니다.
id ut intellegatis, recuperatores, quaeso ut diligenter attendatis;
회수재판관 여러분, 이 점을 이해하실 수 있도록 부디 주의 깊게 들어주시기 바랍니다.
profecto quin ita sit non dubitabitis.
정녕 그렇지 않다는 점을 여러분은 의심하지 않으실 것입니다.