Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §8.52.1-8.52.5

ラビエヌスの任命とクリオによる武装解除提案

401 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルはガリア・トガータを巡回したのち軍のもとに戻り、ラビエヌスを同地の長官に任じる。護民官クリオは元老院でカエサルとポンペイウス双方の武装解除を提案して採決を試みるが、反カエサル派に阻止される。

§8.52.1Cum omnes regiones Galliae togatae Caesar percucurrisset, summa celeritate ad exercitum Nemetocennam rediit legionibusque ex omnibus hibernis ad fines Treverorum evocatis eo profectus est ibique exercitum lustravit.
カエサルはトガをまとったガリアのすべての地方を巡回すると、極めて迅速にネメトケンナの軍のもとへと帰還し、すべての冬営地からトレウェリ族の領土へとレギオーを召集してそこへ出発し、そこで軍を清めた。
§8.52.2T. Labienum Galliae togatae praefecit, quo maiore commendatione conciliaretur ad consulatus petitionem.
彼はティトゥス・ラビエヌスをトガをまとったガリアの長官に任命した。 これは、彼がより大きな好意を得て、カエサルの執政官立候補への支持を取りまとめることができるようにするためであった。
Ipse tantum itinerum faciebat, quantum satis esse ad mutationem locorum propter salubritatem existimabat.
彼自身は、健康維持のための場所の移動に十分であるとみなすだけの旅しか行わなかった。
§8.52.3Ibi quamquam crebro audiebat Labienum ab inimicis suis sollicitari certiorque fiebat id agi paucorum consiliis, ut interposita senatus auctoritate aliqua parte exercitus spoliaretur, tamen neque de Labieno credidit quidquam neque contra senatus auctoritatem ut aliquid faceret potuit adduci.
そこで、ラビエヌスがカエサルの敵たちから寝返るよう働きかけられていると何度も耳にし、また元老院の決議を介入させてカエサルから軍隊の一部を剥ぎ取ることが、少数の者たちの謀略によって進められているということを確実な情報として得ていたが、それでも彼はラビエヌスについては何一つ信じず、また元老院の決議に反して何かを行うよう説得されることはあり得なかった。
Iudicabat enim liberis sententiis patrum conscriptorum causam suam facile obtineri.
なぜなら彼は、元老院議員たちが自由に意見を表明できるなら、自分の立場は容易に維持されると判断していたからである。
§8.52.4Nam C. Curio, tribunus plebis, cum Caesaris causam dignitatemque defendendam suscepisset, saepe erat senatui pollicitus, si quem timor armorum Caesaris laederet, et quoniam Pompei dominatio atque arma non minimum terrorem foro inferrent, discederet uterque ab armis exercitusque dimitteret: fore eo facto liberam et sui iuris civitatem.
というのも、護民官ガイウス・クリオは、カエサルの立場と尊厳を守ることを引き受けた際、元老院に対してしばしば次のように約束していたからである。 もしカエサルの武力への恐怖が誰かを不安にさせているのであれば、そしてポンペイウスの支配と武力もまた広場に少なからぬ恐怖をもたらしているのであるから、両者ともに武器を捨てて軍隊を解散すべきである、そうすればそのことによって国家は自由になり、自らの権利を有するようになるだろう、と。
§8.52.5Neque hoc tantum pollicitus est, sed etiam per se discessionem facere coepit;
彼はこのことを約束しただけでなく、自ら採決に持ち込もうとさえし始めた。
quod ne fieret consules amicique Pompei iusserunt atque ita rem morando discusserunt.
しかし、執政官たちやポンペイウスの友人たちはそれが起こらないように命じ、このようにして引き延ばしによってその件を立ち消えにさせた。

語釈・文法注

  1. 8.52.2quo maiore commendatione conciliaretur — quoは比較級maioreを伴う目的節の接続詞(utの代わり)。受動態の動詞conciliareturの主語は三人称単数のラビエヌスであり、「彼が(現地で)より大きな支持・好意を得て、カエサルの執政官立候補のために有利に立ち回れるように」という目的を表す。
  2. 8.52.3id agi paucorum consiliis, ut... spoliaretur — id agiは「そのような企てが進められている」という対格不定詞句で、ut... spoliareturはその内容を示す同格節。spoliareturの主語は文脈上カエサルであり、奪格であるaliqua parte exercitus(軍隊の一部)を奪われるという受動の構造を成す。
  3. 8.52.4fore eo facto liberam et sui iuris civitatem — foreは未来不定詞futurum esseの短縮形。pollicitus eratに依存する間接話法の一部。sui iurisは性質・特徴を表す属格で、「独自の権利を有する、自律的な」を意味し、liberamとともにcivitatem(国家)を修飾する述語的に機能している。
  4. 8.52.5discessionem facere — discessioはローマ元老院における表決方法で、議員が議場を左右に移動して賛否を表明すること(物理的分割)。「採決を行う、採決に持ち込む」の意。
  5. 8.52.5quod ne fieret consules amicique Pompei iusserunt — quodは前文の表決の企て(discessionem facere)を指す連結関係代名詞。iubeoは通常対格+不定詞をとるが、ここではne+接続法を伴って「それが起こらないように命じた(=阻止した)」という否定の間接命令・要望を表す。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §8.52.1-8.52.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:8.52.1-8.52.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。