Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §8.48.1-8.48.11

ウォルセヌスとコンミウスの一騎打ちと講和

397 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

アントニウスの部下ウォルセヌスとコンミウスの激しい一騎打ちが描かれる。ウォルセヌスは重傷を負うがローマ軍は敵を退け、コンミウスは人質を送って講和を申し出る。最後に著者は本巻の記述方針について言及する。

§8.48.1Erat attributus Antonio praefectus equitum C. Volusenus Quadratus qui cum eo hibernaret.
アントニウスのもとには、彼とともに冬営するために、騎兵隊長ガイウス・ウォルセヌス・クアドラトゥスが配属されていた。
Hunc Antonius ad persequendum equitatum hostium mittit.
アントニウスは彼を、敵の騎兵を追跡するために派遣する。
§8.48.2Volusenus ad eam virtutem, quae singularis erat in eo, magnum odium Commi adiungebat, quo libentius id faceret quod imperabatur.
ウォルセヌスは、自身において卓越していたあの勇気に、コンミウスへの強い憎しみを加えており、それゆえ、命じられたことをよりいっそう喜んで行おうとしていた。
Itaque dispositis insidiis saepius equites eius adgressus secunda proelia faciebat.
そのため、彼は伏兵を配置して、しばしば彼の騎兵を攻撃し、有利な戦闘を行っていた。
§8.48.3Novissime, cum vehementius contenderetur, ac Volusenus ipsius intercipiendi Commi cupiditate pertinacius eum cum paucis insecutus esset, ille autem fuga vehementi Volusenum produxisset longius, inimicus homini suorum invocat fidem atque auxilium, ne sua vulnera per fidem imposita paterentur impunita, conversoque equo se a ceteris incautius permittit in praefectum.
ついに、戦闘がいっそう激しくなり、ウォルセヌスがコンミウス自身を捕らえたいという強い望みから、少数の部下とともに執拗に彼を追跡し、他方、彼が激しい逃走によってウォルセヌスをあまりにも遠くまで引きずり込んだとき、その男の敵は、信義のもとで負わされた自らの傷が処罰されずに放置されることを許さないようにと、味方の忠誠と援助を呼び求め、馬の向きを変えて、他の者たちから離れて向こう見ずに隊長へと突進する。
§8.48.4Faciunt hoc idem omnes eius equites paucosque nostros convertunt atque insequuntur.
彼のすべての騎兵もこれと同じことをし、我が方の少数の兵を退却させて追跡する。
§8.48.5Commius incensum calcaribus equum coniungit equo Quadrati lanceaque infesta magnis viribus medium femur traicit Voluseni.
コンミウスは拍車を当てて興奮させた馬をクアドラトゥスの馬に並べ、構えた槍によって強い力でウォルセヌスの太ももの真ん中を貫く。
§8.48.6Praefecto vulnerato non dubitant nostri resistere et conversis equis hostem pellere.
隊長が負傷すると、我が方の兵は抵抗することをためらわず、馬の向きを変えて敵を撃退する。
§8.48.7Quod ubi accidit, complures hostium magno nostrorum impetu perculsi vulnerantur ac partim in fuga proteruntur, partim intercipiuntur;
これが起こると、敵の多くは我が方の激しい突撃に圧倒されて負傷し、一部は逃走中に踏みにじられ、一部は捕らえられた。
quod malum dux equi velocitate evitavit: graviter adeo vulneratus praefectus, ut vitae periculum aditurus videretur, refertur in castra.
指導者は馬の速さによってこの災厄を免れた。 隊長は、命の危険に瀕していると思われるほど重傷を負い、陣営へと運ばれる。
§8.48.8Commius autem sive expiato suo dolore sive magna parte amissa suorum legatos ad Antonium mittit seque et ibi futurum, ubi praescripserit, et ea facturum, quae imperarit, obsidibus firmat;
他方、コンミウスは、自身の怒りが晴らされたためか、あるいは味方の大部分を失ったためか、アントニウスのもとへ使節を派遣し、自分が彼の指定する場所に留まり、彼が命じることを実行することを人質によって確約する。
§8.48.9unum illud orat, ut timori suo concedatur, ne in conspectum veniat cuiusquam Romani.
彼は、自分がローマ人の誰の前に姿を現すこともないようにという、彼の恐れに対して譲歩がなされること、この一点のみを請う。
Cuius postulationem Antonius cum iudicaret ab iusto nasci timore, veniam petenti dedit, obsides accepit.
アントニウスは、彼のこの要求が正当な恐れから生じたものであると判断したので、懇願する彼に許しを与え、人質を受け取った。
§8.48.10Scio Caesarem singulorum annorum singulos commentarios confecisse;
私は、カエサルが各年ごとにそれぞれ1巻の記録を作成したことを知っている。
quod ego non existimavi mihi esse faciendum, propterea quod insequens annus, L. Paulo C. Marcello consulibus, nullas habet magnopere Galliae res gestas.
しかし、私は自分がそうすべきであるとは考えなかった。 なぜなら、ルキウス・パウルスとガイウス・マルケッルスが執政官であった翌年には、ガリアにおいて特に記すべき偉業が何もなかったからである。
§8.48.11Ne quis tamen ignoraret, quibus in locis Caesar exercitusque eo tempore fuissent, pauca esse scribenda coniungendaque huic commentario statui.
しかし、その時期にカエサルと軍隊がどの場所にいたかを誰も知らないままでいることがないように、私は、わずかな事柄を書き記し、この記録に付け加えるべきであると決定した。

語釈・文法注

  1. 8.48.2quo libentius id faceret — 比較級 `libentius` があるため、目的を表す接続詞 `ut` の代わりに `quo` が用いられている。これは「それによって、よりいっそう喜んで〜するために」という目的を表す標準的な構文である。
  2. 8.48.3ne sua vulnera per fidem imposita paterentur impunita — `per fidem` は、かつて和平交渉の席でウォルセヌスらがコンミウスをだまし討ちしようとした事件(第8巻23章)を踏まえ、「誓われた信義の陰で(だまし討ちによって)」という意味をなす。`paterentur` は `patior`(許容する・耐える)の接続法未完了過去・三人称複数で、主語は `vulnera`。`impunita` は中性複数主格で、主格補語として機能し、「彼らの傷が罰せられないまま放置されることを許さないように」という意味になる。
  3. 8.48.9ut timori suo concedatur — 非人称受動態 `concedatur` に、与格の `timori suo` が結合している。「彼の恐れに対して(譲歩が)認められるように」という意味。これに続く `ne` 節が、認められるべき具体的な内容(ローマ人の前に出ないこと)を規定している。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §8.48.1-8.48.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:8.48.1-8.48.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。