Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §8.15.1-8.15.6

藁に火を放ち煙幕に乗じて退却するベルロワキー族

364 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ軍が陣営を要塞化して対峙する中、ベルロワキー族は撤退を企て、戦列の前に藁や柴の束を並べて一斉に火を放ち、その煙幕に紛れて逃亡した。

§8.15.1Barbari confisi loci natura, cum dimicare non recusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paulatim copias distributas dimittere non possent, ne dispersi perturbarentur, in acie permanserunt.
ベルロワキー族は地形の自然な有利さを信頼していた。 もしも万一ローマ軍が丘を登ろうと試みるならば戦うことを拒まない一方で、部隊を分散させて混乱することを恐れ、少しずつ部隊を退却させることができなかったため、彼らは戦列に留まり続けた。
§8.15.2Quorum pertinacia cognita Caesar XX cohortibus instructis castrisque eo loco metatis muniri iubet castra.
彼らのこの執拗さを知ると、カエサルは二十のコホルスを整列させ、その場所に陣営を測量させると、陣営を要塞化するよう命じた。
§8.15.3Absolutis operibus pro vallo legiones instructas collocat, equites frenatis equis in statione disponit.
土木工事が完了すると、塁壁の前に整列させた軍団を配置し、騎兵たちには馬に轡をはめさせて配置につかせた。
§8.15.4Bellovaci, cum Romanos ad insequendum paratos viderent neque pernoctare aut diutius permanere sine periculo eodem loco possent, tale consilium sui recipiendi ceperunt.
ベルロワキー族は、ローマ軍が追撃の準備を整えているのを見て、また同じ場所に危険なしに一晩留まることも、これ以上長く留まり続けることもできなかったので、自軍を退却させるための次のような計画を立てた。
§8.15.5Fasces, ubi consederant (namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est), per manus stramentorum ac virgultorum, quorum summa erat in castris copia, inter se traditos ante aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt.
彼らは、自分たちが座っていた場所に(というのも、ガリア人が戦列において座るのが常であったことは、カエサルの以前の記述で明らかにされているからである)、陣営内に非常に豊富にあった藁や柴の束を、手から手へと互いに伝えて戦列の前に並べ、一日の終わりに合図が告げられると、一斉にこれらに火を放った。
§8.15.6Ita continens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanorum.
こうして、一続きの炎が突然すべての軍勢をローマ軍の視界から遮った。
Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt.
これが起こるやいなや、野蛮人たちは全速力で逃げ去った。

語釈・文法注

  1. §8.15.1copias distributas dimittere non possent — copias distributas は「分割された部隊、いくつかの部隊に分けられたもの」を意味し、他動詞 dimittere の目的語である。続く従属節 ne dispersi perturbarentur の dispersi は主語であるベルロワキー族(またはその兵士たち)を修飾する完了分詞で、「彼らが分散して(あるいは、部隊を小出しに退却させることで自分たちが散り散りになって)混乱することのないように」という意味を表す。
  2. §8.15.4sui recipiendi — sui は人称・再帰代名詞の複数属格として扱われるが、形態的には中性単数属格と同形であるため、合致する動形容詞も複数ではなく単数属格の recipiendi となっている。これはラテン語において、複数代名詞の属格(nostri, vestri, sui)を伴う動形容詞構文で一般的に見られる文法上の特異な慣行であり、「自分たちを退却させること」を意味する。
  3. §8.15.5Fasces ... inter se traditos ante aciem collocarunt — 主語(ベルロワキー族)が省略された主節の構造は Fasces ... collocarunt extremoque tempore ... incenderunt である。Fasces(男性複数対格)は「束」を意味し、後続の stramentorum ac virgultorum(中性名詞の属格)によって修飾されている。中間に挿入された関係節や括弧書きを挟みつつ、完了分詞 inter se traditos(男性複数対格)は修飾先の名詞である Fasces と性・数・格が一致している。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §8.15.1-8.15.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:8.15.1-8.15.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。