Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §8.14.1-8.14.5

ベルロワキー族の夜間避難と沼地を越える進軍

363 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

ベルロワキー族はローマ軍の接近を恐れて非戦闘員と手荷物を夜間に避難させ、自陣の前に防衛線を敷く。カエサルは敵の退路を断つため、沼地に橋を架けて対岸の尾根へと軍を進めた。

§8.14.1Compluribus diebus isdem in castris consumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum cognossent, duces Bellovacorum veriti similem obsessionem Alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate aut viribus inferiores aut inermes habebant, unaque reliqua impedimenta.
同じ陣営で数日を過ごした後、軍団と副官ガイウス・トレボニウスがより近くに接近したことを知ると、ベルロワキー族の指導者たちは、アレシアでのときと同様の包囲を恐れ、年齢や体力において劣る者たちや非武装の者たちを、残りの手荷物とともに夜間に送り出した。
§8.14.2Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen (magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi Gallos consuevit), oppressi luce copias armatorum pro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen impedimentorum suorum processisset.
彼らの動揺し混乱した列を整頓している間に(というのも、ガリア人は軽装のときであっても、非常に多くの荷車を従わせるのが常であったからである)、夜が明けてしまい、彼らは武装兵の部隊を自陣の前に整列させた。 それは、手荷物の列がさらに遠くまで進む前に、ローマ軍が追撃を開始しないようにするためであった。
§8.14.3At Caesar neque resistentes adgrediendos tanto collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent.
しかしカエサルは、これほど急な丘の登り坂で抵抗する敵を攻撃すべきではないと判断する一方で、兵士たちが迫り来る中で野蛮人たちが危険なしにその場所から退却することができないほどには、軍団を前進させなければならないと考えた。
§8.14.4Ita, cum palude impedita a castris castra dividi videret, quae transeundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castra pertineret mediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur.
こうして、通行の困難な沼地によって陣営と陣営が隔てられており、その渡ることの難しさが追撃の速度を遅らせかねないことを見てとり、また、沼地の向こう側で敵の陣営の近くまでほぼ達しているあの尾根が、それほど深くはない谷によって敵の陣営から切り離されていることに気づいたので、沼地に橋を架け渡し、軍団を渡らせて、両側が下り坂の傾斜によって守られている尾根の平坦な頂部に素早く到達した。
§8.14.5Ibi legionibus instructis ad ultimum iugum pervenit aciemque eo loco constituit unde tormento missa tela in hostium cuneos conici possent.
そこで軍団を整列させると、尾根の先端まで進み、投石機から放たれた投射兵器が敵の隊列に撃ち込みうる場所に戦列を配置した。

語釈・文法注

  1. §8.14.1veriti — 形式受動態動詞 vereor(恐れる)の完了分詞。形式は完了だが、ここでは現在分詞のように「〜を恐れて」という現在の持続的な感情状態、あるいは動機を表す。
  2. §8.14.2oppressi luce — 動詞 opprimo(圧倒する、不意を突く)の受動態完了分詞と、手段・原因の奪格 lux(光、夜明け)の組み合わせ。「夜明けに不意を突かれて」「日が明けてしまって」という慣用的な表現。
  3. §8.14.3neque non — 二重否定。前文の neque(〜すべきではないと判断する)に続き、neque non で「〜しないわけにはいかない」「また同時に〜すべきである」と強い肯定(義務)を表す。後続の対格不定詞句 legiones admovendas [esse] にかかる。
  4. §8.14.4animum adverteret — 複合動詞 animadverto(気づく、注意を向ける)が語根ごとに分離(tmesis)された形。cum 節内の2つ目の動詞(接続法未完了過去)であり、id iugum ... intercisum [esse] という対格不定詞句(対格 id iugum と完了受動分詞の省略形 intercisum)を目的語にとる。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §8.14.1-8.14.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:8.14.1-8.14.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。