Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §7.80.1-7.80.9

平原での騎兵戦とゲルマン騎兵による勝利

338 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは全軍を配置してガリア軍との騎兵戦を開始させる。激しい戦闘が続く中、ゲルマン人騎兵の突撃によってローマ軍が勝利し、ガリア軍はアレシアの町へと退却する。

§7.80.1Caesar omni exercitu ad utramque partem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet.
カエサルは、万一必要が生じた場合に各自が自分の持ち場を守り、それを把握しているようにするために、全軍を防御壁の両側に配置した上で、騎兵を陣営から連れ出して戦闘を開始することを命じる。
§7.80.2Erat ex omnibus castris, quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pugnae proventum exspectabant.
四方の尾根の頂上を占めていたすべての陣営から見渡すことができ、すべての兵士たちがかたずをのんで戦闘の結末を待ち受けていた。
§7.80.3Galli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent.
ガリア人は、味方が後退する際に救助に駆けつけ、我々の騎兵の突撃を持ちこたえるために、騎兵の間にまばらに弓兵や軽装の歩兵を混ぜて配置していた。
Ab his complures de improviso vulnerati proelio excedebant.
彼らによって多くの者が不意に傷を負わされ、戦闘から離脱していった。
§7.80.4Cum suos pugna superiores esse Galli confiderent et nostros multitudine premi viderent, ex omnibus partibus et ei qui munitionibus continebantur et hi qui ad auxilium convenerant clamore et ululatu suorum animos confirmabant.
ガリア人たちが、味方が戦闘において優勢であると確信し、我々の軍勢が多勢に押されているのを見ると、あらゆる方向から、防御壁の中に閉じ込められていた者たちも、援軍として集まっていた者たちも、叫び声と雄叫びによって味方の士気を鼓舞した。
§7.80.5Quod in conspectu omnium res gerebatur neque recte ac turpiter factum celari poterat, utrosque et laudis cupiditas et timor ignominiae ad virtutem excitabant.
戦いは全員の目の前で行われており、勇敢な行為も卑劣な行為も隠れることができなかったので、称賛への渇望と恥辱への恐れの双方が、両軍の者を勇気へと奮い立たせた。
§7.80.6Cum a meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una in parte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt;
正午から日没近くまで勝敗が決せず戦いが続けられていたが、ゲルマン人が一箇所において密集した騎兵隊で敵に突撃を敢行し、彼らを撃退した。
§7.80.7quibus in fugam coniectis sagittarii circumventi interfectique sunt.
彼らが敗走させられると、包囲された弓兵たちは殺害された。
§7.80.8Item ex reliquis partibus nostri cedentes usque ad castra insecuti sui colligendi facultatem non dederunt.
同様に、他の場所からも、我々の兵は後退する敵を彼らの陣営まで追撃し、彼らに自己を立て直す機会を与えなかった。
§7.80.9At ei qui ab Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum receperunt.
一方、アレシアから進出していた者たちは、悲嘆に暮れ、勝利をほぼ絶望視して、町へと引き揚げた。

語釈・文法注

  1. §7.80.1si usus veniat — 目的節 `ut... teneat` に従属する条件節の中で接続法現在 `veniat` が用いられており、「万一必要が生じた場合には」という仮定・可能性のニュアンスを表している。
  2. §7.80.3qui suis cedentibus auxilio succurrerent — 関係代名詞 `qui` が接続法過去 `succurrerent` を伴って目的を表す形容詞節(目的の関係節)を作っている。`auxilio` は目的の与格、`suis cedentibus` は分詞を含む与格で `succurrerent` の与格目的語(後退する味方に)である。
  3. §7.80.5neque recte ac turpiter factum celari poterat — 名詞化された中性単数分詞 `factum`(行われたこと)を、二つの対照的な副詞 `recte`(勇敢に/正しく)と `turpiter`(卑劣に)が修飾している。`recte factum`(勇敢な行為)と `turpiter factum`(卑劣な行為)の両方が主語として並列されているとみなされる。
  4. §7.80.8sui colligendi — 再帰代名詞 `se` の属格 `sui`(ここでは意味上は複数だが文法的には単数形)に対して、動形容詞 `colligendi` が属格・単数で一致している、動形容詞構文の慣用法である。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §7.80.1-7.80.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:7.80.1-7.80.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。