Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §7.70.1-7.70.7

アレシア平原の騎兵戦とガリア軍の敗走

328 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

アレシア前の平原で激しい騎兵戦が始まり、カエサルは苦戦するローマ軍にゲルマン人騎兵を増援として送り、軍団を配置する。これに怯えたガリア軍は総崩れとなって防壁や町に逃げ込み、ウェルキンゲトリクスは門を閉ざさせる。

§7.70.1Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere supra demonstravimus.
工事が開始されると、丘に遮られて長さ三マイルにわたって広がっていると我々が上で示したあの平原において、騎兵戦が起こる。
Summa vi ab utrisque contenditur.
双方とも全力を尽くして激しく戦った。
§7.70.2Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat.
苦戦している我が軍に対し、カエサルはゲルマン人を送り、敵の歩兵による不意の突入が起きぬよう、陣営の前に軍団を配置する。
§7.70.3Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque angustioribus portis relictis coacervantur.
軍団の支援が加わったことで、我が軍の士気は高まる。 敗走させられた敵は、その大群ゆえに自ら退路を塞ぎ、残された門があまりに狭かったためにそこに押し寄せた。
§7.70.4Germani acrius usque ad munitiones secuntur.
ゲルマン人はさらに激しく防壁のところまで追撃する。
§7.70.5Fit magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur.
大虐殺が起こる。 一部の者は馬を乗り捨てて、堀を越え、石壁を乗り越えようとする。
Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet.
カエサルは土塁の前に配置していた軍団を少し前進させるよう命じる。
§7.70.6Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt.
防壁の内側にいたガリア人たちも同様に混乱する。 敵がただちに自分たちに向かって攻め寄せてくると考えて、武器を取れと叫び、一部の者は恐れおののいて町の中に逃げ込む。
§7.70.7Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur.
ウェルキンゲトリクスは、陣営が無防備にならぬよう、門を閉じるように命じる。
Multis interfectis, compluribus equis captis Germani sese recipiunt.
多くの者が殺され、多数 of 馬が捕獲された後、ゲルマン人は引き揚げる。

語釈・文法注

  1. §7.70.1intermissam collibus — 関係代名詞 `quam`(先行詞は `planitie`)に係り、対格不定詞句 `patere` の意味上の主語である `quam` を修飾する分詞。直訳すると「丘によって遮られた(平原)」となり、丘と丘の間に挟まれて存在している平原の地形的特徴を表す。
  2. §7.70.1Summa vi ab utrisque contenditur — 動詞 `contendere`(戦う、努力する)の三人称単数受動態 `contenditur` を用いた非人称受動構文。行為者を示す `ab utrisque`(双方によって)を伴い、「双方によって全力を尽くして戦われた」、すなわち「双方とも全力を尽くして激しく戦った」という意味になる。
  3. §7.70.2Laborantibus nostris — 分詞 `laborantibus` と所有形容詞 `nostris` からなる与格の句で、動詞 `summittit`((援助として)送る)の間接目的語(または利害の与格)として機能している。「苦戦している我が軍に対して(ゲルマン人を送る)」の意。これを奪格絶対(我が軍が苦戦していたので)とする解釈も可能だが、動詞の統語論的性質から与格とする解釈が一般的。
  4. §7.70.3angustioribus portis relictis — 奪格絶対構文。`angustioribus`(より狭い、あまりに狭い)は比較級で、「基準よりも過度に狭い(=逃げ惑う大群に対して狭すぎる)」という絶対比較級の意味で用いられている。「門があまりに狭く残されていたので」の意。
  5. §7.70.6veniri ad se confestim existimantes — `existimantes`(〜と考えて)の目的語となる対格不定詞句において、自動詞 `venire` の受動態不定法現在 `veniri` が非人称的に用いられている。「敵が自分たちに向かって(`ad se`)ただちに(`confestim`)攻め寄せてきていること」を意味する。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §7.70.1-7.70.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:7.70.1-7.70.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。