§7.50.1Cum acerrime comminus pugnaretur, hostes loco et numero, nostri virtute confiderent, subito sunt Aedui visi ab latere nostris aperto, quos Caesar ab dextra parte alio ascensu manus distinendae causa miserat.
至近距離で極めて激しい戦闘が繰り広げられ、敵は地形と数を、我が軍は勇気を頼みとしているとき、突然、我が軍の無防備な側面にハエドゥイ族の姿が現れた。 彼らは、カエサルが敵の兵力を分散させる目的で、別の登り道から右側に送っていた者たちであった。
§7.50.2Hi similitudine armorum vehementer nostros perterruerunt, ac tametsi dextris humeris exsertis animadvertebantur, quod insigne pactum esse consuerat, tamen id ipsum sui fallendi causa milites ab hostibus factum existimabant.
彼らは、武具が似ていることで我が兵をひどく恐れさせた。 右肩を露出させているのが認められ、それはあらかじめ合意された印であるのが常であったが、それでも兵士たちは、まさにそのこと自体が、自分たちを欺くために敵によってなされたことなのだと考えた。
§7.50.3Eodem tempore Lucius Fabius centurio quique una murum ascenderant circumventi atque interfecti muro praecipitabantur.
同じ時に、百人隊長のルキウス・ファビウスと、彼とともに壁に登っていた者たちが包囲されて殺され、壁から投げ落とされていた。
§7.50.4Marcus Petronius, eiusdem legionis centurio, cum portam excidere conatus esset, a multitudine oppressus ac sibi desperans multis iam vulneribus acceptis manipularibus suis, qui illum secuti erant, "Quoniam," inquit, "me una vobiscum servare non possum, vestrae quidem certe vitae prospiciam, quos cupiditate gloriae adductus in periculum deduxi.
同じ軍団の百人隊長マルクス・ペトロニウスは、門を切り開こうと試みたが、大勢の敵に圧倒され、すでに多くの傷を負って自らの命を諦めかけており、彼に従ってきた同じ百人隊の兵士たちに言った。 「私は自分とお前たちを一緒に救うことはできないのだから、名誉欲に駆られて私が危険に陥れてしまったお前たちの命だけでも、せめて確実に守ることにしよう。
§7.50.5Vos data facultate vobis consulite.
お前たちは機会があるうちに自らの安全を図れ。
"Simul in medios hostes irrupit duobusque interfectis reliquos a porta paulum summovit.
」そう言うと同時に、彼は敵のただ中に突撃し、二人を殺して、残りの者を門から少し遠ざけた。
§7.50.6Conantibus auxiliari suis "Frustra," inquit, "meae vitae subvenire conamini, quem iam sanguis viresque deficiunt.
彼を助けようと試みる味方に対し、彼は「無駄だ、すでに血と力が失われつつある私の命を救おうと試みても無駄である。
Proinde abite, dum est facultas, vosque ad legionem recipite.
だから、機会があるうちに立ち去り、軍団のもとへ退却せよ」と言った。
"Ita pugnans post paulum concidit ac suis saluti fuit.
このように戦いながら、彼は少しの後に倒れ、味方の救いとなった。