Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §7.38.1-7.38.10

リタウィックスの虚偽の演説と兵士たちの蜂起

296 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

リタウィックスは、ハエドゥイ族の騎兵や指導者たちがローマ人に不当に殺されたという虚偽の報告を兵士たちに信じ込ませ、ローマ市民への略奪と殺戮へと煽動し、部族全体に反乱を呼びかける。

§7.38.1Litaviccus accepto exercitu, cum milia passuum circiter XXX ab Gergovia abesset, convocatis subito militibus lacrimans, "Quo proficiscimur," inquit, "milites?
リタウィックスは軍勢を引き受けると、ゲルゴウィアから約三十マイル離れた場所にいたとき、突然兵士たちを召集し、涙を流しながら言った。 「兵士たちよ、我々はどこへ進軍しているのか。
§7.38.2Omnis noster equitatus, omnis nobilitas interiit;
我々のすべての騎兵が、すべての貴族が斃れた。
principes civitatis, Eporedorix et Viridomarus, insimulati proditionis ab Romanis indicta causa interfecti sunt.
国家の指導者たちであるエポレドリクスとウィリドマールスは、ローマ人から裏切りの嫌疑をかけられ、裁判も行われずに殺されたのだ。
§7.38.3Haec ab ipsis cognoscite, qui ex ipsa caede fugerunt: nam ego fratribus atque omnibus meis propinquis interfectis dolore prohibeor, §7.38.4quae gesta sunt, pronuntiare.
このことを、あの虐殺から逃れてきた彼ら自身から聞き知るがよい。 なぜなら私は、兄弟たちや私のすべての親族が殺されたことにより、苦痛のために、起きたことを告げることができないのだ。
"Producuntur hi quos ille edocuerat quae dici vellet, atque eadem, quae Litaviccus pronuntiaverat, multitudini exponunt: multos equites Aeduorum interfectos, §7.38.5quod collocuti cum Arvernis dicerentur; ipsos se inter multitudinem militum occultasse atque ex media caede fugisse.
」彼は、自分が何を言ってほしいかをあらかじめ教えておいた者たちを前に出させ、彼らはリタウィックスが告げたのと同じことを群衆に説明した。 すなわち、多くのハエドゥイ族の騎兵が殺されたこと、それは彼らがアルウェルニ族と会談したと言われたためであること、そして彼ら自身は兵士たちの群衆の中に身を隠し、虐殺のただ中から逃れてきたということである。
§7.38.6Conclamant Aedui et Litaviccum obsecrant ut sibi consulat.
ハエドゥイ族は叫び声を上げ、リタウィックスに自分たちの安全を計るよう懇願する。
"Quasi vero," inquit ille, "consili sit res, ac non necesse sit nobis Gergoviam contendere et cum Arvernis nosmet coniungere.
「まるで、」と彼は言った。 「事態が相談の余地があるものであるかのように、また我々がゲルゴウィアへ急ぎ、アルウェルニ族と我々自身を結合させることが不可避ではないかのように。
§7.38.7An dubitamus quin nefario facinore admisso Romani iam ad nos interficiendos concurrant? Proinde, si quid in nobis animi est, §7.38.8persequamur eorum mortem qui indignissime interierunt, atque hos latrones interficiamus.
それとも我々は、極悪非道な犯罪が犯された以上、ローマ人が今や我々を殺すために殺到するであろうことを疑っているのだろうか。 したがって、もし我々の中にいくらかでも勇気があるならば、最も不当に死んだ者たちの死の仇を討ち、この強盗どもを殺そうではないか。
"Ostendit cives Romanos, qui eius praesidi fiducia una erant:
」彼は、彼の護衛を信頼して行動を共にしていたローマ市民たちを指し示す。
§7.38.9magnum numerum frumenti commeatusque diripit, ipsos crudeliter excruciatos interficit.
彼は多量の穀物と兵糧を強奪し、彼ら自身を無惨に拷問した上で殺害する。
§7.38.10nuntios tota civitate Aeduorum dimittit, eodem mendacio de caede equitum et principum permovet;
彼はハエドゥイ族の国家全土に使者を送り、騎兵と指導者たちの虐殺に関する同じ嘘によって(人々を)煽動する。
hortatur ut simili ratione atque ipse fecerit suas iniurias persequantur.
そして、彼がしたのと同じ方法で、自分たちが受けた不正の仇を討つよう促す。

語釈・文法注

  1. 7.38.2indicta causa — 奪格絶対 `indicta causa`(in-[否定の接頭辞] + dicta[dicere の完了受動分詞] + causa[訴訟、原因、裁判])は、「裁判が行われないまま」「弁護の機会を与えられずに」を意味する慣用表現。
  2. 7.38.4quae dici vellet — `quae dici vellet` は `edocuerat` の内容を説明する間接疑問節である。`quae` は中性複数対格で受動不定詞 `dici`(言われること)の主語(対格主語)として機能し、`vellet`(`volo` の接続法未完了、歴史的時制による時制の一致)は主語(リタウィックス)の意志を表す。「彼が(それらのことが)言われることを望んでいたこと」、すなわち「彼が言ってほしかったこと」を意味する。
  3. 7.38.6consili sit res — `quasi`(「まるで〜であるかのように」)によって導かれる仮定の比較節内の動詞 `sit`(接続法現在)と、性質または領域を表す属格 `consili` の組み合わせ。`consili` は「熟考、相談の余地があるもの」を指し、`res` を修飾する。全体として「事態が熟考(相談)を要する事柄であるかのように」という意味になる。
  4. 7.38.8eius praesidi fiducia — `fiducia` は「信頼、確信」を意味する名詞の奪格(原因・手段)で、「〜への信頼から」「〜を頼りにして」となる。`eius praesidi` は `praesidium`(保護、護衛)の単数属格で、`fiducia` に対する客観的属格。「彼の護衛に対する信頼から」を意味する。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §7.38.1-7.38.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:7.38.1-7.38.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。