§7.33.1Caesar, etsi a bello atque hoste discedere detrimentosum esse existimabat, tamen non ignorans quanta ex dissensionibus incommoda oriri consuessent, ne tanta et tam coniuncta populo Romano civitas, quam ipse semper aluisset omnibusque rebus ornasset, ad vim atque arma descenderet, atque ea pars quae minus sibi confideret auxilia a Vercingetorige arcesseret, §7.33.2huic rei praevertendum existimavit et, quod legibus Aeduorum eis, qui summum magistratum obtinerent, excedere ex finibus non liceret, ne quid de iure aut de legibus eorum deminuisse videretur, ipse in Aeduos proficisci statuit senatumque omnem et quos inter controversia esset ad se Decetiam evocavit.
カエサルは、戦争や敵から離れることは不利益をもたらすと考えていたが、それでもなお、分裂からいかに大きな不利益が生じるのが常であるかを熟知していたので、これほど大きく、またローマの人々にこれほど密接に結びついた部族であり、彼自身が常に育み、あらゆる点で引き立ててきた部族が、暴力と武器に訴えることのないように、また、自分に自信の持てない方の派閥がウェルキンゲトリクスに援助を求めることがないようにするために、この問題に優先して対処すべきであると考えた。 そして、ハエドゥイ族の法によって、最高政務官の職にある者たちが領土から外に出ることは許されていなかったため、彼らの権利や法をいささかも損なったように見られないように、彼自身がハエドゥイ族のもとへと出発することを決意し、元老院全体と、その間で争いが起きている者たちを、デケティアの自分のところへと召喚した。
§7.33.3Cum prope omnis civitas eo convenisset, docereturque paucis clam convocatis alio loco, alio tempore atque oportuerit fratrem a fratre renuntiatum, cum leges duo ex una familia vivo utroque non solum magistratus creari vetarent, sed etiam in senatu esse prohiberent, Cotum imperium deponere coegit, Convictolitavem, §7.33.4qui per sacerdotes more civitatis intermissis magistratibus esset creatus, potestatem obtinere iussit.
部族のほぼ全体がそこに集まり、本来あるべき場所や時期とは異なる場所や時期に、少数の者たちが密かに召集されて、兄弟が兄弟によって[政務官として]宣言されたことが示されたとき、――一方で、法は、両者が生存している間、同一の家族から二人の者が政務官に選出されることを禁じるだけでなく、元老院に留まることさえ禁止しているのであるが、――[カエサルは]コトゥスに権力を放棄させ、政務官の任期が切れた際に、部族の慣習に従って神官たちを通じて選出されていたコンウィクトリタウィスに、権力を保持するよう命じた。