Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §7.24.1-7.24.5

攻城土塁の完成とガリア軍による放火・出撃

282 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

過酷な天候を克服して巨大な土塁を完成させたローマ軍に対し、敵が坑道から土塁に放火し、城壁の各所から出撃して激しい妨害を仕掛けるが、カエサルの防衛体制によりローマ軍は迅速に対応する。

§7.24.1His tot rebus impedita oppugnatione milites, cum toto tempore frigore et assiduis imbribus tardarentur, tamen continenti labore omnia haec superaverunt et diebus XXV aggerem latum pedes CCCXXX, altum pedes LXXX exstruxerunt.
これほど多くの事柄によって攻城戦が妨げられたが、兵士たちは、全期間にわたって寒さと絶えざる雨のために遅れを取っていたにもかかわらず、絶えざる労苦によってこれらすべてを克服し、二十五日間のうちに、幅三百三十フィート、高さ八十フィートの土塁を築き上げた。
§7.24.2Cum is murum hostium paene contingeret, et Caesar ad opus consuetudine excubaret militesque hortaretur, ne quod omnino tempus ab opere intermitteretur, paulo ante tertiam vigiliam est animadversum fumare aggerem, quem cuniculo hostes succenderant,
この土塁が敵の城壁にほとんど届きそうになったとき、そしてカエサルが習慣に従って工事現場の近くで警戒にあたり、作業からいかなる時間も全く中断されないようにと兵士たちを励ましていたとき、第三交替時の少し前に、敵が坑道によって火を放っていた土塁が煙を上げているのが気づかれた。
§7.24.3eodemque tempore toto muro clamore sublato duabus portis ab utroque latere turrium eruptio fiebat.
そして同時に、城壁のいたるところで叫び声が上げられ、櫓の両側にある二つの門から出撃が行われていた。
§7.24.4Alii faces atque aridam materiem de muro in aggerem eminus iaciebant, picem reliquasque res, quibus ignis excitari potest, fundebant, ut quo primum curreretur aut cui rei ferretur auxilium vix ratio iniri posset.
ある者たちは城壁から土塁へと遠くからたいまつや乾燥した木材を投げつけ、ピッチや、火の勢いを強めることができるその他の物を注ぎ込んでいたため、どこへ最初に走って行くべきか、あるいは何に対して援助をもたらすべきか、ほとんど方針を立てることができないほどであった。
§7.24.5Tamen, quod instituto Caesaris semper duae legiones pro castris excubabant pluresque partitis temporibus erant in opere, celeriter factum est, ut alii eruptionibus resisterent, alii turres reducerent aggeremque interscinderent, omnis vero ex castris multitudo ad restinguendum concurreret.
しかし、カエサルの指示によって常に二つの軍団が陣営の前で警戒にあたっており、さらに多くの者が交代制で作業に従事していたため、迅速に、ある者たちが出撃に抵抗し、他の者たちが櫓を後退させ土塁を切り離し、他方で陣営からの全軍勢が消火のために駆けつけるという結果になった。

語釈・文法注

  1. §7.24.1His tot rebus impedita oppugnatione — 「これほど多くの事柄によって攻城戦が妨げられたが」という独立アブレーション(絶対奪格)の構造。全体として主節の "superaverunt" に対して譲歩、あるいは原因・状況のニュアンスを持つ。"His tot rebus"(これらの非常に多くの事柄によって)は受動分詞 "impedita" の原因を示す手段の奪格。
  2. §7.24.4quo primum curreretur aut cui rei ferretur auxilium — 主節 "vix ratio iniri posset"(ほとんど方針が立てられ得なかった)の主語である "ratio" の内容を示す、あるいはそれに依存する二つの間接疑問節。"quo"(どこへ)は疑問副詞、"cui rei"(何に対して)は与格の疑問代名詞。"curreretur" は自動詞 "currere"(走る)の非人称受動・接続法未完了過去であり、「(人々によって)走られるべきか」すなわち「どこへ最初に走って行くべきか」という当為のニュアンスを含む(deliberative subjunctive)。
  3. §7.24.5celeriter factum est, ut alii... alii... omnis vero... — 非人称表現 "factum est"(〜という結果になった)に導かれる結果の ut 節。"ut" 以下の名詞節の中で、"alii... alii... omnis vero..."(ある者たちは……、他の者たちは……、しかし全軍勢は……)という対比構造によって、兵士たちの組織的かつ迅速な分業行動が描かれている。接続法 "resisterent", "reducerent", "interscinderent", "concurreret" はすべて "ut" に支配されている。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §7.24.1-7.24.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:7.24.1-7.24.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。