Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §7.14.1-7.14.10

ウェルキンゲトリクスの焦土作戦の提案

272 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

ウェルキンゲトリクスは度重なる敗北を受けて部会を招集し、ローマ軍の補給を断つための焦土作戦と防備不十分な町や私有財産の焼却を提案し、耐え忍ぶよう説得する。

§7.14.1Vercingetorix tot continuis incommodis Vellaunoduni, Cenabi, Novioduni acceptis suos ad concilium convocat.
ウェルキンゲトリクスは、ウェッラウノドゥヌム、ケナブム、ノウィオドゥヌムでこれほど多くの相次ぐ打撃を被ったため、味方を会議に招集する。
§7.14.2Docet longe alia ratione esse bellum gerendum atque antea gestum sit.
彼は、これまで行われてきたのとは全く異なる方針で戦争を遂行しなければならないと説く。
Omnibus modis huic rei studendum, ut pabulatione et commeatu Romani prohibeantur:
ローマ人が採草や補給から遮断されるように、あらゆる方法でこの目的に専念しなければならない。
§7.14.3id esse facile, quod equitatu ipsi abundent et quod anni tempore subleventur;
彼ら自身が騎兵に富んでおり、また季節に助けられているため、このことは容易である。
§7.14.4pabulum secari non posse;
牧草を刈り取ることはできず、敵は必然的に分散して家々からそれを求めざるを得ない。
necessario dispersos hostes ex aedificiis petere: hos omnes cotidie ab equitibus deligi posse.
これらすべてを毎日騎兵によって各個撃破できる。
§7.14.5Praeterea salutis causa rei familiaris commoda neglegenda: vicos atque aedificia incendi oportere hoc spatio ab via quoque versus, quo pabulandi causa adire posse videantur.
さらに、安全のために私有財産の利便は顧みられるべきではない。 街道から四方に、採草のために接近できるように思われる範囲にある村や建物を放火しなければならない。
Harum ipsis rerum copiam suppetere,
彼ら自身にはこれらの物資の蓄えが十分に供給されている。
§7.14.6quod, quorum in finibus bellum geratur, eorum opibus subleventur:
なぜなら、その領土で戦争が行われている人々の資源によって助けられているからである。
§7.14.7Romanos aut inopiam non laturos aut magno periculo longius ab castris processuros;
ローマ人は不足に耐えられないか、あるいは大きな危険を冒して陣営からさらに遠くへ進出するかのどちらかになるだろう。
§7.14.8neque interesse, ipsosne interficiant, impedimentisne exuant, quibus amissis bellum geri non possit.
彼らを殺害するか、それとも輜重を奪う(これらが失われれば戦争を続けることはできない)かは、大差がない。
§7.14.9Praeterea oppida incendi oportere, quae non munitione et loci natura ab omni sint periculo tuta, neu suis sint ad detractandam militiam receptacula neu Romanis proposita ad copiam commeatus praedamque tollendam.
さらに、防備や自然の地勢によってあらゆる危険から安全に守られていない町は放火されるべきである。 それは、味方にとって兵役を忌避するための避難所とならず、またローマ人にとって豊富な食糧補給や略奪品を持ち去るためにさらされた場所とならないためである。
§7.14.10haec si gravia aut acerba videantur, multo illa gravius aestimare, liberos, coniuges in servitutem abstrahi, ipsos interfici; quae sit necesse accidere victis.
もしこれらのことが重苦しく、また辛いと思われるなら、子どもたちや妻たちが奴隷として連れ去られ、自分自身が殺されること(敗者には必然的に起こることである)を、はるかに重苦しく受け止めるべきである。

語釈・文法注

  1. §7.14.2longe alia ratione esse bellum gerendum — 主動詞 docet に続く間接話法(oratio obliqua)の対格不定詞句。esse bellum gerendum は、動形容詞(受動必要分詞)gerendum と esse による当為・義務(「戦争が遂行されるべきである」)を表す周辺曲折形。次の文の studendum [esse] も同様の構造で、主語が省略されている。
  2. §7.14.5hoc spatio ab via quoque versus, quo pabulandi causa adire posse videantur — quo は関係副詞で、先行詞となる spatio に関係し「〜の方向へ、〜の範囲まで」を意味する。関係節内の動詞 videantur は接続法で、客観的な事実ではなく「~と思われるような(あらゆる場所)」という想定ないし特性(consecutive/characteristic)を表す。hoc spatio は離隔や範囲を示す奪格。
  3. §7.14.8neque interesse, ipsosne interficiant, impedimentisne exuant — interesse は非人称動詞(「重要である」、「差がある」)の不定詞で、ここでは「大差がない」の意。主語として接尾辞 -ne... -ne... を伴う2つの間接疑問節(ipsosne interficiant と impedimentisne exuant)をとる。exuere は、奪う対象(主格・対格)から奪われるもの(奪格)を剥ぎ取る構造(impedimentis は奪格)をとる。
  4. §7.14.10multo illa gravius aestimare — aestimare は oratio obliqua(間接話法)の中で、本来の命令文(「〜を重く受け止めよ」)が不定詞に変化したもの。あるいは、当為を表す oportere などの非人称動詞が省略され、その補足不定詞として機能していると解釈できる。illa は、その直後に続く liberos, coniuges in servitutem abstrahi, ipsos interfici(対格不定詞句)の内容を前もって指し示す中性複数対格の指示代名詞である。multo は「はるかに」を意味する程度(差の尺度)の奪格。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §7.14.1-7.14.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:7.14.1-7.14.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。