Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §6.8.1-6.8.9

ラビエヌスによるトレウェリー族の撃退と平定

222 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

ラビエヌスは退却を装う偽装行軍によってトレウェリー族の軍勢を誘い出し、不意を突いて突撃してこれを撃破する。ゲルマニアの援軍は撤退し、親ローマ派のキンゲトリクスが首長に据えられる。

§6.8.1Vix agmen novissimum extra munitiones processerat, cum Galli cohortati inter se, ne speratam praedam ex manibus dimitterent—longum esse perterritis Romanis Germanorum auxilium exspectare, neque suam pati dignitatem ut tantis copiis tam exiguam manum praesertim fugientem atque impeditam adoriri non audeant—flumen transire et iniquo loco committere proelium non dubitant.
最後尾の列が防壁の外へ進み出るやいなや、ガリア人たちは、期待していた獲物を手から逃さぬようにと互いに励まし合い、――怯えているローマ人にとってゲルマニア人の援助を待つのは長すぎること、また、これほど多くの軍勢を擁しながら、これほどわずかで、しかも特に逃走中で荷物に遮られている一隊を攻撃する勇気がないというのは、自らの尊厳が許さないことであると考えて、――川を渡り、不利な場所で戦闘を交えることを躊躇しなかった。
§6.8.2Quae fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatione itineris placide progrediebatur.
ラビエヌスはこれらのことが起こるだろうと予期し、全員を川のこちら側におびき出すために、行軍の同じ擬装を用いて穏やかに前進していた。
§6.8.3Tum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis:
そのとき、荷物を少し前方に送り、ある丘の上に配置した上で、「兵士たちよ」と彼は言った、「君たちが求めていた機会を手に入れたのだ。 敵を、障害があり不利な場所に抑えている。
§6.8.4praestate eandem nobis ducibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque illum adesse et haec coram cernere existimate.
指導者である我々に対し、これまでに何度も総司令官に示してきたのと同じ勇気を示せ。 そして、彼がここにいて、これらを目の前で見ていると考えよ。
" §6.8.5Simul signa ad hostem converti aciemque dirigi iubet, et paucis turmis praesidio ad impedimenta dimissis reliquos equites ad latera disponit.
」同時に彼は、隊列を敵の方へ転回させ、戦列を整えるよう命令し、いくつかの騎兵中隊を荷物の護衛として残した上で、残りの騎兵を両翼に配置した。
§6.8.6Celeriter nostri clamore sublato pila in hostes immittunt.
我々の兵士は素早く鬨の声を上げ、敵にピルムを投げつける。
Illi, ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire viderunt, impetum modo ferre non potuerunt ac primo concursu in fugam coniecti proximas silvas petierunt.
敵は、自分たちが逃亡していると信じていた者たちが、予想に反して攻撃態勢を整えて自分たちに向かって進んでくるのを見たとき、その突撃に耐えることさえできず、最初の衝突で敗走させられ、最寄りの森へと逃げ込んだ。
§6.8.7Quos Labienus equitatu consectatus, magno numero interfecto, compluribus captis, paucis post diebus civitatem recepit.
ラビエヌスは彼らを騎兵で追撃し、多数を殺害、多くを捕虜とした上で、数日後にその部族を帰順させた。
Nam Germani qui auxilio veniebant percepta Treverorum fuga sese domum receperunt.
というのも、援助のために来つつあったゲルマニア人たちは、トレウェリー族の逃走を知ると、自国へ戻ったからである。
§6.8.8Cum his propinqui Indutiomari, qui defectionis auctores fuerant, comitati eos ex civitate excesserunt.
彼らと共に、反乱の首謀者であったインドゥティオマルスの親族たちも、彼らに同行して部族の地から立ち去った。
§6.8.9Cingetorigi, quem ab initio permansisse in officio demonstravimus, principatus atque imperium est traditum.
最初から忠誠に留まっていたと我々が説明したキンゲトリクスに、首長権と支配権が与えられた。

語釈・文法注

  1. 6.8.1Vix ... cum — 「〜するやいなや…した」を表す cum 逆転(cum inversum)の構文。主節(Vix...processerat)に過去完了、cum 節(cum Galli...non dubitant)に歴史的現在(non dubitant)が用いられ、予期せぬ出来事の急な突発を劇的に表現している。
  2. 6.8.1longum esse — 間接話法(oratio obliqua)の不定詞句。Galli(ガリア人たち)の心中での判断や主張を表す。主句は `cohortati inter se`(互いに励まし合って)に暗黙に含まれる発話や思考の動詞に依存している。
  3. 6.8.4nobis ducibus — 名詞 `ducibus` と代名詞 `nobis` からなる、繋ぎの動詞(esse)を欠いた独立奪格(奪格絶対)。「我々が指導者(指揮官)であるときに」あるいは「我々を指揮官として」の意。総司令官(imperator)たるカエサルの不在時における、ラビエヌスたちの指揮権を指す。
  4. 6.8.6infestis signis — 態様の奪格。直訳すると「敵対的な軍旗を伴って」であるが、軍事用語として、軍旗を敵に向けて前進させる、すなわち「攻撃態勢で」「戦列を整えて進む」ことを意味する。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §6.8.1-6.8.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:6.8.1-6.8.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。