Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §6.34.1-6.34.9

エブロネス族の掃討と周辺諸部族への略奪呼びかけ

248 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは、エブルオネス族が地形を利用してゲリラ戦を展開しているためローマ軍の個別撃破を警戒し、自軍の損害を避けるために、近隣のガリア諸部族にエブルオネス族の略奪を呼びかけて掃討させようとする。

§6.34.1Erat, ut supra demonstravimus, manus certa nulla, non oppidum, non praesidium, quod se armis defenderet, sed in omnes partes dispersa multitudo.
前に示したように、確固とした兵力は存在せず、武器を持って自らを防衛するような町も守備隊もなく、あらゆる方向に散らばった群衆がいるだけであった。
§6.34.2Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat.
めいめい、隠れた谷間や、樹木の茂る場所、あるいは通行の困難な沼地が、防衛や安全の何らかの希望を提供してくれる場所に、陣取っていた。
§6.34.3Haec loca vicinitatibus erant nota, magnamque res diligentiam requirebat non in summa exercitus tuenda (nullum enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere), sed in singulis militibus conservandis;
これらの場所は近隣の者たちに知られており、この状況は、軍全体を守ることにおいてではなく(なぜなら、恐怖に駆られて散り散りになった者たちから、一丸となった全体に対して危険が及ぶことはあり得なかったからである)、個々の兵士を安全に保つことにおいて、多大の注意を必要とした。
quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat.
しかし、このことは、ある程度は軍全体の安全にも関わっていた。
§6.34.4Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat, et silvae incertis occultisque itineribus confertos adire prohibebant.
というのも、略奪の欲望が多くの者を遠くへと誘い出し、また、道筋が不確かで隠された森が、密集して立ち入ることを阻んでいたからである。
§6.34.5Si negotium confici stirpemque hominum sceleratorum interfici vellet, dimittendae plures manus diducendique erant milites;
もしこの作戦を完了し、悪党どもの血統を絶やそうと望むならば、より多くの小部隊を派遣し、兵士を分散させねばならなかった。
§6.34.6si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia.
もし、ローマ軍の確立された方針と習慣が要求するように、中隊を軍旗のもとに留めておこうとするならば、地勢そのものがバルバリにとっての防御壁となり、また個々の敵には、待ち伏せをしたり、分散した兵士を包囲したりする大胆さが欠けていなかった。
§6.34.7Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etsi omnium animi ad ulciscendum ardebant, quam cum aliquo militum detrimento noceretur.
このような困難の中で、注意深く配慮され得る限りの配慮がなされた。 復讐のために全員の心が燃え上がっていたとはいえ、兵士の何らかの損害を伴って敵に打撃を与えるよりは、むしろ打撃を与えることにおいて何かを見送る方がよいとされた。
§6.34.8Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur.
カエサルは近隣の部族に使者を派遣する。 略奪の希望によって、エブルオネス族を略奪するために全員を自分の下に招集する。 それは、レギオの兵士ではなく、ガリア人の命が森の中で危険にさらされるようにするためであり、同時に、大群を周囲に配することによって、これほどの大罪に対して彼らの血統と部族の名が根絶されるようにするためであった。
§6.34.9Magnus undique numerus celeriter convenit.
いたるところから大勢が速やかに集まってきた。

語釈・文法注

  1. §6.34.1quod se armis defenderet — 関係節の接続法(いわゆる「特徴の接続法」)。単に特定の町や守備隊を指すのではなく、「自らを武器で防衛するような性質の」という限定・特徴を表す。
  2. §6.34.3in summa exercitus tuenda — 動形容詞(ゲルンディウム的形容詞)構文。名詞の役割をする女性単数としての名詞的用法 "summa"(全体、総体)に形容詞(tuenda)が一致している。全体として「軍の総体を守ることにおいて」の意。
  3. §6.34.6locus ipse erat praesidio barbaris — 「二重与格」の構文。目的を表す与格 "praesidio"(防御・拠り所として)と、利害関係者を表す与格 "barbaris"(蛮族にとって)が組み合わさっている。
  4. §6.34.7Vt in eiusmodi difficultatibus — 接続詞 "vt"(ut)が限定や留保を表す用法(「〜にしては」「〜という状況を考慮すれば」)。明確な主動詞が省略されており、当時の困難な状況を踏まえた判断であることを示す。
  5. §6.34.7noceretur — 与格支配の間接目的語をとる自動詞 "noceo"(害する)の、受動態における非人称用法。「(主語なしに)害が与えられる」の意。ここでは "quam cum aliquo militum detrimento noceretur" で「兵士の何らかの損害を伴って害が与えられる(=敵に打撃を与える)よりは」となる。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §6.34.1-6.34.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:6.34.1-6.34.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。