Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §6.30.1-6.30.4

バシルスの急襲とアンビオリクスの辛くも逃亡

244 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

バシルスは急襲によりアンビオリクスの居所を突き止めるが、アンビオリクスは部下の抵抗と幸運、そして地形の恩恵によって、間一髪で森の中へ逃れる。

§6.30.1Basilus, ut imperatum est, facit.
バシルスは、命令された通りに行う。
Celeriter contraque omnium opinionem confecto itinere multos in agris inopinantes deprehendit: eorum indicio ad ipsum Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis equitibus esse dicebatur.
迅速に、かつ皆の予想に反して行軍を終えると、野にいて油断していた多くの者たちを不意に捕らえた。 彼らの案内によって、少数の騎兵とともにそこにいると言われていたアンビオリクス本人のところへ急行した。
§6.30.2Multum cum in omnibus rebus tum in re militari potest fortuna.
運命は、あらゆる事柄においても、とりわけ軍事において、大きな力を持つ。
Nam sicut magno accidit casu ut in ipsum incautum etiam atque imparatum incideret, priusque eius adventus ab omnibus videretur, quam fama ac nuntius adferretur: sic magnae fuit fortunae omni militari instrumento, quod circum se habebat, erepto, raedis equisque comprehensis ipsum effugere mortem.
というのも、彼が不意を突かれ、しかも何の準備もしていないところに、噂や急報が届くよりも早くその接近がすべての人に目撃されるという形で遭遇したのが、大きな偶然であったのと同様に、彼の周りにあったすべての軍用器具が奪われ、馬車や馬が押さえられたにもかかわらず、彼自身が死を免れたことは、大いなる幸運であったからである。
Sed hoc quoque factum est, §6.30.3quod aedificio circumdato silva, ut sunt fere domicilia Gallorum, qui vitandi aestus causa plerumque silvarum atque fluminum petunt propinquitates, comites familiaresque eius angusto in loco paulisper equitum nostrorum vim sustinuerunt.
しかし、これもまた起こったことであるが、暑さを避けるために大抵は森や川の近くを求めるガリア人の住居がたいていそうであるように、森に囲まれた建物において、彼の同伴者や親しい者たちが、狭い場所で我が方の騎兵の猛攻をしばらくの間持ちこたえたからであった。
§6.30.4His pugnantibus illum in equum quidam ex suis intulit: fugientem silvae texerunt.
彼らが戦っている間に、彼の部下の一人が彼を馬に乗せ、逃げる彼を森が覆い隠した。
Sic et ad subeundum periculum et ad vitandum multum fortuna valuit.
このように、危険に直面することにおいても、それを回避することにおいても、運命は大きな力を発揮したのである。

語釈・文法注

  1. §6.30.2priusque eius adventus ab omnibus videretur, quam fama ac nuntius adferretur — 接続詞 `priusquam`(〜より前に)が `prius` と `quam` に分離している。直説法ではなく接続法 `videretur` および `adferretur` が用いられているのは、想定・予防(噂が届く前にバシルスの接近が目撃されるという事態)を表現するためである。
  2. §6.30.2magnae fuit fortunae — 属格 `magnae fortunae` は、主語となる不定詞句 `ipsum effugere mortem`(彼自身が死を免れたこと)を説明する述語属格(性質の属格)である。「〜は大いなる幸運(のなせるわざ)であった」と解釈される。
  3. §6.30.3quod ... sustinuerunt — `quod` 節(直説法 `sustinuerunt`)は、直前の `hoc`(主格)と実質的に同格の関係にある名詞節であり、アンビオリクスが死を免れた(`hoc`)具体的な原因・事実(部下たちが持ちこたえたこと)を説明している。
  4. §6.30.4His pugnantibus — 現在分詞 `pugnantibus` を用いた独立奪格構文(「彼らが戦っている間に」)であり、主節の動作(馬に乗せること)と同時並行で行われている状況を表す。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §6.30.1-6.30.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:6.30.1-6.30.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。