Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §5.27.1-5.27.11

アンビオリクスの弁明と撤退勧告

183 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

アンビオリクスはローマ側の会談使者に対し、自身はカエサルに恩義を感じているが部族の強制により参戦したと釈明し、ガリア全体の総蜂起計画を明かした上で、ローマ軍に冬営地からの即時撤退を勧告する。

§5.27.1Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques Romanus, familiaris Quinti Tituri, et Quintus Iunius ex Hispania quidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: §5.27.2sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; §5.27.3neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam ipse in multitudinem. §5.27.4Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit imperitus rerum ut suis copiis populum Romanum superari posse confidat. §5.27.5Sed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; §5.27.6non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. §5.27.7Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. §5.27.8Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. §5.27.9Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, quorum alter milia passuum circiter quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit. §5.27.10Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; §5.27.11quod cum faciat, et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac oratione habita discedit Ambiorix.
会談のために、ローマの騎士でクィントゥス・ティトゥリウスの親しい友人であるガイウス・アルピネイウスと、以前からすでにカイサルの派遣によってアンビオリクスのところへしばしば赴く習慣のあったヒスパニア出身のクィントゥス・ユニウスという者が彼らのもとへ送られた。彼らの前でアンビオリクスは次のように語った。自分に対するカイサルの恩恵に対して、彼に非常に大きな恩義があることを告白する。なぜなら、カイサルの尽力によって、自分が隣人であるアドゥアトゥキ族に支払う習慣のあった貢納から解放され、また、人質として送られて彼らのもとで奴隷状態や鎖に繋がれていた自分の息子と兄弟の息子(甥)の双方が、カイサールによって自分のもとに送り返されたからである。また、陣営の攻撃に関して自分がしたことは、自分の決断や意志によるものではなく、部族の強制によるものであり、自分の支配権は、民衆が自分に対して持つ権利が、自分が民衆に対して持つ権利よりも決して少なくないような性質のものである。さらに、部族にとってこの戦争の原因となったのは、ガリア人の突然の同盟に抵抗できなかったことである。このことは、自分の微力さから容易に証明できる。なぜなら、自分は自分の軍勢でローマ人民を打ち負かすことができると確信するほど、情勢に無知ではないからである。しかし、それはガリア全体の共同の計画である。どの軍団も他の軍団の救援に赴くことができないように、カイサルのすべての冬営地を攻撃するためにこの日が指定されたのである。ガリア人がガリア人を拒絶することは容易ではなく、特に共同の自由を取り戻すための計画が開始されたと思われるときにはなおさらである。彼ら(同胞)に対しては愛国心に従って十分に義務を果たしたので、今や自分はカイサルの恩恵に対する義務を考慮している。自分はティトゥリウスに対し、もてなしの関係に免じて、彼自身と兵士たちの安全を図るよう警告し、懇願する。雇われたゲルマン人の大軍がライン川を渡った。これが二日以内に到着するだろう。隣人たちが気づく前に、冬営地から引き出した兵士たちをキケロかラビエヌスのもとへ連れて行くかどうかは、彼ら自身の決定である。彼らのうち一方は約五十マイル、他方はそれより少し遠く彼らから離れている。自分は、彼らの領土を通る安全な通行路を提供することを約束し、誓いによって確約する。そうすることで、自分は冬営地の負担から解放される自分の部族のことも図り、またカイサルの功績に対して感謝の意を表しているのである。この演説を終えると、アンビオリクスは立ち去った。

語釈・文法注

  1. 5.27.1qui — 関係代名詞 qui の性・数は男性単数主格であり、先行詞は直前の Quintus Iunius のみを指す。その前の Gaius Arpineius は含まない。
  2. 5.27.3iuris — 比較を表す minus(より少なくない)にかかる部分属格(minus iuris = より少ない権利を)。
  3. 5.27.5omnibus hibernis Caesaris oppugnandis — 動形容詞(ゲルンディウム的形容詞)の与格句。目的(〜を攻撃するために)を表す与格として機能している。
  4. 5.27.9Ipsorum esse consilium — 所有の属格 ipsorum はローマ人(Tituriusら)を指す。主語である consilium(判断、決定)の内容は、直後の velintne から始まる間接疑問節によって示される。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §5.27.1-5.27.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:5.27.1-5.27.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。