Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §4.34.1-4.34.5

カエサルによる救援とブリタンニア軍の再集結

152 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルの迅速な救援によりローマ軍は窮地を脱し、双方は一時的に自重する。その後、荒天が数日続いた間に、ガリアの蛮族は使者を送って兵を集め、再びローマ軍の陣営へ押し寄せる。

§4.34.1Quibus rebus perturbatis nostris [novitate pugnae] tempore oportunissimo Caesar auxilium tulit: namque eius adventu hostes constiterunt, nostri se ex timore receperunt.
これらの事情によって、[戦闘の目新しさから]動揺している我が軍に、極めて好都合な時にカエサルが救援をもたらした。 なぜなら、彼の到来によって敵は立ち止まり、我が軍は恐怖から我に返ったからである。
§4.34.2Quo facto, ad lacessendum hostem et committendum proelium alienum esse tempus arbitratus suo se loco continuit et brevi tempore intermisso in castra legiones reduxit.
これを行うと、敵を挑発して戦闘を開始するには不適当な時期であると考えたため、彼は自分の場所にとどまり、短い時間を置いた後、軍団を陣営へと引き揚げさせた。
§4.34.3Dum haec geruntur, nostris omnibus occupatis qui erant in agris reliqui discesserunt.
これらのことが行われている間に、我が軍の者全員が忙殺されていたため、野原に残っていた残りの者たちは立ち去った。
§4.34.4Secutae sunt continuos complures dies tempestates, quae et nostros in castris continerent et hostem a pugna prohiberent.
何日も続けて嵐が襲い、それは我が軍を陣営にとどめ、敵が戦闘を行うのを妨げるほどであった。
§4.34.5Interim barbari nuntios in omnes partes dimiserunt paucitatemque nostrorum militum suis praedicaverunt et quanta praedae faciendae atque in perpetuum sui liberandi facultas daretur, si Romanos castris expulissent, demonstraverunt.
その間に、蛮族は四方に使者を派遣し、我が軍の兵士の少なさを味方に宣伝し、もしローマ人を陣営から追い払ったなら、戦利品を獲得し自分たちを永久に解放するどれほど大きな機会が与えられるかを示した。
His rebus celeriter magna multitudine peditatus equitatusque coacta ad castra venerunt.
これらの宣伝によって、歩兵と騎兵の大軍が速やかに集められ、彼らは陣営へと押し寄せた。

語釈・文法注

  1. 4.34.1Quibus rebus perturbatis nostris — Quibus rebus は関係代名詞の連結用法(connecting relative)で、前章の戦車戦の描写を指す奪格(原因または手段)。perturbatis は完了受動分詞で nostris(与格、auxilium tulit にかかる)を修飾する。これらが絶対奪格であるとする解釈も可能だが、nostris を auxilium tulit の与格目的語とし、perturbatis をその形容詞的修飾語とする方が、文全体の構造(「動揺している我が軍に、カエサルが救援をもたらした」)として自然である。
  2. 4.34.3reliqui discesserunt — reliqui は主名詞が省略された形容詞主格複数。「残りの人々」を指すが、これはローマ軍の残兵ではなく、ローマ軍の同盟者や作業外で野原(agris)に残っていたガリア人のことを指す。ローマ軍の兵士(nostris omnibus)がみな防御工事や戦闘準備で忙殺されている間に、まだ周囲にいたガリア人(reliqui)が去っていったという文脈である。
  3. 4.34.4quae et nostros in castris continerent — 関係代名詞 quae(先行詞は tempestates)に導かれる節の動詞 continerent および prohiberent は接続法未完了過去である。これは単なる事実の記述ではなく、嵐の性質や結果(「我が軍を留め、敵を妨げるような嵐」)を表す関係節(特徴または結果の接続法)である。
  4. 4.34.5sui liberandi — sui は再帰代名詞 se の属格。複数(barbari)を指しているが、sui は形の上では単数中性属格と同形であるため、これに一致する動形容詞(gerundivum)も単数中性の liberandi となる(sui liberandorum とはならない)。これはラテン語の動形容詞構文における特殊な慣用法である。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §4.34.1-4.34.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:4.34.1-4.34.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。