Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §3.14.1-3.14.9

海戦の勃発と綱切り鎌による敵船の無力化

103 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは陸上での無駄な消耗を避けるために艦隊の集結を待つ。到着したローマ艦隊は、高い船首と堅牢な船体を持つ敵船に対し、長い棹の先に鋭い鎌を固定した道具を用いて、敵の帆桁を支える綱を切り落とすことで無力化に成功する。

§3.14.1Compluribus expugnatis oppidis Caesar, ubi intellexit frustra tantum laborem sumi neque hostium fugam captis oppidis reprimi neque iis noceri posse, statuit expectandam classem.
多くの町を攻略した後、カエサルは、これほど大きな労力が無駄に費やされており、町を攻略しても敵の逃亡を阻止することはできず、彼らに損害を与えることもできないと理解したとき、艦隊を待つべきだと決定した。
§3.14.2Quae ubi convenit ac primum ab hostibus visa est, circiter CCXX naves eorum paratissimae atque omni genere armorum ornatissimae profectae ex portu nostris adversae constiterunt;
この艦隊が集結し、敵に初めて目撃されると、彼らの約220隻の船が、万全の準備を整え、あらゆる兵装で極めてよく装備されて、港から出航し、我が方の船に向かい合って整列した。
§3.14.3neque satis Bruto, qui classi praeerat, vel tribunis militum centurionibusque, quibus singulae naves erant attributae, constabat quid agerent aut quam rationem pugnae insisterent.
そして、艦隊を率いていたブルートゥスにも、個々の船を割り当てられていた軍事長兵や百人隊長たちにも、自分たちが何をすべきか、あるいはどのような戦闘方針をとるべきか、十分には明らかではなかった。
§3.14.4Rostro enim noceri non posse cognoverant;
というのも、衝角で損害を与えることはできないと彼らは知っていたからである。
turribus autem excitatis tamen has altitudo puppium ex barbaris navibus superabat, ut neque ex inferiore loco satis commode tela adigi possent et missa a Gallis gravius acciderent.
また、[我が方の船に]塔が建てられたものの、それでも未開人の船の船尾の高さがこれらの塔を上回っており、その結果、より低い場所からは投射兵器を十分に効果的に届かせることができず、ガリア人によって放たれたものはより強い威力で落ちてくることになった。
§3.14.5Una erat magno usui res praeparata a nostris, falces praeacutae insertae adfixaeque longuriis, non absimili forma muralium falcium.
我が方によって準備された、大いに役立つ一つの道具があった。 それは、城壁用の鎌とよく似た形状の、長い棹に挿入され固定された、先を非常に鋭くした鎌であった。
§3.14.6His cum funes qui antemnas ad malos destinabant comprehensi adductique erant, navigio remis incitato praerumpebantur.
これらの鎌で、帆桁をマストに固定していた綱が引っ掛けられて引き寄せられると、船が櫂によって勢いよく進められることで、それらの綱は引きちぎられた。
§3.14.7Quibus abscisis antemnae necessario concidebant, ut, cum omnis Gallicis navibus spes in velis armamentisque consisteret, his ereptis omnis usus navium uno tempore eriperetur.
これらが切断されると、帆桁は必然的に落下した。 その結果、ガリアの船にとってはすべての希望が帆と索具にかかっていたため、これらが奪い去られると、船のあらゆる機能が一時に失われることになった。
§3.14.8Reliquum erat certamen positum in virtute, qua nostri milites facile superabant, atque eo magis quod in conspectu Caesaris atque omnis exercitus res gerebatur, ut nullum paulo fortius factum latere posset;
残された戦いは勇気に委ねられていたが、それにおいて我が方の兵士たちは容易に勝っていた。 そして、戦いがカエサルと全軍の目の前で行われていたため、なおさらそうであり、少しでも勇敢な行為があれば、全く人目に触れずにいることはできなかった。
§3.14.9omnes enim colles ac loca superiora, unde erat propinquus despectus in mare, ab exercitu tenebantur.
というのも、海を間近に見下ろすことができるすべての丘や高地が、軍隊によって占拠されていたからである。

語釈・文法注

  1. §3.14.1neque iis noceri posse — noceo は与格を支配する自動詞(間接目的語をとる動詞)であるため、受動態では主語を伴う人称構造をとれず、非人称(noceri)としてのみ用いられる。意味上の行為の対象(iis)は与格のまま保持される。
  2. §3.14.2Quae — 文頭の相対関係代名詞(連結関係代名詞)であり、前文の最終単語である女性単数名詞 'classis'(expectandam classem)を先行詞とし、文を接続する役割を果たしている。
  3. §3.14.5magno usui — 「目的・結果の与格」であり、主動詞 'erat' の述語として機能し、「大いに役立つ」という意味をなす。もう一方の与格 'nostris'(我が方にとって)と合わせて、いわゆる二重与格の構造を成している。
  4. §3.14.6comprehensi adductique erant... praerumpebantur — 時間・状況を示す接続詞 'cum' の導く直説法過去完了(comprehensi adductique erant)と、主節の未完了過去(praerumpebantur)の組み合わせは、過去においてその動作が反復して行われたこと(「〜されるたびに、〜されていた」)を示す。
  5. §3.14.8eo magis quod — 'eo' は「差の程度を表す奪格」('by so much')であり、比較級 'magis' および原因の接続詞 'quod' と組み合わされて、「〜であるからこそなおさら、いっそう多く」という因果関係の強調を意味する。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §3.14.1-3.14.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:3.14.1-3.14.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。