Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §3.10.1-3.10.3

開戦の動機とカエサルの軍勢分散の決断

99 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルは、ガリアでの戦争に立ち向かうべき多くの理由を挙げ、ガリア人の自由を求める本性と反乱の動きに対処するために、軍隊を分割して広く配置することを決定する。

§3.10.1Erant hae difficultates belli gerendi quas supra ostendimus, sed tamen multa Caesarem ad id bellum incitabant:
以上の記述で示したような、戦争を遂行する上でのこれらの困難があった。 しかしながら、多くの事柄がカエサルをその戦争へと駆り立てていた。
§3.10.2iniuria retentorum equitum Romanorum, rebellio facta post deditionem, defectio datis obsidibus, tot civitatum coniuratio, in primis ne hac parte neglecta reliquae nationes sibi idem licere arbitrarentur.
すなわち、拘束されたローマ騎士たちが被った不法行為、降伏の後に引き起こされた反乱、人質を引き渡した後の離反、これほど多くの部族の結託、そして何よりも、この地域が放置されるならば、残りの諸民族が自分たちにも同じことが許されていると考えてしまうのではないかという懸念である。
§3.10.3Itaque cum intellegeret omnes fere Gallos novis rebus studere et ad bellum mobiliter celeriterque excitari, omnes autem homines natura libertati studere et condicionem servitutis odisse, prius quam plures civitates conspirarent, partiendum sibi ac latius distribuendum exercitum putavit.
それゆえ、ほぼすべてのガリア人が変革を熱望しており、戦争へと容易にかつ迅速に駆り立てられること、また他方で、すべての人間は生まれながらにして自由を熱望し、奴隷の境遇を憎むものであることを理解していたので、彼はより多くの部族が結託する前に、軍隊を分割してより広く分散配置すべきであると考えた。

語釈・文法注

  1. §3.10.2retentorum equitum Romanorum — 名詞 equitum に対する受動完了分詞 retentorum の修飾。構文的には「ローマの騎士たちが拘束されたという事実」という出来事自体が iniuria(不法行為)の内容であることを示す(いわゆる ab urbe condita 構文)。
  2. §3.10.2ne hac parte neglecta reliquae nationes sibi idem licere arbitrarentur — 名詞句の並びの最後におかれた ne 節。全体として「〜という懸念」という名詞的な意味合い、あるいは先行する動詞 incitabant に対する目的・防止の節(「〜させないために」)として機能する。節内の hac parte neglecta は独立奪格で、ここでは条件(「もしこの地域が放置されるなら」)を表す。sibi idem licere は arbitrarentur(接続法未完了過去・受動の異態動詞)の目的語となる対格不定詞構文で、licere は非人称動詞、idem はその主語(対格)である。
  3. §3.10.3partiendum sibi ac latius distribuendum exercitum putavit — 動詞 putavit に導かれる対格不定詞句で、受動の動形容詞(接尾辞 -ndus)を用いた義務・必要を表す周辺曲折法における esse の省略形(partiendum [esse]...)。与格の sibi は、この受動周辺曲折法において行為の主体を示す「行為者の与格」(dative of agent)である。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §3.10.1-3.10.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:3.10.1-3.10.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。