Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §1.53.1-1.53.8

ゲルマン軍の敗走と捕虜プロキッルスの救出

53 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

ゲルマン人は総崩れとなってライン川まで敗走し、アリオウィストゥスは小舟で逃亡した。カエサルは追撃の最中、敵に囚われていた使節プロキッルスとメティウスの救出に成功し、大いに喜ぶ。

§1.53.1Ita proelium restitutum est, atque omnes hostes terga verterunt nec prius fugere destiterunt quam ad flumen Rhenum milia passuum ex eo loco circiter L pervenerunt.
このようにして戦闘は再開され、すべての敵は敗走し、その場所から約五十マイル離れたライン川に到達するまでは逃げるのをやめなかった。
§1.53.2Ibi perpauci aut viribus confisi tranare contenderunt aut lintribus inventis sibi salutem reppererunt.
そこでは極めて少数の者が、自らの力を頼みにして泳ぎ渡ろうと努めるか、あるいは小舟を見つけて自らの安全を確保した。
§1.53.3In his fuit Ariovistus, qui naviculam deligatam ad ripam nactus ea profugit;
これらの者の中にアリオウィストゥスがおり、彼は岸に繋がれていた小舟を見つけてそれで逃亡した。
reliquos omnes consecuti equites nostri interfecerunt.
残りの者は全員、我が軍の騎兵が追撃して殺害した。
§1.53.4Duae fuerunt Ariovisti uxores, una Sueba natione, quam domo secum eduxerat, altera Norica, regis Voccionis soror, quam in Gallia duxerat a fratre missam: utraque in ea fuga periit;
アリオウィストゥスには二人の妻がいた。 一人はスエビ族の出身で、彼が故郷から連れてきた者であり、もう一人はノリクムの出身でヴォッキオ王の妹であり、その兄から送られてガリアで彼が娶った者である。 二人ともこの逃走中に死亡した。
duae filiae: harum altera occisa, altera capta est.
また娘が二人おり、彼女らのうち一人は殺され、もう一人は捕らえられた。
§1.53.5C. Valerius Procillus, cum a custodibus in fuga trinis catenis vinctus traheretur, in ipsum Caesarem hostes equitatu insequentem incidit.
ガイウス・ウァレリウス・プロキッルスは、逃走中に護衛の者たちによって三重の鎖で縛られて連行されていたが、騎兵を率いて敵を追撃していたカエサル自身に遭遇した。
§1.53.6Quae quidem res Caesari non minorem quam ipsa victoria voluptatem attulit, quod hominem honestissimum provinciae Galliae, suum familiarem et hospitem, ereptum ex manibus hostium sibi restitutum videbat neque eius calamitate de tanta voluptate et gratulatione quicquam fortuna deminuerat.
この出来事はカエサルに勝利そのものに劣らぬ喜びをもたらした。 なぜなら、ガリア属州の極めて高潔な人物であり、自身の親しい友であり賓客でもある者が敵の手から救い出されて自分のもとに戻されたのを目にしたからであり、また運命が、彼の災いによってこの大きな喜びと祝賀を少しも減じなかったからである。
§1.53.7Is se praesente de se ter sortibus consultum dicebat, utrum igni statim necaretur an in aliud tempus reservaretur: sortium beneficio se esse incolumem.
プロキッルスは、自分が立ち会う中で、自分をすぐに火あぶりで処刑すべきか、それとも別の機会のために残しておくべきかについて、三度にわたり籤で占われたと語った。 籤の恩恵によって彼は無事であったのである。
§1.53.8Item M. Metius repertus et ad eum reductus est.
同様に、マルクス・メティウスも発見されて彼のもとに連れ戻された。

語釈・文法注

  1. 1.53.1nec prius fugere destiterunt quam — prius... quam は「〜するより前に...ない」すなわち「〜して初めて...する」を表す相関構文である。否定の nec と組み合わさり、「ライン川に到達するまでは逃走を止めなかった」という意味になる。
  2. 1.53.6neque eius calamitate de tanta voluptate et gratulatione quicquam fortuna deminuerat — 主語は fortuna、動詞は deminuerat、直接目的語は代名詞の quicquam である。「運命は彼の災いによってこの大きな喜びと祝賀から何一つ減じることはなかった」という構造。eius (= Procilli) calamitate は原因・手段の奪格。
  3. 1.53.7Is se praesente de se ter sortibus consultum — "se praesente" は名詞+分詞の独立奪格(彼が立ち会う中で)。"consultum [esse]" は非人称受動の間接話法で、「(彼について)諮問されたこと、占われたこと」を意味する。二つの "se" はともに主節の主語であるプロキッルス(Is)を指す再帰代名詞。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §1.53.1-1.53.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:1.53.1-1.53.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。