Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §1.50.1-1.50.4

アリオウィストゥスの小競り合いと新月の託宣

50 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルはゲルマン人に戦いを挑むが、敵は応じず、部分的な小競り合いが起こるのみであった。カエサルがその理由を尋ねると、新月以前の戦いは不吉とするゲルマンの占いによるものであることが判明する。

§1.50.1Proximo die instituto suo Caesar ex castris utrisque copias suas eduxit paulumque a maioribus castris progressus aciem instruxit hostibusque pugnandi potestatem fecit.
翌日、カエサルは自らの慣例に従って、両方の陣営から自軍を連れ出し、大きな陣営から少し進んだところで戦列を整え、敵に戦う機会を与えた。
§1.50.2Ubi ne tum quidem eos prodire intellexit, circiter meridiem exercitum in castra reduxit.
それでも敵が進み出てこないのを理解すると、正午ごろに軍隊を陣営へと引き揚げさせた。
Tum demum Ariovistus partem suarum copiarum, quae castra minora oppugnaret, misit.
その時になってようやく、アリオウィストゥスは小さな陣営を攻撃させるために、自軍の一部を送り出した。
Acriter utrimque usque ad vesperum pugnatum est.
夕方まで、双方の間で激しい戦闘が繰り広げられた。
Solis occasu suas copias Ariovistus multis et inlatis et acceptis vulneribus in castra reduxit.
日没時、アリオウィストゥスは、多くの傷を負わせ、また負わされながらも、自軍を陣営に引き揚げさせた。
§1.50.3Cum ex captivis quaereret Caesar quam ob rem Ariovistus proelio non decertaret, hanc reperiebat causam, quod apud Germanos ea consuetudo esset ut matres familiae eorum sortibus et vaticinationibus declararent utrum proelium committi ex usu esset necne; eas ita dicere:
カエサルが捕虜たちに、なぜアリオウィストゥスが決戦を挑んでこないのかと尋ねたところ、次のような理由を知った。 すなわち、ゲルマン人の間には、家族の母親たちがくじや占いによって、戦闘を交えることが有利であるか否かを宣言するという慣習があり、彼女らは次のように言っているというのである。
§1.50.4non esse fas Germanos superare, si ante novam lunam proelio contendissent.
もし新月の前に戦闘で戦うならば、ゲルマン人が勝利することは天意に反する、と。

語釈・文法注

  1. §1.50.2quae castra minora oppugnaret — 関係代名詞 `quae` に導かれる接続法未完了過去 `oppugnaret` の節。この関係節は主節の動作の目的(「〜するため」)を表している。
  2. §1.50.2pugnatum est — 自動詞 `pugno` の非人称受動態。動作そのものが行われたことを示し、「戦闘が繰り広げられた」「戦われた」の意になる。
  3. §1.50.2multis et inlatis et acceptis vulneribus — 独立奪格。 `et... et...` は「〜も〜も(双方)」を表す。 `inlatis`(`infero` の完了受動分詞、「与えられた」)と `acceptis`(`accipio` の完了受動分詞、「受けた」)が `vulneribus` に係り、「多くの傷を(敵に)与え、かつ(味方も)受けた状態で」を意味する。
  4. §1.50.3eas ita dicere — 間接話法(Oratio Obliqua)における対格不定詞。主動詞(`dicebant` など)が省略されているか、あるいは前文の `consuetudo esset` から続く伝聞の内容を示す。対格 `eas` は `matres familiae` を指す。
  5. §1.50.4non esse fas Germanos superare — 非人称表現 `non esse fas`(神意・天意に反する)に続く対格不定詞構文。 `Germanos` は不定詞 `superare` の意味上の主語。 `superare` はここでは自動詞的に「勝利を収める」の意味で用いられている。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §1.50.1-1.50.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:1.50.1-1.50.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。