Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §1.35.1-1.35.4

アリオウィストゥスに対するカエサルの最終要求

35 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

アリオウィストゥスの返答を受け、カエサルは再び使節を送り、ライン川越えの禁止、ハエドゥイ族の人質返還、同盟国への不戦などの条件を突きつける。

§1.35.1His responsis ad Caesarem relatis, iterum ad eum Caesar legatos cum his mandatis mittit:
これらの返答がカエサルのもとに持ち帰られると、カエサルは再び彼のもとに使節を次の指令とともに派遣する。
§1.35.2quoniam tanto suo populique Romani beneficio adfectus, cum in consulatu suo rex atque amicus a senatu appellatus esset, hanc sibi populoque Romano gratiam referret ut in conloquium venire invitatus gravaretur neque de communi re dicendum sibi et cognoscendum putaret, haec esse quae ab eo postularet:
(カエサル自身およびローマ人民のこれほど大きな恩恵を受け、自らの執政官期に元老院から「王にして友」と名づけられたにもかかわらず、会談に来るよう招かれても嫌がり、共同の関心事について自分が語り、また知るべきだとは考えないという形で、自身とローマ人民にこのような不義理を返すのであるから、)彼に要求することは次の通りである、と。
§1.35.3primum ne quam multitudinem hominum amplius trans Rhenum in Galliam traduceret;
第一に、これ以上いかなる人間の大群もライン川を越えてガリアへと渡らせないこと。
deinde obsides quos haberet ab Haeduis redderet Sequanisque permitteret ut quos illi haberent voluntate eius reddere illis liceret;
第二に、自分がハエドゥイ族から得て持っている人質を返還し、セクアニ族に対しても、彼らが持っている人質を彼の同意のもとに彼らに返還することを許すこと。
neve Haeduos iniuria lacesseret neve his sociisque eorum bellum inferret.
また、ハエドゥイ族を不当に挑発せず、彼らやその同盟者たちに戦争を仕掛けないこと。
§1.35.4Si [id] ita fecisset, sibi populoque Romano perpetuam gratiam atque amicitiam cum eo futuram;
もし彼がそのようにしたならば、自分とローマ人民にとって彼との永続的な好意と友好関係が存在することになるであろう。
si non impetraret, sese, quoniam M. Messala, M. Pisone consulibus senatus censuisset uti quicumque Galliam provinciam obtineret, quod commodo rei publicae facere posset, Haeduos ceterosque amicos populi Romani defenderet, se Haeduorum iniurias non neglecturum.
もし(自らの要求が)容れられないならば、――マルクス・メッサラとマルクス・ピソが執政官の年に、元老院が、ガリア属州を管轄する者は誰であれ、国家の利益にかなう限りにおいてハエドゥイ族およびその他のローマ人民の友を保護すべきであると決議していたので、――自分はハエドゥイ族への不法行為を看過しないつもりである、と。

語釈・文法注

  1. 1.35.2hanc sibi populoque Romano gratiam referret ut — gratiam referre は通常「恩に報いる」を意味するが、ここでは不当な不義理を働くという皮肉な文脈で用いられている。ut 節は hanc gratiam の結果または具体的内容を説明する同格的用法である。
  2. 1.35.3Sequanisque permitteret ut quos illi haberent voluntate eius reddere illis liceret — 複数の代名詞が入り組んでいる。illi は Sequani(セクアニ族)を指し、eius は Ariovistus(アリオウィストゥス)を、illis は Haedui(ハエドゥイ族)を指す。また quos はセクアニ族が保持しているハエドゥイ族の人質を指す。
  3. 1.35.4quod commodo rei publicae facere posset — quod は制限的関係節を導き、「〜する限りにおいて」を意味する。commodo は便宜の奪格で、「国家の利益(便宜)にかなうように」と解釈される。
  4. 1.35.4sese ... se Haeduorum iniurias non neglecturum — 対格不定詞句の主語代名詞が、長大な理由節(quoniam...)を挟んで、冒頭の sese から se へと重複して現れている。構造の明確化のための反復である。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §1.35.1-1.35.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:1.35.1-1.35.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。