Humanitext Reader

ユリウス・カエサル · ガリア戦記 §1.19.1-1.19.5

ドゥムノリクス処罰の躊躇とディウィキアクスとの会談

19 / 404 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルはドゥムノリクスの数々の不法行為の証拠を得て処罰を検討するが、忠実な兄弟ディウィキアクスの感情を害することを恐れ、通訳トローキッルスを介して彼と対談し理解を求める。

§1.19.1Quibus rebus cognitis, cum ad has suspiciones certissimae res accederent, quod per fines Sequanorum Helvetios traduxisset, quod obsides inter eos dandos curasset, quod ea omnia non modo iniussu suo et civitatis sed etiam inscientibus ipsis fecisset, quod a magistratu Haeduorum accusaretur, satis esse causae arbitrabatur quare in eum aut ipse animadverteret aut civitatem animadvertere iuberet.
これらの事柄が知れ渡り、さらに、彼がセクアニ族の領土を通じてヘルウェティイ族を通過させたこと、彼らの間で人質が交換されるように手配したこと、これらすべてのことを自分や部族の命令なしにのみならず、彼ら自身が知らないうちに行ったこと、そしてハエドゥイ族の政務官から告発されていることといった、極めて確実な事実がこれらの疑念に加わったので、彼に対してカエサル自身が処罰を加えるか、あるいは部族に処罰を加えるよう命じるべき十分な理由があると、カエサルは考えた。
§1.19.2His omnibus rebus unum repugnabat, quod Diviciaci fratris summum in populum Romanum studium, summum in se voluntatem, egregiam fidem, iustitiam, temperantiam cognoverat;
これらすべての事柄に対して、ただ一つのことが相反していた。 すなわち、彼の兄弟であるディウィキアクスの、ローマ民衆に対するこの上ない忠誠、自分に対するこの上ない好意、卓越した信義、正義、節度を彼が知っていたことである。
nam ne eius supplicio Diviciaci animum offenderet verebatur.
なぜなら、彼を処罰することによって、ディウィキアクスの心を傷つけるのではないかと恐れたからである。
§1.19.3Itaque prius quam quicquam conaretur, Diviciacum ad se vocari iubet et, cotidianis interpretibus remotis, per C. Valerium Troucillum, principem Galliae provinciae, familiarem suum, cui summam omnium rerum fidem habebat, cum eo conloquitur;
それゆえ、何事かを企てる前に、彼はディウィキアクスを自分のところに呼ぶように命じ、日常の通訳たちを遠ざけて、ガリア属州の有力者であり、自らの親しい友人であって、彼がすべての事柄において絶大な信頼を寄せていたガイウス・ウァレリウス・トローキッルスを通じて、彼と対談する。
§1.19.4simul commonefacit quae ipso praesente in concilio [Gallorum] de Dumnorige sint dicta, et ostendit quae separatim quisque de eo apud se dixerit.
同時に、彼自身が同席していた[ガリア人の]会合において、ドゥムノリクスについてどのようなことが語られたかを思い起こさせ、また、各自が個別に彼について自分の前でどのようなことを語ったかを示す。
§1.19.5Petit atque hortatur ut sine eius offensione animi vel ipse de eo causa cognita statuat vel civitatem statuere iubeat.
彼は、彼の心を傷つけることなく、カエサル自身が事実を究明した上で彼について決定を下すか、あるいは部族に決定を下すよう命じることを容認するよう、懇願し、また勧告する。

語釈・文法注

  1. §1.19.1quod per fines Sequanorum Helvetios traduxisset — quod で始まる一連の節(quod ... traduxisset, quod ... curasset, quod ... fecisset, quod ... accusaretur)は、主節の has suspiciones に加わった具体的な事実(certissimae res)の内容を説明する同格節(接続詞 quod + 接続法)である。
  2. §1.19.1satis esse causae — arbitrabatur(彼は考えた)の対格不定詞構文における主語。satis が主語名詞(十分な量・こと)として機能し、causae はそれを修飾する部分属格である。
  3. §1.19.2quod Diviciaci fratris — この quod 節は、主節の主語である unum(ただ一つのこと)の具体的な内容を表す同格節である。
  4. §1.19.3cui summam omnium rerum fidem habebat — cui は関係代名詞の与格で、先行詞 C. Valerium Troucillum を指す。fidem habere(信頼を寄せる)という表現が与格を支配するため、与格が用いられている。
  5. §1.19.5sine eius offensione animi — eius は属格で、ディウィキアクスを指す。offensione animi(心の傷、感情を害すること)に対して目的格的または主格的な関係を示す。全体として「彼の感情を害することなしに」の意味。

この箇所を引用する

ユリウス・カエサル, ガリア戦記 §1.19.1-1.19.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:1.19.1-1.19.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。