Humanitext Reader

テレンティウス · ポルミオ §327-391

ポルミオによるデミポへの挑発と親族の名

9 / 20 箇所 · ラテン語

要旨

ポルミオは自らの寄食者としての生き方の不敵さを語りつつ、怒るデミポを待ち受ける。デミポが来ると、彼は親戚の娘を見捨てたデミポの強欲さを非難する芝居を打ち、親戚の父親の名を問われると、ゲタの助けを借りて「スティルポ」と答える。

§327Quot me censes homines iam deverberasse usque ad necem,
「私がこれまでに、他国人であれ市民であれ、どれほど多くの人間を死ぬほど打ちのめしてきたと思っているのだ?
§328Hospites, tun cives? quo magis novi, tanto saepius.
知り合いになればなるほど、ますます頻繁にだ。
§329Cedodum, en unquam iniuriarum audisti mihi scriptam dicam?
」「さあ言ってくれ、私に対して傷害罪の訴状が書かれたのを一度でも聞いたことがあるか?
§330Qui istuc?
」「どうしてそんなことに?
§330bQuia non rete accipitri tenditur neque miluo,
」「なぜなら、私たちに害をなすタカやトビに対しては網は張られないからだ。
§331Qui male faciunt nobis: illis qui nihil faciunt tenditur.
害をなさない鳥に対してこそ張られるのだ。
§332Quia enim in illis fructus est; in illis opera luditur.
」「というのも、後者には実利があるが、前者に対しては骨折り損になるからだ。
§333Aliis aliunde est periclum unde aliquid abradi potest:
人それぞれ、何かをむしり取ることができる相手から危険が及ぶものだ。
§334Mihi sciunt nihil esse.
私には何もないことを彼らは知っている。
Dices, "Ducent damnatum domum:"
お前は言うだろう、『有罪判決を受けた者を家に連れて帰るぞ』と。
§335Alere nolunt hominem edacem;
」「だが彼らは、大食漢を養いたくはないのだ。
et sapiunt, mea quidem sententia, §336Pro maleficio si beneficium summum nolunt reddere.
私の考えでは彼らは賢明だよ、悪行に対して最大の善行で報いたくはないのだからな。
§337Non potest satis pro merito ab illo tibi referri gratia.
」「あの男に対して、お前がその受けている恩義に十分報いることなどできはしないな。
§338Immo enim nemo satis pro merito gratiam regi refert.
」「いやそれどころか、主君の恩義に十分に報いることができる者など誰もいないのだ。
§339Tene asymbolum venire, unctum atque lautum e balneis, §340Otiosum ab animo, quum ille et cura et sumtu absumitur
お前が割り前も払わずに、浴場から香油を塗り、体をきれいに洗ってやって来て、心に何の憂いもなくくつろいでいる一方で、あの男は、お前の気に入るものを用意するために、気苦労と出費で擦り減っているのだ。
§341Dum tibi sit quod placeat; ille ringitur, tu rideas;
あの男は歯をむき出しにして怒り、お前は笑っている。
§342Prior bibas, prior decumbas;
お前が先に酒を飲み、先に席に着く。
coena dubia apponitur.
そして、どちらを食べるか迷うほどの馳走が出される。
§343Quid istuc verbi est?
」「それはどういう意味の言葉だ?
§343bUbi tu dubites quid sumas potissimum.
」「どれを一番に取ろうかと迷うほど豪華な食事、という意味さ。
§344Haec cum rationem ineas quam sint suavia et quam cara sint, §345Ea qui praebet non tu hunc habeas plane praesentem Deum?
これらがどれほど甘美で、どれほど費用がかかっているかをよくよく考えてみるとき、これらを提供する者を、お前はまさに現世に現れた神と呼ばずにいられようか?
§346Senex adest: vide quid agas: prima coitio est acerrima.
」「老人がやって来ました。 どう振る舞うか気をつけて。 最初の衝突が一番激しいものです。
§347Si eam sustinueris, postilla iam, ut libet, ludas licet.
それを持ちこたえさえすれば、そのあとはもう、お前の好きなようにあしらうことができます。
§348En unquam cuiquam contumeliosius §349Audistis factam iniuriam quam haec est mihi?
」「これほど侮辱的な不義を、誰かが私に対して働いたのを、お前たちはこれまでに聞いたことがあるか?
§350Adeste, quaeso.
そばにいてくれ、頼む。
§350bIratus est.
」「怒っていますね。
§350cQuin tu hoc age: st!
」「おい、しっかりやれ。 静かに!
§351Iam ego hunc agitabo. Pro Deum immortalium!
」「さあ、私がこいつをからかってやろう。 おお、不死なる神々よ!
§352Negat Phanium esse hanc sibi cognatam Demipho?
デミポはパニウムが自分の親戚であることを否定するのか?
§353Hanc Demipho negat esse cognatam?
彼女をデミポが親戚ではないと言うのか?
§353bNegat.
」「否定しております。
§354Neque eius patrem se scire qui fuerit?
」「彼女の父親が誰であったかも知らないと言うのか?
§354bNegat.
」「否定しております。
§355Ipsum esse opinor de quo agebam.
」「(傍白)あれこそが私が話していた本人だな。
Sequimini.
ついて来い。
§356Nec Stilphonem ipsum scire qui fuerit?
」「スティルポ本人が誰であったかも知らないと言うのか?
§356bNegat.
」「否定しております。
§357Quia egens relicta est misera, ignoratur parens,
」「あの哀れな娘が貧しく残されたからといって、親は無視され、娘自身も顧みられない。
§358Negligitur ipsa: vide avaritia quid facit.
見よ、強欲が何をもたらすかを。
§359Si herum insimulabis avaritiae, male audies.
」「旦那様を強欲だと非難するなら、痛い目を見ますぞ。
§360O audaciam! etiam me ultro accusatum advenit?
」「おお、何という不敵な奴だ! 自分から私を非難しにやって来ただと?
§361Nam iam adolescenti nihil est quod succenseam, §362Si illum minus norat: quippe homo iam grandior,
なぜなら、今となってはあの若者には腹を立てる理由は何もあらず、もし彼がその男をよく知らなかったのだとすれば。
§363Pauper, cui opera vita erat, ruri fere §364Se continebat: ibi agrum de nostro patre §365Colendum habebat.
何しろあの男はすでにかなりの高齢で、貧しく、労働によって命を繋ぎ、ほとんど田舎に引きこもっていたのだからな。 そこで私たちの父親から土地を借りて耕していたのだ。
Saepe interea mihi senex §366Narrabat se hunc negligere cognatum suum:
その間、あの老人はしばしば私に自分はこの親戚を顧みずにいるのだと語っていた。
§367At quem virum! quem ego viderim in vita optimum.
それにしても、何という男だ! 私がこれまでの人生で見た中で最も優れた人物だったのに。
§368Videas te atque illum ut narras.
」「お前自身と、お前の言うその立派な男とを見比べてみるがよい。
§368bI in malam crucem.
」「地獄へ落ちろ。
§369Nam nisi ita eum existimassem, nunquam tam graves §370Ob hanc inimicitias caperem in vestram familiam,
」「もし私が彼のことをそのように評価していなかったなら、私はこれほど深刻な敵対関係をお前たちの家族に対して抱くことはなかっただろう、あの娘のために。
§371Quam is aspernatur nunc tam illiberaliter.
今やあの男がこれほどまでに卑劣に彼女を拒絶しているというのに。
§372Pergin hero absenti male loqui, impurissime?
」「不在の旦那様を執拗に悪く言うつもりか、この極悪人め?
§373Dignum autem hoc illo est.
」「しかし、これこそあの男にふさわしい行いだ。
§373bAin tandem, career?
」「本当にお前がそれを言うのか、この牢屋野郎め?
§373cGeta.
」「ゲタ。
§374Bonorum extortor, legum contortor.
」「財産を巻き上げる奴め、法律をねじ曲げる奴め。
§374bGeta.
」「ゲタ。
§375Responde.
」「返事をしろ。
§375bQuis homo est? ehem!
」「どなたですか? おや!
§375cTace.
」「黙れ。
§375dAbsenti tibi §376Te indignas, seque dignas, contumelias §377Nunquam cessavit dicere hodie.
」「旦那様がご不在の間、あなたにふさわしくない、そして彼自身にふさわしい侮辱の言葉を、あいつは今日、絶え間なく吐き散らしておりました。
§377bOhe, desine.
」「おいおい、やめてくれ。
§378Adolescens, primum abs te hoc bona venia peto,
」「若者よ、まずはお前から好意的な許しを得て尋ねるが、もしお前にその気があるなら、私に答えてもらいたい。
§379Si tibi placere potis est, mihi ut respondeas: §380Quem amicum tuum ais fuisse istum? explana mihi:
お前がその人の友人だったと言う、あの男は誰なのか、説明してくれ。
§381Et qui cognatum me sibi esse diceret.
そして、私が自分の親戚であると主張したその男についてな。
§382Proinde expiscare, quasi non nosses.
」「まるで知らないかのように詮索するのだな。
§382bNossem?
」「私が知っていると?
§382cIta.
」「そうだ。
§383Ego me nego: tu qui ais redige in memoriam.
」「私は知らないと言う。 主張しているお前のほうで、思い出させてみろ。
§384Eho, tu sobrinum tuum non noras?
」「おや、お前は自分のいとこを知らなかったのか?
§384bEnicas:
」「(ゲタへ)困ったな。
§385Dic nomen.
名前を言え。
§385bNomen?
」「名前だと?
§385cMaxime.
」「その通りだ。
Quid nunc taces?
なぜ今黙り込んでいるのだ?
§386Perii hercle: nomen perdidi.
」「(傍白)しまった、名前を忘れてしまった。
§386bHem, quid ais?
」「おい、何と言った?
§386cGeta. §387Si meministi id quod olim dictum est, subiice.
」「ゲタ、かつて言われたことを覚えているなら、囁いてくれ。
Hem, §388Non dico: quasi non noris, tentatum advenis.
(デミポに)おい、私は言わないぞ。 まるで知らないかのように、私を試しに来たのだな。
§389Egone autem tento?
」「私が試していると?
§389bStilpho.
」「(ゲタが囁く)スティルポ。
§389cAtque adeo quid mea?
」「いや、どうでもいいことだ。
§390Stilpho est.
スティルポだ。
§390bQuem dixti?
」「誰と言った?
§390cStilphonem, inquam, noveras?
」「スティルポだと言っている。 知っていただろう?
§391Neque ego illum noram; neque mihi cognatus fuit
」「私はそんな男は知らないし、私に親戚でもなかった。 」

語釈・文法注

  1. §339Tene asymbolum venire — この対格不定詞(accusative with infinitive)は感嘆(exclamation)を表す構文(感嘆不定詞)であり、「お前が割り前を払わずにやって来るとは!」という驚きや不条理の感情を示す。主語は対格の te である。
  2. §344rationem ineas — 接続法現在 ineas(inire の2人称単数)は、cum 節内(あるいは「〜の時」を表す一般的な仮定・譲歩)で使われており、「よく考えてみるとき」を意味する。直後の §345 の主句の主動詞 habeas につながる。
  3. §376Te indignas, seque dignas — 代名詞の奪格 te と se は、それぞれ形容詞 indignas(〜にふさわしくない)と dignas(〜にふさわしい)に係っている(形容詞が支配する奪格)。直後の contumelias(侮辱)を修飾し、「あなたにはふさわしくない(=不当な)、彼にはふさわしい(=卑劣な)侮辱」という意味を形成する。

この箇所を引用する

テレンティウス, ポルミオ §327-391. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0134.phi004.humanitext-lat2:327-391

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。