Humanitext Reader

プラウトゥス · 三文銭 §908-961

偽使者の荒唐無稽な旅の作り話とハルミデスの計略

15 / 19 箇所 · ラテン語

要旨

ペテン師は手紙をくれた主の名前(シャルミデス)を思い出すのに苦労するが、最終的に正解にたどり着く。その後、ペテン師はシャルミデスに対して奇妙で荒唐無稽な旅の作り話を語って見せ、シャルミデスはペテン師の嘘を見抜いた上で、彼にペテンを仕返してやろうと心に決める。

§908Quid est negoti?
どうしたのだ?
§908bDevoravi nomen imprudens modo.
うっかり、今名前を飲み込んでしまった。
§909Non placet qui amicos intra dentes conclusos habet.
友人を歯の間に閉じ込めておくような奴は気に入らんな。
§910Atque etiam modo vorsabatur mi in labris primoribus.
それに、ついさっきまで唇の端を回っていたのだが。
§911Temperi huic hodie anteveni.
今日、私はちょうど良い時にこいつに先回りしたな。
§911bTeneor manifesto miser.
現行犯で捕まってしまった、情けない。
§912Iam recommentatu's nomen?
もう名前を思い出したか?
§912bDeum hercle me atque hominum pudet.
ヘラクレスにかけて、神々に対しても人間に対しても恥ずかしい。
§913Vide modo ut hóminem noveris.
お前がその男をよく知っているかどうか見てみよう。
§913bTam quam me.
私自身と同じくらいさ。
fieri istuc solet, §914quod in manu teneas atque oculis videas, id desideres.
こういうことはよくあることだ、手の中に持ち、目で見ていながら、それを探し求めるということがね。
§915litteris recomminiscar.
頭文字から思い出そう。
C est principium nomini.
「C」が名前の始まりだ。
§916Callias?
カッリアスか?
§916bNon est.
違う。
§916cCallippus?
カッリップスか?
§916dNon est.
違う。
§916eCallidemides?
カッリデーミデースか?
§917Non est.
違う。
§917bCallinicus?
カッリニーコスか?
§917cNon est.
違う。
§917dCallimarchus?
カッリマルコスか?
§917eNil agis.
駄目だ。
§918neque adeo edepol flocci facio, quando egomet memini mihi.
それにしても、誓って一顧だに値しない、私自身が自分のために覚えているのだから。
§919At enim multi Lesbonici sunt hic: nisi nomen patris
しかし、ここには多くのレスボニクスがいる。
§920dices, non monstrare istos possum homines quos tu quaeritas.
もし父親の名前を言わなければ、お前が探し回っているあの人たちを示すことはできない。
§921quod ad exemplum est? coniectura si reperire possumus.
どんなタイプの名前だ? 推測で探し出せるかもしれない。
§922Ad hoc exemplum est—
こんな感じのタイプだ―― カレースか?
§922bAn Chares? an Charmides?
それともシャルミデースか?
§922cEnim Charmides.
まさにシャルミデースだ!
§923em istic erit.
ほら、それだ!
qui istum di perdant.
神々があいつを滅ぼしてしまえばいい。
dixi ego iam dudum tibi:
さっきから言っていたではないか。
§924Te potius bene dicere aequomst homini amico, quam male.
お前は友人のことを悪く言うより、良く言うのが筋というものだ。
§925Satin inter labra atque dentes latuit vir minimi preti?
唇と歯の間に隠れていたとは、何とも価値のない奴だ!
§926Ne male loquere apsenti amico.
不在の友人を悪く言うな。
§926bQuíd ergo ille ignavissumus §927mihi latitabat?
では、なぜあのひどく怠惰な男は、私に対して隠れていたのだ?
§927bSi appellasses, respondisset, nomine.
もしお前が名前を呼んでいたら、答えていただろうに。
§928sed ipse ubi est?
だが、彼自身はどこにいる?
§928bPol illúm reliqui ad Rhadamantem in Cecropia insula. †
誓って、私は彼をケクロピアの島のラダマンテュスのところに置いてきた。
§929Quis homo est me insipientior, qui ipse, egomet ubi sim, quaeritem?
私より愚かな人間がいるだろうか、自分がどこにいるかを自分で尋ねているとは!
§930sed nil disconducit huic rei.
だが、これはこの件には何の妨げにもならない。
quid ais? quid hoc quod te rogo?
何と言う? 私が尋ねることに答えよ。
§931quos locos adiisti?
お前はどんな場所を訪れたのだ?
§931bNimium mirimodis mirabiles.
ひどく不思議な方法で、素晴らしい場所だ。
§932Lubet audire, nisi molestumst.
迷惑でなければ、聞きたいものだ。
§932bQuin discupio dicere.
いや、私は話したくてたまらないのだ。
§933omnium prímum in Pontum advecti ad Arabiam terram sumus.
まず第一に、我々はポントスへと航海し、アラビアの地に到着した。
§934Eho an etiam Arabiast in Ponto?
おや、ポントスにアラビアもあるのか?
§934bEst: non illa ubi tus gignitur,
あるとも。
§935sed ubi apsinthium fit atque cunila gallinacea.
乳香が産出されるあの場所ではなく、ニガヨモギや鶏のクニラができる場所だ。
§936Nimium graphicum hunc nugatorem.
ひどく洗練されたほら吹きだ。
sed ego sum insipientior, §937qui egomet unde redeam hunc rogitem, quae ego sciam atque hic nesciat;
しかし私の方がもっと愚かだな、自分がどこから帰ってきたかをこいつに尋ね、私自身が知っていてこいつが知らないことを聞いているのだから。
§938nisi quia lubet experiri, quo evasurust denique.
ただ、最終的にこいつがどこへ行き着くのか試してみたいというだけで。
§939sed quid ais? quo inde isti porro?
ところで何と言う? そこからさらにどこへ行ったのだ?
§939bSi animum advortes, eloquar.
耳を傾けてくれるなら、話そう。
§940ad caput amnis, quod de caelo exoritur sub solio Iovis.
川の源流へだ、それはユピテルの玉座の下で、天から湧き出ているのだ。
§941Sub solio Iovis?
ユピテルの玉座の下だって?
§941bIta dico.
そう言っている。
§941cE caelo?
天からか?
§941dAtque e medio quidem.
しかも、まさにその真ん中からだ。
§942Eho an etiam ín caelum escendisti?
おや、お前は天に登りさえしたのか?
§942bImmo horiola advecti sumus, §943usque aqua advorsa per amnem.
いや、我々は小さなボートに乗って、川を逆流してずっと運ばれたのだ。
§943bEho an tu etiam vidisti Iovem?
おや、お前はユピテルに会いさえしたのか?
§944Alii di isse ad villam aiebant servis depromptum cibum.
他の神々が言うには、彼は奴隷たちに食料を分配するために別荘へ出かけたとのことだった。
§945deinde porro— §945bDeinde porro nolo quicquam praedices.
それからさらに―― それからさらに先は、何も話さなくてよい。
§946Sed— §946bAbeo hercle, si es molestus.
しかし―― ヘラクレスにかけて、もしお前がしつこいなら私は去るぞ。
nam pudicum neminem, §947Pax, referre oportet, qui aps terra ad caelum pervenerit.
なぜなら、慎み深い者は誰も、パクスよ、地球から天に達したということを話すべきではないからな。
§948Faciam ita ut te velle video.
お前が望んでいるようにしよう。
sed monstra hosce homines mihi, §949quos ego quaero, quibus me oportet has deferre epistulas.
だが、私の探しているこの人たちを教えてくれ、これらの手紙を届けるべき人たちを。
§950Quid ais? tu nunc si forte eumpse Charmidem conspexeris, §951illum quem tibi istás dedisse commemoras epistulas, §952norisne hominem?
どうだ? もしお前が今、ひょっとしてそのシャルミデース本人を見かけたら、お前におそれらの手紙を渡したと語っているあの男を、お前はその男が誰だか分かるか?
§952bNe tu me edepol arbitrare beluam, §953qui quidem nón novisse possim quicum aetatem exegerim.
誓って、お前は私のことを野獣だと思っているに違いない、生涯を共にしてきた男を知らないなどということがあり得るだろうか。
§954an ille tam esset stultus, qui mihi mille nummum crederet §955Philippum, quod me aurum deferre iussit ad gnatum suom §956atque ad amicum Calliclem, quoi rem aibat mandasse hic suam?
あの男はそれほど愚かだろうか、私に千枚のフィリップス金貨を託し、自分の息子と友人のカッリクレースに金を届けるよう私に命じるなどと、ここに自分の財産を託したと言っていたあの人物に。
§957mihi concrederet, nisi me ille ét ego illum nossem approbe?
彼が私を、そして私が彼を、十分に知っていなければ、私に託したりするだろうか?
§958Enim vero ego nunc sycophantae huic sycophantari volo, §959si hunc possum illo mille nummum Philippum circumducere, §960quod sibi me dedisse dixit, quem ego qui sit homo nescio §961neque oculis ante hunc diem umquam vidi.
しかし実に、今や私はこのペテン師にペテンを仕返してやりたい、もし私が、こいつをあの千枚のフィリップス金貨のことでだますことができるなら、私自身はどんな人物かも知らず、今日という日まで一度も目にしたことがない男に、私がそれを渡したとこいつが言っているのだから。
eine aurum crederem,
そんな奴に金を託したりするだろうか、

語釈・文法注

  1. 909amicos intra dentes conclusos habet — ペテン師が「名前が喉まで出かかっている」と言い訳したのに対し、シャルミデスが放った皮肉。親しい友人の名前さえ口から出せない様子を「友人を歯の間に閉じ込めている」と比喩的に捉えている。

この箇所を引用する

プラウトゥス, 三文銭 §908-961. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi019.humanitext-lat2:908-961

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。