Humanitext Reader

プラウトゥス · スティクス §73-127

アンティポーの登場と娘たちの貞節の試問

2 / 12 箇所 · ラテン語

要旨

姉妹が父を説得することを決意すると、父親のアンティポーが独白しながら登場する。彼は娘たちの貞淑さを試すために妻の条件や優れた女性の資質について問いかける。

§73neque equidem id factura neque tu ut facias consilium dabo,
私は本当にそうするつもりはないし、あなたにもそうするよう勧めはしない。
§74verum ut exoremus.
ただ、私たちが懇願するようにしよう。
novi ego nostros: exorabilest.
私は父をよく知っている。 説得に応じる人だ。
§75Principium ego quo pacto cum illis occipiam, id ratiocinor:
[アンティポー] 私は彼女たちとどのように話を切り出そうか、それを思案している。
§76utrum ego perplexim lacessam oratione ad hunc modum, §77quasi numquam quicquam in eas simulem, quasi nil indaudiverim
私が曖昧に、このようなやり方で言葉を仕掛けるべきか、まるで彼女たちに対して何も非難するつもりがないかのように、まるで彼女たちが自ら過失を犯したなどとは何もまた聞きしていないかのように。
§78eas in se meruisse culpam, an potius temptem saeviter, §80si manere hic sese malint potius quam alio nubere.
それとも、むしろ厳しく試すべきか、彼女たちが他へ嫁ぐよりもここに留まることを望むかどうかを。
§81non faciam.
そんなことはやめよう。
quid mi ópust decurso aetatis spatio cum meis
人生の残りの期間、身内と戦争をする必要が私に何あろうか。
§82gerere bellum, quom nil, quam ob rem id faciam, meruisse arbitror?
彼女たちがそんなことをされるようなことをしたとは全く思わないのに。
§83minime, nolo turbas, séd hoc mihi optumum factu arbitror:
いや、騒動はごめんだ。 むしろ私にとってこれがなすべき最善のことだと思う。
§85perplexabilitér earum hodie perpavefaciam pectora;
今日は遠回しなやり方で、彼女たちの心を大いに震え上がらせてやろう。
§86post id igitur deinde, ut animus meus erit, faciam palam.
そのあとで、私の気の向くままに、それを明らかにするのだ。
§87multa scio faciunda verba.
多くの言葉を費やす必要があるな。
ibo intro.
中に入ろう。
sed apertast foris.
だが、扉が開いている。
§88Certo enim míhi paternae vocis sonitus auris accidit.
[姉妹の一人] 確かに父の声の響きが私の耳に届きました。
§89Is est ecastor.
本当にあの人だわ。
ferre advorsum homini occupemus osculum.
先手を打って出迎え、口づけをしましょう。
§90Salve, mi pater.
お健やかに、お父様。
§90bEt vos ambae.
[アンティポー] お前たち二人もな。
ílico agite assidite.
さあ、すぐにそこに座りなさい。
§91Osculum— §91bSat est ósculi mihi vostri.
口づけを―― お前たちの口づけはもう十分だ。
§91cQuí, amabo, pater?
どうしてですか、お父様、お願いですから教えて?
§92Quia ita meae animae salsura evenit.
私の息の塩加減がそうなっているからだ。
§92bAsside hic, pater.
ここに座って、お父様。
§93Non sedeo istic, vos sedete;
そこには座らん、お前たちが座りなさい。
ego sedero in subsellio.
私は長椅子に座ろう。
§94Mane pulvinum.
待って、クッションを。
§94bBene procuras.
よく気がつく。
mihi satis sic fultumst.
私はこれで十分に支えられている。
sede.
座りなさい。
§95Sine, pater.
許してください、お父様。
§95bQuid opust?
何が必要か?
§95cOpust.
必要なのです。
§95dMórem tibi geram.
お前の言う通りにしよう。
atque hoc est satis.
そして、これで十分だ。
§96Numquam enim nímis curare possunt suom parentem filiae.
なぜなら、娘たちが自分の親を世話しすぎるということは決してないからです。
§97quem aequiust nós potiorem habere quam te? postidea, pater,
私たちがあなた以上に誰を優先するのが当然でしょう?
§98viros nostros, quibus tú voluisti ésse nos matres familias.
そしてお父様、その次には、私たちの夫たち、あなたが私たちにその妻となることをお望みになったあの方々を。
§99Bonas ut aequomst facere facitis, quom tamen apsentis viros
善い妻たちが当然行うように、お前たちは行っている。
§100proinde habetis quasi praesentes sint.
留守中の夫たちを、まるでそこにいるかのように扱っているのだからな。
§100bPudicitiast, pater, §101eos nos magnificare, qui nos socias sumpserunt sibi.
お父様、私たちを自らの伴侶として選んでくださった方々を、私たちが尊ぶことは、貞淑というものです。
§102Num quis hic ést alienus nostris dictis auceps auribus?
私たちの言葉を盗み聞きするような部外者は、ここには誰もいないな?
§103Nullus praeter nosque teque.
私たちとお父様以外には誰もいません。
§103bVostrum animum adhiberi volo;
お前たちの注意を向けさせたい。
§104nám ego ad vos nunc imperitus rerum et morum mulierum,
なぜなら、私は今、女たちの事情や気質について何も知らない者として、弟子として教師であるお前たちのところへ来ているのだから。
§105discipulus venio ad magistras: quibus matronas moribus,
最も優れた既婚女性たちは、どのような気質であるべきか?
§106quae optumae sunt, esse oportet? sed utraque ut dicat mihi.
ただし、二人とも私に言うように。
§107Quid istuc est quod huc éxquaesitum mulierum mores venis?
女たちの気質をここに問い尋ねに来られるとは、それはどういうことですか?
§108Pol ego uxorem quaero, postquam vostra mater mortuast.
いや、お前たちの母親が亡くなってから、私は妻を探しているのだ。
§109Facile invenies et peiorem et peius moratam, pater,
お父様、あの人よりも悪く、また身持ちの悪い女なら簡単に見つかるでしょう。
§110quam illa fuit: meliorem neque tu reperies neque sol videt.
しかし、あの人より優れた女は、お父様も見つけられないでしょうし、太陽も見ることはありません。
§111At ego ex te éxquaero atque ex istac tua sorore.
だが、私はお前と、そこにいるお前の姉妹に問い尋ねているのだ。
§111bEdepol pater,
お父様、私はどうあるべきか知っています。
§112scio ut oportet esse: si sint—ita ut ego aequom censeo.
もしそうであるなら――私が当然と思う通りに。
§113Volo scire ergo, ut aequom censes.
ならば、お前が当然と思う通りとはどのようなものか知りたい。
§113bVt, per urbem quom ambulent, §114omnibus os opturent, ne quis merito male dicat sibi.
街を歩くとき、誰からも当然の非難を浴びることのないよう、すべての人の口を塞ぐような身持ちです。
§115Dic vicissim nunciam tu.
今度は、お前が順に言いなさい。
§115bQuid vis tibi dicam, pater?
お父様、私に何を言ってほしいのですか?
§116Vbi facillime spectatur mulier, quae ingenio est bono?
気質の優れた女は、どこで最も容易に見分けられるか?
§117Quoi male faciundi est potestas, quae ne id faciat temperat.
悪事を働く機会がありながら、それを行わないよう自制する女においてです。
§121Qui potest mulier vitare vitiis?
女はどうすれば過失を避けることができるか?
§121bVt cottidie §122pridie caveat ne faciat quod pigeat postridie.
毎日、その前日に、翌日後悔するようなことをしないように気をつけることによってです。
§123Quae tibi muliér videtur multo sapientissuma?
お前には、どのような女がはるかに最も賢いと思われるか?
§124Quae tamen, cum res secundae sunt, se poterit noscere,
順境にあっても、自己を知ることができる女。
§125et illa quae aequo animo patietur sibi esse peius quam fuit.
そして、以前よりも悪い境遇にあることを、平穏な心で耐え忍ぶ女です。
§126Edepol vos lepide temptavi vostrumque ingenium ingeni.
おぉ、私はお前たちとお前たちの気質の賢さを、実に見事に試したわけだ。
§127sed hoc est quod ad vos venio quodque esse ambas conventas volo:
だが、私がここに来た、そしてお前たち二人に会いたいと思ったのは、次のことのためだ。

語釈・文法注

  1. §73factura — 女性単数能動未来分詞であり、助動詞 `sum` が省略されて「私は(そうする)つもりはない」という未来の意志を表している。
  2. §81decurso aetatis spatio — 奪格絶対構文であり、`decurso`(終えられた)と `spatio`(期間)が `aetatis`(人生の、年齢の)を伴っている。「人生の歩みをほぼ終えた今」「私の余生において」という意味になる。
  3. §92salsura — 「塩漬け」「塩加減」を意味する名詞。ここではAntiphoが娘たちからの口づけを拒む口実として、自分の息(あるいは唾液)の状態についての喜劇的な戯言として用いている。
  4. §112si sint — 接続法現在 `sint` を含む条件節。主語となる女性たち(`uxores` や `matronae`)が文脈上省略されており、「もし彼女たちが(しかるべき姿で)存在するならば」あるいは「もし彼女たちが善い妻であるならば」という不完全な文の形をとっている。
  5. §117Quoi male faciundi est potestas — 古典期の関係代名詞与格 `cui` の古形である `Quoi` から始まる。全体として「悪事を働く力(機会)が(その人に)あるような女性において」という関係節であり、先行詞となる `mulier` または `ei` が省略されている。

この箇所を引用する

プラウトゥス, スティクス §73-127. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi018.humanitext-lat2:73-127

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。