Humanitext Reader

プラウトゥス · 幽霊屋敷 §210-267

スカパの忠告を拒み貞節を誓うフィレマティウム

4 / 18 箇所 · ラテン語

要旨

若き解放奴隷フィレマティウムが、侍女スカパの皮肉や忠告を拒みつつ、恩人フィロラケスへの一途な愛と貞節を貫こうとする。陰でこれを聞くフィロラケスは深く感動し、化粧をして美しく着飾る彼女の姿を喜びながら見守る。

§210tu iam quod quaerebas habes: ille té nisi amabit ultro,
お前はすでに自分が求めていたもの(自由)を手に入れている。
§211id pro tuo capite quod dedit perdiderit tantum argenti.
あの男が自発的にお前を愛し続けなければ、彼はお前の身代金として支払ったあれほどの大金を失うことになるのだ。
§212Perii hercle, ni ego illam pessumis exemplis enicasso.
ヘラクレスにかけて、あの女を最悪の方法で殺してやらなければ、私はおしまいだ。
§213illa hanc corrumpit mulierem malesuada † vitilena.
あの口車の上手い悪徳周旋女め、この女を台無しにしおって。
§214Numquam ego illi possum gratiam referre ut meritust de me.
あの人が私に対してしてくれた功績に、私は到底恩返ししきれないわ。
§215Scapha, id tu mihi ne suadeas, ut illúm minoris pendam.
スカパ、あの人を軽く見るようなことは勧めないでちょうだい。
§216At hoc únum facito cogites: si illum inservibis solum
だけどね、このこと一つだけはよくお考え。
§217dum tibi nunc haec aetatulast, in sénecta male querere.
お前にこの若さがある今のうちに、あの男一人だけに仕えたりしたら、年老いてから酷く嘆くことになるよ。
§218In anginam ego nunc me velim verti, ut veneficae illi §219fauces prehendam atque enicem scelestam stimulatricem.
私は今すぐ扁桃炎になりたいものだ、あの魔女の喉を掴んで、あの邪悪な唆し女を絞め殺すために。
§220Eundem ánimum oportet nunc mihi esse gratum, ut impetravi, §221atque olim, prius quam id extudi, quom illi subblandiebar.
(自由を)手に入れた今も、かつて私がそれを懇願して手に入れる前に、あの人に優しく媚びを売っていたときと同じように、私は感謝の心を持ち続けるべきなのよ。
§222Divi me faciant quod volunt, ni ob istam orationem §223te liberasso denuo et ni Scapham enicasso.
神々が私をどうにでもなさるがいい、もしあの言葉のために、お前を再び自由にしてやらなければ、そしてスカパを絞め殺さなければ。
§224Si tibi sat acceptum est fore tibi victum sempiternum §225atque illum amatorem tibi proprium futurum in vita, §226soli gerundum censeo morem et capiundas crines.
もしお前に、暮らしが永遠に保障され、あの恋人が生涯お前だけのものになるという確証があるなら、その男一人だけに尽くして、人妻の髪型を結うのもよかろう。
§227Vt fama est homini, exin solet pecuniam invenire.
人にはその評判に応じて、お金が集まるものよ。
§228ego si bonam famam mihi servasso, sat ero dives.
私が良い評判を保ちさえすれば、私は十分に富んでいることになるわ。
§229Siquidem hércle vendundust pater, venibit multo potius, §230quam te me vivo umquam sinam egere aut mendicare.
ヘラクレスにかけて、たとえ父親を売り払わねばならぬとしても、喜んで父を売りに出すぞ、私が生きている間にお前を困窮させたり物乞いさせたりするくらいならね。
§231Quid illís futurum est ceteris qui té amant?
お前を愛している他の男たちはどうなるんだい?
§231bMagis amabunt, §232quom me videbunt gratiam referre bene merenti.
もっと愛してくれるわ、私が恩人に対して恩を返しているのを見ればね。
§233Vtinam nunc meus emortuos pater ad me nuntietur,
ああ、今すぐ父が死んだという知らせが私に届けばいいのに。
§234ut ego exheredem meis bonis me faciam atque haec sit heres.
そうすれば、私は自分を相続人から除外して、彼女を相続人にできるのに。
§235Iam ista quidem absumpta res erit: dies nóctesque estur bibitur, §236neque quisquam parsimoniam adhibet: sagina plane est.
それでは、お前たちの財産はすぐに使い果たすことになるよ。 昼も夜も食べたり飲んだりして、誰も節約しようとしない。 まったくの家畜の肥育じゃないか。
§237In te hercle certumst principe ut sim parcus experiri,
ヘラクレスにかけて、まずお前を相手に節約を試みることに決定だ。
§238nam neque edes quicquam neque bibes apud me his decem diebus.
お前はこれから10日間、私の家で食べることも飲むこともできないのだからな。
§239Si quid tu in illum bene voles loqui, id loqui licebit:
もしあなたが、あの人について何か良く言ってくれるなら、そう言うのは構わないわ。
§240nec recte si illi dixeris, iam ecastor vapulabis.
でも、あの人の悪口を言ったら、誓って、ぶってあげるからね。
§241Edepol si summo Ióvi bovi eo argénto sacruficassem, §242pro illius capite quod dedi, numquam aeque id bene locassem.
ポルックスにかけて、彼女の身代金として支払ったあのお金で、至高のユーピテルに雄牛を捧げて生贄にしていたとしても、これほど上手くお金を使えはしなかっただろう。
§243videas eam medullitus me amare.
彼女が心の底から私を愛しているのが見えるだろう。
oh, probus homo sum:
おお、私は立派な男だ。
§244quae pro me causam diceret, patronum liberavi.
私のために弁護してくれるような、擁護者を私は解放したのだ。
§245Video te nihili pendere prae Philolache omnis homines.
お前がフィロラケスを前にして、他のすべての人々を無価値だと思っているのが分かったよ。
§246nunc, ne eius causa vapulem, tibi potius adsentabor.
今は、あの男のせいで私がぶたれないように、むしろお前にへつらうことにしよう。
§248Cédo mi speculum et cum ornamentis arculam actutum, Scapha,
鏡をちょうだい、それから装身具が入った小箱も今すぐね、スカパ。
§249ornata ut sim, quom huc adveniat Philolaches voluptas mea.
私の喜びであるフィロラケスがここに来るまでに、おめかししておきたいの。
§250Mulier quae se suamque aetatem spernit, speculo ei usus est:
自分自身や自分の若さを軽んじる女にこそ、鏡が必要なのだよ。
§251quid opust speculo tibi, quae tute speculo speculum es maxumum?
お前自身が鏡にとって最大の鏡だというのに、お前に鏡が何の役に立つんだい?
§252Ob istuc verbum, ne nequiquam, Scapha, tam lepide dixeris, §253dabo aliquid hodie peculi tibi, Philematium mea.
その言葉のために、お前がそれほど優雅に言ってくれたことが無駄にならないように、スカパ、今日お前に心ばかりの小遣いをあげよう、私のフィレマティウムよ。
§254Suo quique loco (viden?) capillus satis compositust commode.
それぞれの場所で(見える? )、私の髪は十分に整えられているかしら?
§255Vbi tu commoda es, capillum commodum esse credito.
お前自身が整っているときは、髪も整っていると信じておきなさい。
§256Vah, quid illá pote peius quicquam muliere memorarier?
ああ、あの女より邪悪な女が語られ得ようか?
§257nunc adsentatrix scelesta est, dudum adversatrix erat.
今やあの悪賢い女はへつらい女だ、少し前までは反対者だったのに。
§258Cedo cerussam.
白粉をちょうだい。
§258bQuid cerussa opust nám?
白粉が何のために必要なんだい?
§258cQui malas oblinam.
頬に塗るためよ。
§259Vna operá ebur atramento candefacere postules.
そんなことをするのは、象牙を黒インクで白くしようとするようなものだよ。
§260Lepide dictum de atramento atque ebore.
黒インクと象牙について上手いこと言ったな。
euge, plaudo Scaphae.
よし、スカパに拍手だ。
§261Tum tu igitur cedo purpurissum.
それなら、紅をちょうだい。
§261bNon do.
やらないよ。
scita es tu quidem.
お前は本当に可愛いんだからね。
§262nova pictura interpolare vis opus lepidissimum?
これほど魅力的な傑作を、新しい絵の具で台無しにするつもりかい?
§263non istanc aetatem oportet pigmentum ullum attingere, §264neque cerussam neque melinum, neque aliam ullam offuciam.
その若さで、いかなる化粧料にも触れるべきではないのだよ、白粉も、メロス島の白土も、他のどんな化粧品もね。
§265Cape igitur speculum.
じゃあ、鏡を受け取ってちょうだい。
§265bEi mihi misero, savium speculo dedit.
ああ、私は哀れだ、彼女は鏡にキスをした。
§266nimis velim lapidem, qui ego illi speculo diminuam caput.
石があればいいのに、あの鏡の頭を叩き割ってやりたい。
§267Linteum cape atque exterge tibi manus.
リネンを受け取って、手を拭きなさい。

語釈・文法注

  1. §210ille té nisi amabit ultro — 接続詞 nisi(〜でない限り)が副詞 ultro(自発的に)を伴って否定条件節を形成しており、「あの男が自ら進んでお前を愛し続けない限りは」という意味になる。
  2. §212enicasso — 動詞 enico(殺す、絞め殺す)の古風なs未来完了形(または接続法完了形)であり、古典期の enicavero に相当する表現である。
  3. §217dum tibi nunc haec aetatulast — aetatulast は aetatula est の融合形。aetas(年齢、若さ)の指小辞 aetatula が用いられ、移ろいやすい若さをやや愛おしく、あるいは皮肉混じりに強調している。
  4. §221prius quam id extudi — extudi は extundo(打撃で作り出す、苦労して手に入れる)の完了1人称単数。ここではフィレマティウムが奴隷から「自由(id)を苦労して勝ち取る」ことを表す。
  5. §226capiundas crines — capiundas は古風な綴りのゲルンディウム的形容詞(古典期 capiendas)であり、名詞 crines(女性複数対格)と一致。ローマの伝統的な婚姻の儀礼である「髪を結い上げる(capere crines)」ことを意味し、人妻として暮らすべきだという助言。
  6. §241eo argento — 前文の身代金を指す指示代名詞 eo と argento(銀、金銭)は、条件文の帰結(反実仮想)をなす sacruficassem(捧げていただろうに)にかかる手段・道具の奪格である。
  7. §252Ob istuc verbum, ne nequiquam... tam lepide dixeris — 否定目的を導く接続詞 ne と副詞 nequiquam(無駄に)、接続法完了 dixeris(お前が言ったであろう)が組み合わさり、「お前がそれほど優雅に語ったことが無駄にならないように」という目的を表現している。

この箇所を引用する

プラウトゥス, 幽霊屋敷 §210-267. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi013.humanitext-lat2:210-267

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。