Humanitext Reader

プラウトゥス · 捕虜 §809-868

エルガシルスの布告とヘギオーへの祝宴要求

14 / 17 箇所 · ラテン語

要旨

エルガシルスは、様々な商人たちを罰するという市場監督官のような傲慢な布告を独り言で叫びながら、ヘギオーのもとに現れる。彼はヘギオーの息子に関する大いなる吉報を抱えており、ヘギオーに豪華な宴会の準備と自分への捧げ物を要求して、彼を煙に巻く。

§809eorum si quoiusquam scrofam in publico conspexero, §810ex ipsis dominis meis pugnis exculcabo furfures.
もし彼らのうち誰かの母豚が公の場にいるのを見つけたら、飼い主自身から私の拳でふすまを叩き出してやる。
§811Basilicas edictiones atque imperiosas habet:
王者のような、そして命令調の布告を出すやつだ。
§812satur homost, habet profecto in ventre confidentiam.
あいつは満腹なのだ、確かに腹の中に自信を蓄えている。
§813Tum piscatores, qui praebent populo pisces foetidos, §814qui advehuntur quadrupedanti crucianti cantherio, §815quorum odos subbasilicanos omnes abigit in forum, §816eis ego ora verberabo surpiculis piscariis, §817ut sciant, alieno naso quam exhibeant molestiam.
それから、腐った魚を人々に提供する魚屋ども、よろめく哀れな去勢馬に乗ってやってくる奴ら、その臭いによってバシリカの下にいる者たち全員を広場へ追い払ってしまう奴ら、そいつらの顔を私は魚籠で殴りつけてやる、他人の鼻にどれほどの迷惑をかけているかを思い知らせるために。
§818tum lanii autem, qui concinnant liberis orbas oves, §819qui locant caedundos agnos et duplam agninam danunt, §820qui petroni nomen indunt verveci sectario, §821eum ego si in via petronem publica conspexero, §822et petronem et dominum reddam mortales miserrumos.
それからまた肉屋ども、子を失った雌羊を整え、屠殺用の子羊を貸し出し、倍の値段で子羊の肉を売りつけ、去勢した羊に「頑丈な羊」という名を付ける奴ら、もし私が公道であの「頑丈な羊」を見つけたら、その羊も飼い主も、最も惨めな死すべき者にしてやろう。
§823Eugepae, edictiones aedilicias hic quidem habet, §824mirumque adeost ni hunc fecere sibi Aetóli agoranomum.
お見事、こいつは本当にアエディリスの布告を出しているぞ、アイトーリア人がこいつを自分たちの市場監督官にしなかったとしたら不思議なくらいだ。
§825Non ego nunc parasitus sum, sed regum rex regalior, §826tantus ventri commeatus meo adest in portu cibus.
今の私は寄食者ではない、王たちの王よりもさらに王らしい、我が胃袋という港にこれほどの食料が届いているのだから。
§827sed ego cesso hunc Hegionem onerare laetitia senem,
だが、私はこの老ヘギオーを喜びで満たすのをためらっているのだろうか?
§828quó homine hominum adaeque nemo vivit fortunatior?
この世の人間の中で彼ほど幸運な者は他にいないというのに。
§829Quae illaec est laetitia, quam illic laetus largitur mihi?
あいつがそんなに嬉しそうに、私に分け与えようとしている喜びとは一体何だろう?
§830Heus ubi estis? ecquis hic est? ecquis hoc aperit ostium?
おい、みんなどこにいる? 誰かいないか? 誰かこの扉を開けないか?
§831Hic homo ad cenam recipit se ad me.
こいつは私の家に食事に来るつもりだな。
§831bÁperite hasce ambas fores §832prius quam pultando assulatim foribus exitium adfero.
この両開きの扉を開けろ、叩き壊して、扉を木っ端微塵にする前に。
§833Perlúbet hunc hominem colloqui.
この男に話しかけたくてたまらん。
Ergásile.
エルガシルス!
§833bErgasilum qui vocat?
エルガシルスを呼ぶのは誰だ?
§834Respíce.
後ろを見ろ。
§834bFortuna quod tibi nec fácit nec faciet, me iubes.
運命の女神がお前に対して決してしなかったし、これからも決してしないことを、お前は私に命じるのだな。
§835séd quis est?
しかし、誰だ?
§835bRéspice ad me, Hégio sum.
私を見ろ、ヘギオーだ。
§835cÓh mihi, §836quántum est hominum óptumorum óptume, in témpore advenis.
おお、私にとっての、この上なく素晴らしい人々の中で最も素晴らしい人よ、ちょうど良い時に来られました。
§837Nescío quem ad portum náctus es ubi cénes, eo fastídis.
どこかの港で夕食にありつける場所でも見つけたのだろう、だからそんなに威張っているのだな。
§838Cédo manum.
手を出しなさい。
§838bManum?
手?
§838cManum, inquam, cedo tuam actutum.
手だ、早くお前の手を出せと言っているのだ。
§838dTene.
ほら。
§839Gaude.
喜びなさい。
§839bQuid ego gaudeam?
私がなぜ喜ばねばならんのだ?
§839cQuia ego impero, age gaude modo.
私が命じるからだ、さあ、とにかく喜びなさい。
§840Pol maerores mi antevortunt gaudiis.
ポルクスにかけて、悲しみが私の中で喜びに先立っているのだ。
§841iám ego ex corpore exigam omnis maculas maerorum tibi.
すぐに私が、あなたの体から悲しみのシミをすべて追い出してやりましょう。
§842gaude audacter.
大胆に喜びなさい。
§842bGaudeo, etsi nil scio quod gaudeam.
喜ぼう、なぜ喜ぶのか何も知らないが。
§843Bene facis.
結構。
iubé—
命じなさい。
§843bQuid iubeam?
何を命じろと?
§843cIgnem ingentem fieri.
大きな火を起こすように。
§844Ignem ingentem?
大きな火だと?
§844bIta dico, magnus ut sit.
そうだ、巨大な火だ。
§844cQuid? me, volturi,
何だと?
§845tuan causa aedis incensurum censes?
禿鷹め、お前のために家を焼き払うとでも思っているのか?
§845bNoli irascier.
怒らないでください。
§846iuben an non iubes astitui aúlas, patinas elui, §847† laridum atque epulas foveri foculis ferventibus?
鍋を火にかけ、皿を洗い、脂身とご馳走を燃え盛る炉で温めるようにと、命じますか、それとも命じませんか?
§848alium pisces praestinatum abire?
別の者に、魚を買いに行かせるようにと?
§848bHic vigilans somniat.
こいつは目を開けたまま夢を見ている。
§849Alium porcinam atque agninam et pullos gallinaceos?
別の者に、豚肉と子羊肉と鶏肉を買わせるようにと?
§850Scis bene esse, si sit unde.
そのための資金があれば、結構なことだと知っている。
§850b† Pernam atque ophthalmiam, §851horaeum, scombrum et trygonum et cetum, et mollem caseum?
ハムと「眼病」と、酢漬けの魚、サバ、アカエイ、大魚、それに柔らかいチーズも?
§852Nominandi istorum tibi erit magis quam edundi copia §853hic apud me, Ergasile.
ここ私の家では、エルガシルスよ、お前にはそれらの名前を挙げる機会はあっても、食べる機会はないだろう。
§853bMean me causa hoc censes dicere?
私が自分自身のためにこんなことを言っているとお思いですか?
§854Nec nihil hodie nec multo plus tu hic edes, ne frustra sis.
今日も、何もないわけではないが、大して多くもない、期待しすぎるな。
§855proin tu tui cottidiani victi ventrem ad me afferas.
だから、いつもの日常の食事に備えた胃袋を我が家に持ってくるがよい。
§856Quin ita faciam, ut tute cupias facere sumptum, etsi ego vetem.
それどころか、私が禁じても、あなた自身が費用をかけたくてたまらなくなるようにしてやりましょう。
§857Egone?
私が?
§857bTune.
あなた自身が。
§857cTum tu mi igitur erus es.
では、お前が私の主人なのだな。
§857dImmo benevolens.
とんでもない、私は親切な者です。
§858vin te faciam fortunatum?
あなたを幸運にして差し上げましょうか?
§858bMalim quam miserum quidem.
惨めであるよりは、その方がマシだな。
§859Cedo manum.
手を。
§859bEm manum.
ほら、手だ。
§859cDi te omnes adiuvant.
すべての神々があなたを助けておられます。
§859dNil sentio.
何も感じないが。
§860Non enim es in senticeto, eo non sentis.
イバラの茂みにいるわけではないですから、感じないのです。
sed iube §861vasa tibi pura apparari ád rem divinam cito, §862atque agnum afferri proprium pinguem.
しかし、命じなさい、神事のために清められた器をすぐに用意させ、太った神聖な子羊を連れてこさせるように。
§862bCur?
なぜだ?
§862cVt sacrufices.
生贄を捧げるためです。
§863Cui deorum?
どの神に?
§863bMi hercle, nam égo nunc tibi sum summus Iuppiter,
私にですよ、ヘラクレスにかけて! 今や私があなたにとって最高のユーピテルなのだから。
§864idem ego sum Salus, Fortuna, Lux, Laetitia, Gaudium.
そして同じように私は「救済」、「運命」、「光」、「喜び」、「歓喜」なのだから。
§865proin tu deum hunc saturitate facias tranquillum tibi.
だから、あなたは、この神を満腹にさせることによって、あなたの味方にしておくがよい。
§866Esurire mihi videre.
お前は腹が減っているように見える。
§866bMi quidem esurio, non tibi.
私自身のために腹が減っているのです、あなたのためではなく。
§867Tuo arbitratu, facile patior.
お前の気の済むようにするがよい、私は気にしない。
§867bCredo, consuetu's puer.
そうでしょうとも、子供の頃から慣れている。
§868Iuppiter te dique perdant.
ユーピテルと神々がお前を滅ぼすように!

語釈・文法注

  1. 819caedundos agnos — 動形容詞(gerundive)を用いた表現で、動詞 `locare`(〜を委託する、請け負わせる)の目的語に係っている。「屠殺されるべき子羊(を業者に引き渡す)」という意味になり、肉屋の不正な取引行為を描写している。
  2. 834bFortuna quod tibi nec fácit nec faciet — ヘギオーの命令 `respice`(「後ろを振り向け」)に対し、エルガシルスが `respicere`(「顧みる、好意を示す」)の二重の意味をかけて皮肉を述べている箇所。先行詞のない関係代名詞 `quod` は「〜こと」を意味する名詞節を形成し、命令文の目的語のように機能している。
  3. 850si sit unde — 関係副詞 `unde` を用いた省略構文。`unde [pecunia suppetat / emantur]`(それを賄う資金源があるなら)のように、名詞としての「資金源」や「出どころ」を非人称的に指し示している。
  4. 860Non enim es in senticeto, eo non sentis — 名詞 `senticetum`(イバラの茂み)と動詞 `sentire`(感じる)の二人称単数現在形 `sentis` をかけた、音の類似によるプラウトゥス特有の言葉遊び(pun)。接続詞 `eo`(それゆえに)によって因果関係が擬似的に構築されている。

この箇所を引用する

プラウトゥス, 捕虜 §809-868. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi005.humanitext-lat2:809-868

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。