Humanitext Reader

プラウトゥス · 捕虜 §743-808

ヘギオーの嘆きと吉報を携えたエルガシルス

13 / 17 箇所 · ラテン語

要旨

ティンダルスが連行された後、ヘギオーは欺かれたことへの怒りと悲しみを募らせる。一方、吉報を携えた寄食者エルガシルスが上機嫌で現れ、道を塞ぐ者たちを荒々しく脅しながらヘギオーの家へと急ぐ。

§743breve spatium est perferundi quae minitas mihi.
あなたが私に脅すことに耐え忍ぶ時間は短いものです。
§744vale atque salve, etsi aliter ut dicam meres.
お元気で、そしてさようなら。 あなたが他のように言われるにふさわしいとしても。
§745tu, Aristophontes, de me ut meruisti, ita vale;
お前、アリストポンテースよ、お前が私に対してふさわしい行いをした通りに、お前も達者でな。
§746nam mihi propter te hoc optigit.
というのも、お前のせいで私にこれが降りかかったのだから。
§746bAbducite.
連れて行け。
§747At unum hoc quaeso, si huc rebitet Philocrates,
だがこれ一つだけお願いします。
§748ut mi eius facias conveniundi copiam.
もしフィロクラテスがここに戻ってきたら、私が彼に会う機会を与えてください。
§749Periistis, nisi hunc iam e conspectu abducitis.
お前たち、今すぐこいつを目の前から連れて行かなければ、承知しないぞ。
§750Vis haec quidem hercle est, et trahi et trudi simul.
ヘラクレスにかけて、これはまったく暴力だ、引っ張られ、同時に押し出されるとは。
§751Illic ést abductus recta in phylacam, ut dignus est.
—— あいつはふさわしい通りに、まっすぐ牢獄へ連れて行かれた。
§752ego illís captivis aliis documentum dabo, §753ne tale quisquam facinus incipere audeat.
私は他の捕虜たちに見せしめを示してやろう、誰もこのような暴挙を企てようなどと思わないように。
§754quod absque hoc esset, qui mihi hoc fecit palam, §755usque offrenatum suis me ductarent dolis.
もし、私にこれを明らかにしてくれたこの男がいなかったら、彼らは自分たちの策略で、私をずっと鼻面を引き回して引きずり回していたことだろう。
§756nunc certum est nulli posthac quicquam credere.
今や、今後は誰も何一つ信じないことに決めた。
§757satis súm semel deceptus.
一度騙されただけで十分だ。
speravi miser §758ex servitute me exemisse filium: §759ea spes elapsa est.
哀れな私は望んでいたのだ、奴隷の境遇から息子を救い出したと:その希望は消え去った。
perdidi unum filium, §760puerum quadrimum quem mihi servos surpuit,
私は一人の息子を失った、奴隷が私から奪い去った、当時4歳の男の子を。
§761neque eum servom umquam repperi neque filium;
その奴隷も、息子も、一度も見つかっていない。
§762maior potitus hostium est.
年長の息子は敵の手に落ちた。
quod hoc ést scelus?
これは一体何の罪なのか?
§763quasi in orbitatem liberos produxerim.
まるで私が子を失うために、子供たちを育てたかのようだ。
§764sequere hac.
こっちへ来い。
reducam te ubi fuisti.
お前を元いた場所へ戻してやる。
neminis §765miserere certum est, quia mei miseret neminem.
誰も憐れまないことに決めた、誰も私を憐れんでくれないのだから。
§766Exauspicavi ex vinclis.
—— 私は鎖から不吉な兆しを得て出てきた。
nunc intellego §767redauspicandum esse in catenas denuo.
今や私は分かっている、再び鎖の中へと吉兆を求め直さねばならないことを。
§768Iúppiter supreme, servas me measque auges opes, §769máximas opimitates opiparasque offers mihi, §770laudém lucrum, ludum iocum, festivitatem ferias, §771pompám penum, potationis saturitatem, gaudium,
—— 至高のユーピテルよ、あなたは私を救い、私の財産を増やし、最大の、そして極上の豊かさを私に提供してくださる、名声、利益、遊び、冗談、陽気さ、祝祭、行列、食料、飽くことなき祝宴、喜びを。
§772néc cuiquam homini supplicare nunc certum est mihi;
今や私は、いかなる人間にも懇願しないと決めた。
§773nam vél prodesse amico possum vel inimicum perdere, §774ita híc me amoenitate amoena amoenus oneravit dies.
というのも、私は友人に益することも、敵を滅ぼすこともできるのだから、このように、この心地よい日が、心地よい心地よさで、心地よく私を満たしてくれたのだから。
§775síne sacris hereditatem sum aptus effertissimam.
私は宗教的義務を伴わない、この上なく豊かな遺産を手に入れたのだ。
§776nunc ád senem cursum capessam hunc Hegionem, cui boni
さあ、あの老ヘギオーのところへ走っていこう。
§777tantum affero quantum ipsus a dis optat, atque etiam amplius.
彼に私は、彼自身が神々に望んでいるほどの、いや、それ以上の大きな幸運をもたらすのだ。
§778nunc cérta res est, eodem pacto ut comici servi solent §779coníciam in collum pallium, primo ex med hanc rem ut audiat;
今や決めた、喜劇の奴隷たちがいつもするように、外套を肩に放り投げて、彼がこの知らせを私から最初に聞くようにしよう。
§780speróque me ob hunc nuntium aetérnum adepturum cibum.
そして私はこの知らせの報いとして、生涯の食い扶持を得ることを期待している。
§781Quanto ín pectore hánc rem meó magis volúto, §782tanto mi aegritudo auctiór est in animo.
私の胸の中で、このことを考えれば考えるほど、それだけ私の心の中の苦痛は増大していく。
§783ad illum modum sublitum os esse mi hodie!
今日、あのような方法で私がだまされたとは!
§784neque íd perspicere quivi.
そしてそれを見抜くことができなかった。
§785quod cúm scibitúr, tum per úrbem inridébor.
このことが知れ渡れば、私は町中で嘲笑されるだろう。
§786cum extemplo ad forum advenero, omnes loquentur: §787hic illest senex doctus, quoi verba data sunt.
私が広場に到着するやいなや、誰もが言うだろう:あいつが、だまされたあの物知りの老人だ、と。
§788sed Ergasilus estne hic, procúl quem video?
だが、遠くに見えるあれはエルガシルスではないか?
§789conlécto quidem est pallio.
外套をたくし上げているな。
quidnam acturust?
一体何をするつもりだ?
§790Move áps te moram átque, Ergásile, age hanc rem.
遅れを取り除け、エルガシルスよ、この仕事に取りかかるのだ。
§791éminor interminorque, ne mi obstiterit obviam §792nisi quis satis diu vixisse sese homo arbitrabitur.
私はあらかじめ警告し、厳しく禁じる、私の行く手を阻む者がいないようにと、自分は十分に長く生きたと思う者でなければ。
§793nam qui obstiterit, ore sistet.
阻む者は、顔から地面に突っ伏すことになるからだ。
§793bHic homo pugilatum incipit.
この男は拳闘を始めようとしているぞ。
§794Facere certumst.
実行あるのみだ。
proinde ita omnes itinera insistant sua, §795ne quis in hanc plateam negoti conferat quicquam sui.
だから誰もが自分の道を進み、この通りに自分の用事を持ち込まないようにせよ。
§796nam meus est ballista pugnus, cubitus catapultast mihi,
というのも、私の拳はバリスタであり、肘はカタパルトであり、肩は破城槌だ。
§797umerus aries, tum genu quemque icero ad terram dabo, §798dentilegos omnes mortales faciam, quemque offendero.
そして膝で打つ者は誰であれ、地面に這わせるだろう、私がぶつかる者は誰であれ、すべての人間を歯拾いにしてやろう。
§799Quae illaec eminatiost nam? nequeo mirari satis.
あの脅しは一体何だ? 不思議でならない。
§800Faciam ut huius diei locique meique semper meminerit.
この日と、この場所と、私を、彼が一生忘れないようにしてやろう。
§802Quid hic homo tantum incipissit facere cum tantis minis?
この男はこれほどの脅しをかけて、一体何を開始しようとしているのだ?
§803Prius edico, ne quis propter culpam capiatur suam: §804continete vos domi, prohibete a vobis vim meam.
あらかじめ布告しておく、誰も自分の落ち度のせいで捕まることのないように:家に閉じこもっていよ、私の暴力を身から遠ざけておくのだ。
§805Mira edepol sunt, ní hic in ventrem sumpsit confidentiam.
ポルクスにかけて奇妙なことだ、こいつが胃袋の中に自信を蓄え込んでいないとしたら。
§806vae misero illi, cuius cibo iste factust imperiosior.
哀れなるかな、こいつに食事を提供してこんなに威張らせてしまったあの男は。
§807Tum pistores scrofipasci, quí alunt furfuribus sues, §808quarum odore praeterire nemo pistrinum potest:
それから、豚をふすまで飼っている、雌豚飼いのパン屋ども、その臭いのせいで誰もパン屋のそばを通り過ぎることができない奴ら。 ——

語釈・文法注

  1. 754quod absque hoc esset — 前置詞 absque + 奪格の名詞・代名詞に接続法未完了過去(esset)が続く構成は、古ラテン語において反実仮想の否定条件「もし〜がなかったならば」を表す標準的な慣用表現である。ここでは「アリストポンテースがいなかったならば」の意。
  2. 775sine sacris hereditatem — ローマの法・宗教慣習に由来する表現。通常、遺産(hereditas)の相続には家族神の祭祀(sacra)の維持義務が伴い、その費用がかかる。それがない遺産相続(sine sacris hereditas)は、「義務や余計な負担を伴わない純粋な丸儲け」を意味する格言的表現。
  3. 783sublitum os esse mi — 感嘆を表す対格不定詞構文(accusativus cum infinitivo)。慣用句 os sublinere(顔に泥を塗る、人をだます、愚弄する)の受動態であり、「今日、あのような方法で私がだまされたとは!」というヘギオーの驚きと怒りの感情を表している。

この箇所を引用する

プラウトゥス, 捕虜 §743-808. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi005.humanitext-lat2:743-808

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。