§930sine classe sineque exercitu et tanto numero militum.
(前文から続いて)艦隊も、軍隊も、これほど多くの兵士もなしに。
§932nunc prius quam húc senex venit, libet lámentari dum éxeat.
さて、老人がここに来る前に、彼が出てくるまで哀悼の歌を歌いたいものだ。
§933o Troia, o patria, o Pergamum, o Priame periisti senex,
おお、トロイアよ、おお、祖国よ、おお、ペルガモンよ、おお、老人プリアモスよ、お前は滅びたのだ。
§934qui misere male mulcabere quadringéntis Philippis aureis.
お前は哀れにも四百枚のフィリッポス金貨をむしり取られて、ひどく痛めつけられるのだから。
§935nam ego has tabellas obsignatas consignatas quas fero §936non sunt tabellae, sed equos quem misere Achivi ligneum.
というのも、私が持っているこの署名され封印された書板は、書板ではなく、アカイア人が送り込んだあの木馬なのだから。
そして、ここに書かれている文字は、この木馬の中にいる兵士たちなのだ、見事に武装し、意気盛んな兵士たちが。
ita res successit mi usque adhuc.
このように、私の計画はこれまでのところ実にうまくいっている。
§943atque hic equos non in arcem, verum in arcam faciet impetum:
そしてこの木馬は城砦にではなく、金箱に突撃するのだ。
§944exitium excidium exlecebra fiet hic equos hodie auro senis.
この木馬は今日、老人の金にとって破滅、破壊、そして誘惑の罠となるだろう。
§945nostro seni huic stolido, ei profecto nomen facio ego Ilio;
この愚かな我が主人に、私は確かにイーリオスという名を与える。
§946miles Menelaust, ego Agamemno, ídem Vlixes Lartius,
軍人はメネラーオス、私はアガメムノーンであり、同時にラエルテースの子オデュッセウスでもある。
§947Mnesilochust Alexander, qui erit exitio rei patriae suae;
ムネシロクスはアレクサンドロスであり、彼は自分の祖国の破滅を招く者となる。
§948is Helenam avexit, cuia causa nunc facio obsidium Ilio.
彼がヘレネーを連れ去ったので、そのために私は今イーリオスを包囲しているのだ。
§949nam illi ítidem Vlixem audivi, ut ego sum, fuisse et audacem et malum:
というのも、あちらでもオデュッセウスは、私のように大胆で悪知恵が働いたと聞いている。
§950ín dolis ego prénsus sum, ille mendícans paene invéntus interiit, §951dum íbi exquirit fata Iliorum;
私は策略の最中に捕まったが、あいつも物乞いの格好で見つかって危うく死にかけた、そこで彼がイーリオスの運命を探っている間に。
adsímiliter mi hodie óptigit.
それと実によく似たことが今日私にも起こった。
§952vínctus sum, sed dólis me exemi: item se ílle servavít dolis.
私は縛られたが、策略によって自分を救い出した。 彼も同様に策略で自分を救ったのだ。
§953Ílio tria fuísse audivi fáta quae illi fórent exitio:
イーリオスには、破滅をもたらす三つの運命があったと聞いている。
§954signum ex arce si periisset;
神像が城砦から失われること。
alterum etiamst Troili mors;
第二はトロイロスの死。
§955tertium, cum portae Phrygiae limen superum scinderetur:
第三は、プリュギアの門の鴨居が取り壊されること。
§956paria item tria eis tribus sunt fata nostro huic Ilio.
これら三つに対応する三つの運命が、我々のこのイーリオスにもある。
§957nam dúdum primo ut díxeram nostró seni mendácium §958et de hóspite et de auro ét de lembo, ibi sígnum ex arce iam abstuli.
というのも、少し前に最初に私が我が老人に、異邦の客や金や快速船について嘘をついた時、そこで私はすでに城砦から神像を奪い去ったのだ。
§959iam dúo restabant fáta tunc, nec mágis id ceperam óppidum.
その時点ではまだ二つの運命が残っており、私はまだその町を攻略していなかった。
§960post ubi tabellas ad senem detuli, ibi occidi Troilum, §961cum censuit Mnesilochum cum uxore esse dudum militis.
その後、私が老人のところへ書板を届けた時、私はトロイロスを殺したのだ、老人が、ムネシロクスは少し前まで軍人の妻と一緒にいたのだと思い込んだ時に。
その後、言葉だけで武器も持たずに都市を攻略する、あの法螺吹き軍人と、私は戦って彼を退けた。
dein pugnam conserui seni:
それから私は老人との戦闘を開始した。
私はたった一つの嘘で彼を打ち負かし、即座に一撃で戦利品を手に入れた。
is núnc ducentos númmos Philippos míliti, §970quos dáre se promisít, dabit.
彼は今、軍人に支払うと約束した二百枚のフィリッポス金貨を支払うだろう。
§971nunc álteris etiam ducentis usus est, qui dispensentur §972Ílio capto, ut sit mulsum qui triumphent milites.
さて、イーリオスが陥落した後に分配され、兵士たちが凱旋を祝うための蜂蜜酒となるよう、さらに別の二百金貨が必要なのだ。
§978sed Príamum adstantem eccum ánte portam vídeo.
だが、見よ、プリアモスが門の前に立っているのが見えるぞ。
adibo atque adloquar.
近づいて話しかけよう。
§979Quóianam vox própe me sonat?
【ニコブールス】私の近くで響いているのは誰の声だ?
§979bO Nicobule.
【クリュサールス】おお、ニコブールス様。
§979cQuid fit?
【ニコブールス】どうした?
§980quíd quod te misi, écquid egísti?
お前を中へ行かせたが、何か成果はあったか?
§980bRógas? congredere.
【クリュサールス】お聞きになりますか?
§980cGradior.
近寄ってください。 【ニコブールス】近寄ろう。
§981Optumus sum oratór.
【クリュサールス】私は最高の説得者です。
ad lacrumas coégi hominem cástigando §982maleque dictis, quae quidem quívi comminisci.
彼を叱りつけ、思いつく限りの悪口を浴びせて、泣かせました。
§982bQuid ait?
【ニコブールス】息子は何と言っていた?
§982cVerbum
【クリュサールス】一言も発しませんでした。
§983nullum fecit: lacrumans tacitus auscultabat quae ego loquebar;
泣きながら、黙って私が話すことを聞いていました。