§351ut amantem erilem copem facerem filium, §352ita feci, ut auri quantum vellet sumeret, §353quantum autem lubeat reddere ut reddat patri.
主人の愛する息子を裕福にするために、私はこのように仕向けたのだ、彼が望むだけの金を取り、また父親に返したいと思うだけの額を返せるようにと。
§354senex in Ephesum íbit aurum arcessere, §355hic nostra agetur aetas in malacum modum, §356siquidem híc relinquet neque secum abducet senex §357med et Mnesilochum.
老人は金を取りにエペソスへ行くことになり、ここでは我々の人生が甘やかに送られることになるだろう、もしも老人がここに残し、自分と一緒に連れて行かないなら、私とムネシロクスを。
quas ego hic turbas dabo!
ここで私はなんと大騒ぎを引き起こしてやることか!
だが、老人がこの事実を知ったとき、一体どうなるだろう、自分がそこへ無駄骨を折って走っていったこと、アンド我々が金を使い果たしてしまったことを知ったときには?
§360nosque aurum abusos? quid mihi fiet postea?
その後、私には何が起こるだろう?
ヘラクレスにかけて、戻ってきた彼はきっと私の名前を変え、クリュサルスから、たちまちクルキサールスにしてしまうだろう。
§363aufugero hercle, si magis usus venerit.
ヘラクレスにかけて、もし必要とあらば、私は逃げ去るのみだ。
§364si ero reprehensus, macto ego illum infortunio:
もし捕まるようなことがあれば、私は奴に災難をたっぷりお見舞いしてやろう。
§365si illi sunt virgae ruri, at mihi tergum domist.
奴の田舎に鞭があるというなら、私には家に背中があるのだ。
さて、私は行き、主人の息子にこの策略の成果を披露してやろう、金のことと、彼の恋人として見つかったバッキスのことについて。
— §368Pándite atque aperíte propere iánuam hanc Orci, óbsecro.
―― 頼むから、急いでこの冥府の門を開けてくれ!
§369nam équidem haud aliter esse duco, quippe quo nemo advenit, §370nisi quem spes reliquere omnes, esse ut frugi possiet.
というのも、まともな人間になれるという望みをすべて失った者でなければ、誰もここへはやって来ないのだから、まさにそれ以外の何物でもない。
§371Bacchides non Bacchides, sed bacchae sunt acerrumae.
バッキデスなどではない、あれは最も猛烈なバッカたちだ。
§372apage istas a me sorores, quae hominum sorbent sanguinem.
人間の血をすするあの姉妹たちを私から遠ざけてくれ。
§373omnis ad perniciem instructa domus opime atque opipare— §374quaé ut aspexi, me continuo contuli protinam in pedes.
破滅のためにこれほど見事に、贅沢にしつらえられた家はない―― それらを目にするやいなや、私はすぐに一目散に逃げ出したのだ。
§375egone ut haec conclusa gestem clanculum? ut celem patrem,
私がこの中に閉じ込められた悪行を内緒にしておけというのか?
§376Pistoclere, tua flagitia aut damna aut desidiabula?
ピストクレールスよ、お前の非行や損失、怠惰な巣窟を、父親に隠しておけというのか?
§379neque mei neque te tui intus puditumst factis quae facis,
お前が中で行っている行いについて、私のことも、お前自身のことも、お前は少しも恥じなかった。
§380quibus tuom patrem meque una, amicos, adfinis tuos §381tua infámia fecisti gerulifigulos flagiti.
それらの行いによって、お前は自分の醜聞により、お前の父親も私も、そして友人や親族をも、お前の悪行の片棒を担ぐ共犯者にしてしまったのだ。
§383de me hanc culpam demolibor iam et seni faciam palam,
私はこの罪の責任を自分からすぐに取り除き、老人にすべてを明らかにするつもりだ。
§384ut eum éx lutulento caeno propere hinc eliciat foras. —
彼が息子をこの泥だらけの汚泥から急いで連れ出せるように。
§385Múltimodis meditatus egomet mecum sum, et ita esse arbitror:
―― 私は自分の中で様々に考えを巡らせてきたが、こうであると思う。
友である人、その名に値する真の友である人に対しては、神々のほかには何者も勝るものを与えはしない、と。
id opera expertus sum esse ita.
私は実際の経験によってそれが真実だと知った。
§388nám ut in Ephesum hinc abii (hoc factumst ferme abhinc biennium) §389ex Epheso huc ad Pistoclerum meum sodalem litteras §390misi, amicam ut mi inveniret Bacchidem.
というのも、私がここからエペソスへ旅立ったとき(これはおよそ2年前のことだが)、エペソスからここへの我が友ピストクレールスに手紙を送り、私のために恋人バッキスを見つけてくれるよう頼んだのだ。
illum intellego §391invenisse, ut servos meus mi nuntiavit Chrysalus.
彼が見つけてくれたのだと、私の奴隷クリュサルスが報告してくれたことによって私は理解している。
彼は、私が恋する者として金を手にできるように、私の父親に対して金に関するなんという策略を、実に見事にやってのけたことか!
§394nam pol quidem meo animo ingrato hómine nihil inpensiust;
実に、私の考えでは、恩知らずな人間ほど厄介なものは何もない。
§395malefactorem amitti satius quam relinqui beneficum;
悪行をなす者を失う方が、恩人を報いずに見捨てるよりもましだ。
§396nimio inpendiosum praestat te quam ingratum dicier:
お前が浪費家だと言われる方が、恩知らずと言われるよりも、はるかに勝っている。
§397illum laudabunt boni, hunc etiam ipsi culpabunt mali.
前者を善人たちは褒めるだろうし、後者を悪人たち自身でさえ非難するだろう。
§398qua me causa magis cum cura esse aecum, obvigilatost opus.
それゆえ、私がより注意深くあることが正当であり、用心深く目を光らせている必要がある。
§399nunc, Mnesiloche, specimen specitur, nunc certamen cernitur,
今こそ、ムネシロクスよ、お前の本性が試され、今こそ試練が下される。
§400sisne necne ut esse oportet, malus, bonus quoivis modi, §401iustus iniustus, malignus largus, comis incommodus.
お前があるべき姿であるか否か、悪人か、あらゆる意味での善人か、正しい者か正しくない者か、不親切な者か寛大な者か、親切な者か無愛想な者か。
§402cave sis te superare servom siris faciundo bene.
お前の奴隷が、善行をなすことにおいて、お前を凌駕することを許さぬよう、くれぐれも気をつけるがよい。
§403utut eris, moneo, haud celabis.
お前がどのようであろうとも、忠告しておくが、それを隠すことはできないだろう。
sed eccos video incedere §404patrem sodalis et magistrum.
しかし、見よ、あそこに友の父親と家庭教師が歩いてくるのが見える。
hinc auscultabo quam rem agant.
ここで彼らが何をしているのか聞き耳を立ててみよう。
§405Nunc experiar, sitne aceto tibi cor acre in pectore.
今こそ私は試してみよう、お前の胸の心臓に、鋭い酢があるかどうかを。
§406sequere.
ついてきなさい。
§406bQuo sequar? quo ducis nunc me?
どこへついていくのだ? 私を今どこへ連れて行くつもりだ?
あなたの一人息子の、ただ一人の息子を滅ぼし、台無しにしてしまったあの女のところへです。
§408Heia, Lyde, leniter qui saeviunt sapiunt magis.
おいおい、リュドゥスよ、穏やかに怒る者の方が賢明なのだ。
§409minus mirandumst, illaec aetas si quid illorum facit,
あの年頃がそのようなことを何かしたとしても、しないことよりは驚くに当たらない。
§410quam si non faciat. feci égo istaec itidem in adulescentia.
私も若い頃には、全く同じことをしたのだ。
§411Ei mihi, ei mihi, istaec illum perdidit assentatio.
ああ、情けない、情けない! そのような甘やかしが彼を破滅させたのです。
§412nam absque te esset, égo illum haberem rectum ad ingenium bonum:
なぜなら、もしあなたがいなかったら、私は彼を正しい、善良な品性へと導いていたはずですから。