§351ut amantem erilem copem facerem filium, §352ita feci, ut auri quantum vellet sumeret, §353quantum autem lubeat reddere ut reddat patri.
为了让我那恋爱中的主人的儿子富有,我已如此办妥,好让他想要多少金子就拿多少,并且他乐意还给父亲多少就还多少。
§354senex in Ephesum íbit aurum arcessere, §355hic nostra agetur aetas in malacum modum, §356siquidem híc relinquet neque secum abducet senex §357med et Mnesilochum.
老头子要去以弗所取回那笔金子,而我们在这里的生活将过得极其安逸,只要那老头子把我们留在这里,而不带走我和姆内西洛库斯。
quas ego hic turbas dabo!
在这里我会制造出怎样的大混乱啊!
可是,当老头子查明真相时,将会发生什么,当他知道自己徒劳地跑到那里,而我们已经挥霍了金子的时候?
§360nosque aurum abusos? quid mihi fiet postea?
此后我会落得什么下场?
凭赫拉克勒斯起誓,我相信他一回来就会给我改名,立刻把我从克律萨洛斯变成克鲁奇萨洛斯。
§363aufugero hercle, si magis usus venerit.
凭赫拉克勒斯起誓,如果有更大的必要,我就逃之夭夭。
§364si ero reprehensus, macto ego illum infortunio: §365si illi sunt virgae ruri, at mihi tergum domist.
如果我被抓住了,我要让他吃尽苦头:就算他在乡下有鞭笞的藤条,我自己在家里也长着后背。
现在我要走了,去把这个妙计献给主人的儿子,就是关于那笔金子以及被找到了的他的情人巴基斯的事情。
— §368Pándite atque aperíte propere iánuam hanc Orci, óbsecro.
—— 求求你们,快点打开,敞开这扇冥府之门吧!
§369nam équidem haud aliter esse duco, quippe quo nemo advenit, §370nisi quem spes reliquere omnes, esse ut frugi possiet.
因为我确实不认为它有别于此,既然除非是那些已经放弃了能成为有用之人的全部希望者,谁也不会来到这里。
§371Bacchides non Bacchides, sed bacchae sunt acerrumae.
她们不是巴基斯姐妹,而是最疯狂的巴克科斯女祭司。
§372apage istas a me sorores, quae hominum sorbent sanguinem.
快让那些吸人血的姐妹离我远一点。
§373omnis ad perniciem instructa domus opime atque opipare— §374quaé ut aspexi, me continuo contuli protinam in pedes.
整座房子为了毁灭而装备得如此华丽而奢华—— 我一看到这些,便立刻拔腿就跑。
§375egone ut haec conclusa gestem clanculum? ut celem patrem,
难道要我暗中保守这些被深锁其中的秘密吗?
§376Pistoclere, tua flagitia aut damna aut desidiabula?
难道要向你的父亲隐瞒,皮斯托克勒鲁斯,你的恶行、损失和你那放荡的巢穴吗?
§379neque mei neque te tui intus puditumst factis quae facis, §380quibus tuom patrem meque una, amicos, adfinis tuos §381tua infámia fecisti gerulifigulos flagiti.
在里面,你所做出的勾当,既不让我感到羞耻,也未让你自己感到羞耻,你用你的恶名,把你的父亲和我也牵连在内,还有你的朋友和亲戚,都变成了你罪恶勾当的帮凶。
§383de me hanc culpam demolibor iam et seni faciam palam, §384ut eum éx lutulento caeno propere hinc eliciat foras.
我要立即洗清我身上的这份罪责,向那老头子坦白,好让他赶紧把他从这浑浊的泥淖中拉出来。
— §385Múltimodis meditatus egomet mecum sum, et ita esse arbitror: §386homini amico, qui est amicus ita uti nomen possidet, §387nisi deos ei nil praestare; id opera expertus sum esse ita.
—— 我独自在心中反复思量,且我认为事实就是如此:对于一个真诚的朋友——即配得上朋友这个称号的人,除了神明之外,没有什么能比他更珍贵;我已从实际经历中体会到确是如此。
§388nám ut in Ephesum hinc abii (hoc factumst ferme abhinc biennium) §389ex Epheso huc ad Pistoclerum meum sodalem litteras §390misi, amicam ut mi inveniret Bacchidem.
因为当我离开这里去以弗所时(这大约是两年前的事了),我从以弗所寄信给这里的挚友皮斯托克勒鲁斯,让他帮我找到情人巴基斯。
illum intellego §391invenisse, ut servos meus mi nuntiavit Chrysalus.
我得知他已经找到了,正如我的仆人克律萨洛斯向我禀报的那样。
他对我父亲使出关于金子的那招妙计是多么得体,好让我这个恋爱中的人能有充足的资金!
§394nam pol quidem meo animo ingrato hómine nihil inpensiust; §395malefactorem amitti satius quam relinqui beneficum; §396nimio inpendiosum praestat te quam ingratum dicier: §397illum laudabunt boni, hunc etiam ipsi culpabunt mali.
确实,依我看,没有什么比忘恩负义的人更让人感到厌恶和代价沉重的了;纵容一个作恶者,也比抛弃一个施恩者要好;被人说成大手大脚,也比被称为忘恩负义要好得多:前者会受到好人的称赞,而后者连恶人自己都会加以谴责。
§398qua me causa magis cum cura esse aecum, obvigilatost opus.
因此,我更应当小心谨慎,必须保持警惕。
§399nunc, Mnesiloche, specimen specitur, nunc certamen cernitur, §400sisne necne ut esse oportet, malus, bonus quoivis modi, §401iustus iniustus, malignus largus, comis incommodus.
现在,姆内西洛库斯,你的本色正经受考验,现在你的决战正被判明,看你是否如你应有的那样:无论在哪一方面,是坏还是好,正直还是不正直,吝啬还是大方,温和还是难以相处。
§402cave sis te superare servom siris faciundo bene.
烦请当心,切莫让你的仆人在行善施恩上超越了你。
§403utut eris, moneo, haud celabis.
无论你将如何,我警告你,你无法隐瞒。
sed eccos video incedere §404patrem sodalis et magistrum.
不过看啊,我看到我挚友的父亲和他的家庭教师正走过来。
hinc auscultabo quam rem agant.
我要在这里偷听他们在干什么。
§405Nunc experiar, sitne aceto tibi cor acre in pectore.
现在我要测试一下,你的胸膛里是否有一颗如醋般锐利刻薄的心。
§406sequere.
跟我来。
§406bQuo sequar? quo ducis nunc me?
往哪儿跟? 你现在要把我带到哪里去?
去那个毁掉了、彻底败坏了你那独一无二的儿子的那个女人那里。
§408Heia, Lyde, leniter qui saeviunt sapiunt magis.
哎呀,吕杜斯,温和发怒的人往往更明智。
如果那个年龄的人做出了那些事,这比起他不做更不值得大惊小怪。
feci égo istaec itidem in adulescentia.
我自己年轻时也同样做过那些事。
§411Ei mihi, ei mihi, istaec illum perdidit assentatio.
哎呀,天哪,正是你这种纵容毁了他。
§412nam absque te esset, égo illum haberem rectum ad ingenium bonum:
要不是因为你,我本可以让他的品行保持端正和善良的。