Humanitext Reader

プラウトゥス · ロバ物語 §635-695

銀を盾に主人を翻弄する奴隷たち

11 / 15 箇所 · ラテン語

要旨

奴隷のレオニダとリバヌスは、銀二十ミナを盾に主人アルギュリップスと恋人フィラエニウムに自分たちへの屈辱的な懇願や愛称での呼びかけを要求し、主従関係を逆転させて二人を滑稽に翻弄する。

§635ut hanc ne quoquam mitteret nisi ad se hunc annum totum.
彼女を今年一年、自分以外のどこにも行かせないという条件で。
§636videtin viginti minae quid pollent quidve possunt?
お前たちは二十ミナがどれほどの影響力があり、何ができるかが見えるか?
§637ille qui íllas perdit salvos est, ego qui non perdo pereo.
金を失うあいつは無事であり、失わない私は滅びるのだ。
§638Iam dedit argentum?
すでに彼は金を与えたのか?
§638bNon dedit.
与えていません。
§638cBono animo es, ne formida.
気を楽にしろ、恐れるな。
§639Secede huc, Libane, te volo.
こちらへ下がれ、リバヌスよ、お前に用がある。
§639bSi quid vis.
何かご用でしたら。
§639cObsecro vos, §640eadem istac opera suaviust complexos fabulari.
お前たちにお願いだ、どうせなら、抱き合って話をする方がもっと心地よい。
§641Non omnia eadem aeque omnibus, ere, suavia esse scito:
同じことすべてがすべての人に等しく心地よいわけではないと知ってください、若旦那。
§642vobis est suave amantibus complexos fabulari, §643ego complexum huius nil moror, meum autem hic aspernatur.
恋人同士であるあなた方にとって、抱き合って話すのは心地よいでしょうが、私は彼女の抱擁などどうでもよく、ここ(リバヌス)は私の抱擁を拒絶します。
§644proinde istud facias ipse quod faciamus nobis suades.
ですから、私たちにするよう勧めるそのことを、あなたご自身がなさいませ。
§645Ego vero, et quidem edepol lubens.
私はそうしよう、しかも、エデポル、喜んで。
interea, si videtur, §646concedite istuc.
その間、よろしければ、そちらへ下がってくれ。
§646bVin erum deludi?
旦那様をからかってやりたいか?
§646cDignust sane.
実にそれに値するな。
§647Vin faciam ut te Philaenium praesente hoc amplexetur?
この(旦那の)前で、フィラエニウムがお前を抱きしめるようにしてやろうか?
§648Cupio hercle.
ヘラクレスにかけて、本当にそうしたい!
§648bSequere hac.
こちらについて来い。
§648cEcquid est salutis? satis locuti.
何か救いはあるのか? もう十分話しただろう。
§649Auscultate atque operam date et mea dicta devorate.
聞きなさい、そして注意を払い、私の言う言葉を飲み込みなさい。
§650primum omnium servos tuos nos esse non negamus;
まず第一に、私たちがあなたの奴隷であることを私たちは否定しません。
§651sed tibi si viginti minae argenti proferentur, §652quo nos vocabis nomine?
しかし、もしあなたに銀二十ミナが差し出されたなら、私たちを何という名で呼びますか?
§652bLibertos.
解放奴隷と。
§652cNon patronos?
保護者(パトローヌス)ではなく?
§653Id potius.
むしろそちらだ。
§653bViginti minae hic insunt in crumina,
二十ミナがここ、財布の中に入っている。
§654has ego, si vis, tibi dabo.
これをお前が望むなら、お前にやろう。
§654bDi te servassint semper, §655custos erilis, decus popli, thensaurus copiarum, §656salus interioris † corporis amorisque imperator.
神々が常にあなたを護ってくださいますように、主人の守護者、民衆の誉れ、富の宝庫、肉体の内なる救いにして、愛の皇帝よ。
§657hic pone, hic istam colloca cruminam in collo plane.
ここへ置け、ここにその財布を私の首にしっかりと掛けろ。
§658Nolo ego te, quí erus sis, mihi onus istuc sustinere.
主であるあなたに、私に対してそのような重荷を担ってほしくはない。
§659Quin tu labore liberas te atque istam imponis in me?
あなたはその労苦から身を解放し、それを私の上に載せないのですか?
§660Ego baiulabo, tu, ut decet dominum, ante me ito inanis.
私が運びますから、あなたは主人にふさわしく、手ぶらで私の前を行ってください。
§661Quid nunc?
今度は何か?
§661bQuid est?
何だ?
§661cQuin tradis huc cruminam pressatum umerum?
押しつけられた私の肩に、その財布をこちらへ渡さないのですか?
§662Hanc, cui daturus es, iube petere atque orare mecum.
お前がこれを与えるつもりの女に、私と一緒に頼み、懇願するように命じろ。
§663nam istuc proclive est, quo iubes me plane collocare.
というのも、お前が私にしっかりと置くように命じるその場所は、滑りやすいからだ。
§664Da, meus ocellus, mea rosa, mi ánime, mea voluptas, §665Leonida, argentum mihi, ne nos diiunge amantis.
お与えください、私の可愛い目、私の薔薇、私の魂、私の喜びよ、レオニダよ、私に金を。 愛し合う私たちを引き離さないでください。
§666Dic me igitur tuom passerculum, gallinam, coturnicem, §667agnellum, haedillum me tuom dic esse vel vitellum,
ならば私を、あなたのスズメちゃん、雌鳥ちゃん、ウズラちゃん、子羊ちゃん、子山羊ちゃん、あるいは子牛ちゃんだと言いなさい。
§668prehende auriculis, compara labella cum labellis.
両耳をつかみ、唇と唇を合わせなさい。
§669Ten osculetur, verbero?
お前が接吻されるというのか、悪党め?
§669bQuam vero indignum visum est?
実に不当なことに思えるか?
§670at qui pol hodie non feres, ni genua confricantur.
だが、ポルックスにかけて、今日お前は金を手にできないぞ、膝をさすらない限りは。
§671Quidvis egestas imperat: fricentur.
貧しさは何でも命じる。 さすらせよう。
dan quod oro?
私の懇願するものを与えてくれるか?
§672Age, mi Leonida, obsecro, fer amanti ero salutem,
さあ、私のレオニダよ、お願いだ、恋する主人に救いをもたらしてくれ。
§673redime istoc benefició te ab hoc, et tibi eme hunc isto argento.
その恩恵によってお前自身をこの男から贖い、お前のためにこの金でこの男を買い取れ。
§674Nimis bélla es atque amabilis, et si hoc meum esset, hodie §675numquam me orares quin darem: illum te orare meliust,
お前は本当に美しく愛らしい、もしこれが私のものであったなら、今日お前が私に頼まなくても与えただろう。 あいつに頼む方がよい。
§676illic hánc mihi servandam dedit.
あいつがこれを私に保管するように渡したのだ。
ei sane bella belle.
さあ、美しいお嬢さん、美しく頼みなさい。
§677cape hoc sis, Libane.
これを受け取ってくれ、リバヌスよ。
§677bFurcifer, etiam me delusisti?
悪党め、私をもからかったのか?
§678Numquam hercle facerem, genua ni tam nequiter fricares.
ヘラクレスにかけて、お前があれほど情けなく膝をさすらなければ、決してしなかったろう。
§679age sis tu in partem nunciam hunc delude atque amplexare hanc.
さあ、今度はお前の番だ、こいつをからかって、この女を抱きしめなさい。
§680Taceas, me spectes.
黙って、私を見ていろ。
§680bQuin ad hunc, Philaenium, adgredimur, §681virum quidem pol optimum et non similem furis huius?
フィラエニウムよ、この人に近づこうではないか、ポルックスにかけて、本当に最高の男であり、この泥棒とは似ても似つかないお方に。
§682Inambulandum est: nunc mihi vicissim supplicabunt.
歩き回らねば。 今度は彼らが私に懇願する番だ。
§683Quaeso hercle, Libane, sis erum tuis factis sospitari,
ヘラクレスにかけてお願いだ、リバヌスよ、お前の行いによって主人が救われますように。
§684da mi istas viginti minas.
私にその二十ミナをくれ。
vides me amantem egere.
恋する私が困窮しているのが見えるだろう。
§685Videbitur.
考えておこう。
factum volo.
力になりたいものだ。
redito huc conticinno.
夜更けにここに戻ってきなさい。
§686nunc istanc tantisper iube petere atque orare mecum.
今は、彼女にしばらくの間、私と一緒に頼み懇願するように命じなさい。
§687Amandone exorarier vis ted an osculando?
お前は愛撫されることで懇願を聞き入れてほしいのか、それとも接吻されることでか?
§688Enim véro utrumque.
本当に、両方だ。
§688bErgo, obsecro, ét tu utrumque nostrum serva.
だから、お願いです、あなたも私たちの両方を救ってください。
§689O Libane, mi patrone, mi trade istuc.
おお、リバヌスよ、私のパトローヌスよ、私にそれを引き渡してくれ。
magis decorumst §690libertum potius quam patronum onus in via portare.
それの方がふさわしい、パトローヌスよりもむしろ解放奴隷が道で荷物を運ぶ方が。
§691Mi Libane, ocellus aureus, donum decusque amoris, §692amabo, faciam quod voles, da istuc argentum nobis.
私のリバヌスよ、黄金の可愛い目、愛の贈り物にして誉れよ、お願いだから、お前の望むことを何でもしましょう、その金を私たちにください。
§693Dic igitur med aniticulam, columbam vel catellum, §694hirundinem, monerulam, passerculum putillum,
ならば私を、アヒルちゃん、ハトちゃん、あるいは子犬ちゃんだと言いなさい、ツバメちゃん、コクマルガラスちゃん、小さなスズメちゃんだと。
§695fac proserpentem bestiam me, duplicem ut habeam linguam,
私を這う獣(ヘビ)にしなさい、二つの舌を持つことができるように。

語釈・文法注

  1. 635ut hanc ne quoquam mitteret — 接続法未完了過去 `mitteret` は、契約・条件を表す `ut ne` に導かれている。直前の §634 `daturus dixit`(与えると約束した)にかかり、「〜しないという条件で(与える)」という契約内容を示す。
  2. 658qui erus sis — 関係節 `qui... sis` の中で接続法現在 `sis` が用いられており、ここでは「あなたが主人でありながら」という譲歩あるいは限定・描写のニュアンスを表している。
  3. 673redime istoc beneficio te ab hoc, et tibi eme hunc isto argento — 奴隷のレオニダが、主人であるアルギュリップスに対して皮肉を込めて使っている表現。`isto argento`(その銀、すなわち二十ミナ)によって、自分を解放すること(`redime`)と、主人を買い取る(`eme`)という役割の逆転を促している。
  4. 687exorarier — `exorarier` は古風な受動態現在不定詞(古典期では `exorari`)。同じく `ted` も対格 `te` の古形。喜劇ならではの古風で卑俗な、または大げさな口調を演出している。

この箇所を引用する

プラウトゥス, ロバ物語 §635-695. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi002.humanitext-lat2:635-695

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。