Humanitext Reader

オリゲネス · 『出エジプト記』選集 §1-8

ファラオの心の頑なさと過越の小羊の意義

1 / 7 箇所 · ギリシア語

要旨

出エジプトの出来事における財産の携行、ファラオの心の「重化」と「頑なさ」の違い、モーセが杖以外でも奇跡を行った理由、過越の小羊の規則とそのキリスト論的意義を解説している。

§1« Καὶ δώσω χάριν τῷ λαῷ τούτῳ ἐνώπιον τῶν Αἰγυπτίων.
«そして私はこの民にエジプト人の前で恵みを与える。
Ὅταν δὲ ἀποτρέχοιτε, οὐκ ἀπελεύσεσθε κενοί.
あなたがたが立ち去るとき、手ぶらで去ることはない。
» Αὕτη ἡ ἐπαγγελία τῷ Ἀβραὰμ προεδέδοτο Μετὰ ταῦτα, λέγοντος τοῦ Θεοῦ, ἐξελεύσονται ὧδε μετὰ ἀποσκευῆς.
» この約束はあらかじめアブラハムに与えられていた。 神が「この後、彼らは携行品を携えてここから出ていくであろう」と言われたからである。
» §2« Καὶ κατίσχυσεν ἡ καρδία Φαραὼ, καὶ οὐκ εἰσήκουσεν αὐτῶν, καθάπερ ἐνετείλατο αὐτοῖς Κύριος.
«そしてファラオの心は強くなり、主が彼らに命じられたように、彼らの言うことを聞かなかった。
Εἶπε δὲ Κύριος πρὸς Μωϋσῆν·
主はモーセに言われた。
Bεβάρυται ἡ καρδία Φαραὼ, τοῦ μὴ ἐξαποστεῖλαι τὸν λαόν.
ファラオの心は重くなり、民を去らせようとしない。
» Τὸ, « Bεβάρυται ἡ καρδία Φαραὼ, » λεγόμενον ὑπὸ τοῦ Κυρίου, μετὰ τὴν μεταβαλοῦσαν εἰς δράκοντα ῥάβδον τοῦ Ἀαρὼν, καὶ καταπιοῦσαν τὰς τῶν Μάγων ῥάβδους, ἄξιον ἰδεῖν, εἰ ἕτερόν ἐστι τοῦ, ιἐσκληρύνθαι τὴν καρδίαν Φαραώ, » λεγομένου πολλάκις,καὶτοῦ,«κατισχυκέναι.
» アロンの杖が蛇に変わり、魔術師たちの杖を飲み込んだ後、主によって言われた「ファラオの心は重くなった」という言葉は、しばしば言われる「ファラオの心は頑なになった」や「強くなった」ということと異なるものであるかどうかを考察するに値する。
» Καὶ γὰρ καὶ τοῦτο οὕτως εἴρηται, « Καὶ κατίσχυσεν ἡ καρδία Φαραὼ, καὶ οὐκ εἰσήκουσεν αὐτῶν καθὼς ἐλάλησε Κύριος.
というのも、これについてもこのように言われているからである。 「そしてファラオの心は強くなり、主が語られたように、彼らの言うことを聞かなかった。
» Δοκεῖ δέ μοι ἡ μὲν ἐνδιδοῦσα καρδία πρὸς τὰ θεῖα, ἁπαλύνεσθαι καὶ μὴ ἰσχύειν ἀνθίστασθαι τῇ θειότητι, καὶ μὴ βαρύνεσθαι, μηδὲ ἕλκε σθαι κάτω εἰς γῆν καὶ ὕλην·
」私にはこのように思われる。 すなわち、神的なものに対して従う心は、柔らかくなり、神性に抵抗する力を持たず、重くもならず、また地や物質へと下方に引きずられることもない。
ἡ δὲ ἀντιτείνουσα καὶ ἐναντισυμένη τῷ θείῳ βουλήματι, σκληρύνεσθαι καὶ ἀντιτυπεῖν δίκην λίθου, καὶ ἀποκρούεσθαι τὸν λόγον, καὶ κατʼ ἀπόνοιαν ἀνθίστασθαι μετά τινος ψευδωνύμου ἰσχύος.
しかし、神の意志に抵抗し、これに反抗する心は、頑なになって石のように反発し、御言葉を拒絶し、ある偽りの力をもって狂気によって抵抗する。
Ἀνάγκη δὲ τὴν τοιαύτην καρδίαν καθελκομένην ὑπὸ τῆς κακίας οὕσης κατωφεροῦς, βαρύνεσθαι.
そして、下方に引っ張る性質を持つ悪によって引きずり下ろされるそのような心が、重くなるのは必然である。
Οὐ μὴν κατὰ τὴν αὐτὴν διάνοιαν ταῦτα τῇ καρδίᾳ συμβαίνει, εἰ καὶ μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ συμβέβηκε φαύλῃ οὔσῃ τὸ κατισχύειν καὶ τὸ βαρύνεσθαι.
もっとも、たとえ「強くなること」と「重くなること」が、邪悪である一つの同じ心に生じるのだとしても、これらが同じ意味においてその心に起こるわけではない。
Ἡ μὲν γὰρ, ὡς εἴρηταί που, λιθίνη γίνεται ἡ καρδία καὶ σκληρύνεται·
なぜなら、ある箇所で言われているように、一方では心は石のようになり、硬化する。
ἡ δὲ οὐ παραχωρεῖ ὡς κρείττονι τῇ θείᾳ φύσει· ἀλλὰ θεομαχεῖν ἱσταμένη κατʼ αὐτῆς καὶ ἰσχύειν λέγεται.
他方では、心はより優れたものである神の本性に道を譲らず、むしろ神に戦いを挑んで神に対抗して立ち塞がり、それゆえ「強い」と言われるのである。
§3« Εἶπε δὲ αὐτῷ Μωυσῆς, Ὡς ἂν ἐξέλθω τὴν πόλιν, ἐκπετάσω τὰς χεῖράς μου πρὸς Κύριον, καὶ αἱ φωναὶ παύσονται, καὶ ἡ χάλαζα, καὶ ὁ ὑετὸς οὐκέτι ἔσται.
«モーセは彼に言った。 私が町を出たらすぐに、主に向かって私の手を広げましょう。 そうすれば雷は止み、雹も、雨ももはや降らないでしょう。
» Ὁ γὰρ πάντων δημιουργὸς πρὸς τὴν κέλευσιν τὴν φύσιν εἴκουσαν ἔχει.
» 実に、万物の創造主は、ご自身の命令に対して服従する自然を有しておられるのである。
§4Τοῦ αὐτοῦ.
同じ著者による。
Σημειωτέον ὅτι οὐ πάντα τῇ ῥάβδῳ τερατουργεῖ Μωϋσῆς, ἀλλὰ καὶ χερσὶ καὶ λόγῳ, ἴνα μὴ τὴν ῥάβδον μαγικαῖς ἀπάταις τελεῖσθαι υἱ πολλοὶ νομίσωσι.
モーセがすべての奇跡を杖で行うのではなく、手や言葉によっても行うことは注目に値する。 それは、多くの人々が、その杖が魔術的な欺きによって働いていると考えないようにするためである。
§5« Ααβέτωσαν ἕκαστος πρόβατον κατʼ οἵκους πατριῶν· » καὶ τὰ ἑξῆς.
«彼らは各自、父祖の家ごとに羊を一頭取るべし» 等々。
Ἀπὸ τῆς δεκάτης φησὶ λαμβάνειν πρόβατον καὶ τρέφειν ἕως ιδ΄·
著者は、十日から羊を取り、十四日まで飼育し、次のように言って名指しするのだと言っている。
καὶ ἐπονομάσαι λέγοντας, Τοῦτο τὸ πρόβατον θύεται ὑπὲρ τοῦδε καὶ τοῦδε·
「この羊は誰それのために屠られる。
οὐχ ὑπερβαινόντων αὐτῶν ι΄ ὀνομάτων·
」ただし、それらの名前は十名を超えてはならない。
καὶ τῇ ιδ΄ θύεται ἀνάμεσον τῶν ἑσπερινῶν, ἀρχομένης τῆς ιε΄·
そして十四日の夕方の間、十五日が始まるときに屠られる。
ὡς γίνεσθαι ἀπὸ τῆς λήψεως μέχρι τῆς θύσεως ἡμέρας ε΄, ὅτε πλῆρές ἐστι τῆς σελήνης τὸ φῶς.
その結果、羊の確保から屠殺まで五日間となり、その時、月の光は満ちている。
§6« Πρόβατον τέλειον, ἄρσεν, ἐνιαύσιον ἔσται ὑμῖν.
«非のうちどころのない、雄の、一歳の羊があなたがたのものとなるべし。
‚ Ἐνιαύσιον πρόβατον ὁ Χριστός ἐστι.
» 一歳の羊とはキリストである。
Τὸ γὰρ ἐν μηδενὶ ὑστερεῖσθαι μηδὲ ἐλλιπές τι ἔχειν διὰ τοῦ ἐνιαυτοῦ δηλοῦται.
何ものにおいても不足せず、欠けたところを一切持たないということが、「一年」によって示されているからである。
§7« Καὶ σφάξουσιν αὐτὸ πᾶν τὸ πλῆθος συναγωγῆς υἱῶν Ἰσραὴλ πρὸς ἐσπέραν. » Πρὸς ἐσπέραν δὲ κελευόμεθα σφάξαι τὸ πρόβατον, ἐπειδὴ καὶ ἐσχάτῃ ὥρᾳ τὸ ἀληθινὸν ἡμῶν πρόβατον εἰς τὸν κόσμον ἦλθεν ὁ Σωτήρ.
«そしてイスラエルの人々の会衆の全集団は、夕方にそれを屠るべし。 » 私たちが夕方に羊を屠るよう命じられているのは、私たちの真の羊である救い主が、終わりの時に世に来られたからである。
§8« Καὶ λήψονται ἀπὸ τοῦ αἵματος, καὶ θήσουσιν ἐπὶ τῶν δύο σταθμῶν, καὶ ἐπὶ τὴν φλιὰν, ἐν τοῖς οἴκοις· » καὶ τὰ ἐξῆς.
«そして彼らはその血を取り、それを二本の柱と、鴨居に、家の中で塗るべし» 等々。
Θύομεν δὲ, καὶ χρίομεν τοὺς οἴκους ἡμῶν τῷ αἵματι·
私たちは屠り、私たちの家を血で塗る。
λέγω δὲ τὸ σῶμα, εἴπερ χρίσις πίστις ἐστὶν ἡ εἰς αὐτὸν, διʼ ἧς πιστεύω τὴν τοῦ ὀλοθρευτοῦ δύναμιν καταργουμένην.
私が「家」と言うのは体のことであり、塗ることとは彼への信仰のことであって、それによって私は、滅ぼす者の力が無効にされると信じている。
Μετὰ δὲ τὸ χρισθῆναι ἡμᾶς, τουτέστι πιστεῦσαι εἰς τὸν Χριστὸν, τότε καὶ ἐπὶ τὴν βρῶσιν ἔρχεσθαι κελευόμεθα·
私たちが塗られた後、すなわちキリストを信じた後、私たちはそれを食べることに進むよう命じられる。
μήτε δὲ ὠμὰ, μήτε ἑψημένα ἐν ὕδατι, ἀλλʼ ὀπτὰ πυρί.
生でもなく、水で煮たものでもなく、火で焼いたものを、である。

語釈・文法注

  1. §2τοῦ μὴ ἐξαποστεῖλαι — 否定辞 `μή` を伴う属格不定詞で、ここでは直前の `βεβάρυται`(重くなっている、頑なになっている)の内容を説明、あるいはその結果を表している(「その結果、民を去らせない」)。
  2. §2ἄξιον ἰδεῖν — 形容詞 `ἄξιον`(〜に値する)の意味を限定する能動態不定詞(副詞的・説明的不定詞)で、「見る(考察する)に値する」という意味になる。
  3. §5ὡς γίνεσθαι — 接続詞 `ὡς`(`ὥστε` に同じ)に導かれる不定詞で、ここでは前文から生じる論理的あるいは時間的な「結果」(「その結果〜となる」)を表している。
  4. §8πιστεύω τὴν τοῦ ὀλοθρευτοῦ δύναμιν καταργουμένην — 動詞 `πιστεύω`(信じる)が、対格(`τὴν ... δύναμιν`)と現在受動態分詞(`καταργουμένην`)を伴って「〜が〜されていると信じる」という、確信を表す補語的分詞構文を形成している。

この箇所を引用する

オリゲネス, 『出エジプト記』選集 §1-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg2042.tlg050.humanitext-grc1:1-8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。