§14Αὐταριέας δὲ φασὶν ἐκ θεοβλαβείας Ἀπόλλωνος ἐς ἔσχατον κακοῦ περιελθεῖν.
アウタリエウス人については、アポロンの怒りによって、極限の災厄に陥ったと言われている。
Μολιστόμῳ γὰρ αὐτοὺς καὶ Κελτοῖς τοῖς Κίμβροις λεγομένοις ἐπὶ Δελφοῦς συστρατεῦσαι, καὶ φθαρῆναι μὲν αὐτίκα τοὺς πλέονας αὐτῶν πρὸ ἐπιχειρήσεως, ὑετῶν σφίσι καὶ θυέλλης καὶ πρηστήρων ἐμπεσοντων, ἐπιγενέσθαι δὲ τοῖς ὑποστρέψασιν ἄπειρον βατράχων πλῆθος, οἳ διασαπέντες τὰ νάματα διέφθειραν.
なぜなら、彼らはモリストモス、およびキンブリ人と呼ばれるケルト人たちとともにデルポイへ遠征したが、彼らの大部分は、攻撃に移る前に、豪雨と嵐と竜巻が彼らを襲ったため、直ちに滅ぼされたからである。 そして、生き残って帰還した者たちには、無数の蛙が群がり、それらが腐敗して水源を汚染した。
καὶ ἐκ τῆς γῆς ἀτμῶν ἀτόπων γενομένων λοιμὸς ἦν Ἰλλυριῶν καὶ φθόρος Αὐταριέων μάλιστα, μέχρι φεύγοντες τὰ οἰκεῖα, καὶ τὸν λοιμὸν σφίσι περιφέροντες, οὐδενὸς αὐτοὺς δεχομένου διὰ τοῦτο τὸ δέος ὑπερῆλθον ὁδὸν ἡμερῶν εἴκοσι καὶ τριῶν, καὶ τὴν Γετῶν ἑλώδη καὶ ἀοίκητον, παρὰ τὸ Βαστερνῶν ἔθνος, ᾤκησαν.
さらに、土地から異常な蒸気が発生して疫病が起こり、イリュリア人、とりわけアウタリエウス人に多大な破滅をもたらしたため、ついに彼らは故郷を逃れ、自ら疫病を伴って移動することになった。 この恐怖のために誰も彼らを受け入れなかったため、彼らは23日間の旅程を越え、バステルナイ人の部族のそば、ゲタイ人の湿地帯で無人の地に住み着いた。
Κελτοῖς δὲ ὁ θεὸς τὴν γῆν ἔσεισε καὶ τὰς πόλεις κατήνεγκε·
一方、ケルト人に対しては、神が地を揺るがし、都市を崩壊させた。
καὶ τὸ κακὸν οὐκ ἔληγε, μέχρι καὶ οἵδε τὰ οἰκεῖα φεύγοντες ἐνέβαλον ἐς Ἰλλυριοὺς τοὺς συναμαρτοντας σφίσιν, ἀσθενεῖς ὑπὸ τοῦ λοιμοῦ γενομένους, καὶ ἐδῄωσάν τε τὰ ἐκείνων, καὶ τοῦ λοιμοῦ μετασχόντες ἔφυγον καὶ μέχρι Πυρήνης ἐλεηλάτουν.
そして、彼らが自分たちとともに罪を犯したイリュリア人(彼らは疫病のために弱体化していた)のところへ押し入るまで、その災厄は止まなかった。 ケルト人は彼らの土地を荒廃させ、疫病を分け合って逃れ、ピレネー山脈にまで至る略奪を行った。
ἐπιστρέφουσι δʼ αὐτοῖς ἐς τὴν ἕω, Ῥωμαῖοι, δεδιότες ὑπὸ μνήμης τῶν προπεπολεμηκότων σφίσι Κελτῶν, μὴ καὶ οἵδε ἐς τὴν Ἰταλίαν ὑπὲρ Ἄλπεις ἐσβάλοιεν, ἀπήντων ἅμα τοῖς ὑπάτοις καὶ πανστρατιᾷ διώλλυντο.
彼らが東へと戻る際、ローマ人は、かつて戦ったケルト人への記憶から恐れを抱き、彼らがアルプスを越えてイタリアへ侵入することを恐れて、執政官らとともに全軍で立ち向かったが、破滅させられた。
καὶ τὸ πάθος τοῦτο Ῥωμαίων μέγα δέος Κελτῶν ἐς ὅλην τὴν Ἰταλίαν ἐνέβαλε, μέχρι Γάιον Μάριον ἑλόμενοι σφῶν οἱ Ῥωμαῖοι στρατηγεῖν, ἄρτι Λιβύων τοῖς Νομάσι καὶ Μαυρουσίοις ἐγκρατῶς πεπολεμηκότα, τοὺς Κίμβρους ἐνίκων καὶ πολὺν φόνον αὐτῶν εἰργάσαντο πολλάκις, ὥς μοι περὶ Κελτῶν λέγοντι εἴρηται.
このローマ人の敗北は、イタリア全土にケルト人への多大な恐怖を投げかけた。 ついにローマ人は、つい先ほどヌミディアの遊牧民やマウルシ人に断固として勝利を収めたばかりのガイウス・マリウスを将軍に選び、キンブリ人に勝利して何度も彼らの大虐殺を行った。 これは私がケルト人について語ったところで述べた通りである。
οἱ δὲ ἀσθενεῖς τε ἤδη γενόμενοι καὶ πάσης γῆς ἀποκλειόμενοι διὰ τὸ ἀσθενές, ἐς τὰ οἰκεῖα ἐπανῆλθον πολλὰ καὶ δράσαντες καὶ παθόντες.
そして彼らは、すでに弱体化し、その弱さのためにあらゆる土地から締め出され、多くの苦難を加え、また被ったのちに、故郷へ戻った。
§15τοιοῦτον μὲν δὴ τέλος τῆς ἀσεβείας ὁ θεὸς ἐπέθηκεν Ἰλλυριοῖς τε καὶ Κελτοῖς·
このような不信心の結末を、神はイリュリア人とケルト人に与えた。
οὐ μὴν ἀπέσχοντο τῆς ἱεροσυλίας, ἀλλʼ αὖθις, ἅμα τοῖς Κελτοῖς, Ἰλλυριῶν οἱ Σκορδίσκοι μάλιστα καὶ Μαῖδοι καὶ Δάρδανοι τὴν Μακεδονίαν ἐπέδραμον ὁμοῦ καὶ τὴν Ἑλλάδα, καὶ πολλὰ τῶν ἱερῶν καὶ τὸ Δελφικὸν ἐσύλησαν, πολλοὺς ἀποβαλόντες ὅμως καὶ τότε.
しかし、彼らは神殿略奪を止めず、再びケルト人とともに、イリュリア人のうち特にスコルディスコイ人とマイドイ人とダルダノイ人がマケドニアとギリシアを同時に襲撃し、多くの神殿とデルポイの神殿を略奪した。 もっとも、その時も彼らは多くの者を失った。
Ῥωμαῖοι δʼ ἔχοντες ἤδη δεύτερον καὶ τριακοστὸν ἔτος ἀπὸ τῆς πρώτης ἐς Κελτοὺς πείρας, καὶ ἐξ ἐκείνου πολεμοῦντες αὐτοῖς ἐκ διαστημάτων, ἐπιστρατεύουσι τοῖς Ἰλλυριοῖς ἐπὶ τῇδε τῇ ἱεροσυλίᾳ ἡγουμένου Λευκίου Σκιπίωνος, ἤδη τῶν τε Ἑλλήνων καὶ Μακεδόνων προστατοῦντες.
ローマ人は、ケルト人との最初の試みからすでに32年目を迎えており、その時から彼らと断続的に戦争を続けていたが、ルキウス・スキピオの指導のもと、この神殿略奪に対してイリュリア人に遠征した。 その時、ローマ人はすでにギリシア人とマケドニア人の保護者となっていた。
καί φασι τοὺς μὲν περιχώρους οὐ συμμαχῆσαι τοῖς ἱεροσύλοις, ἀλλʼ ἑκόντας ἐγκαταλιπεῖν τῷ Σκιπίωνι ἀβοηθήτους, μνήμῃ τῶν διʼ Αὐταριέας ἐς πάντας Ἰλλυριοὺς συμπεσόντων·
近隣の人々は神殿を略奪した者たちと同盟を結ばず、アウタリエウス人のためにすべてのイリュリア人に降りかかった災厄の記憶ゆえに、スキピオのもとに彼らを助けなしに自発的に見捨てたと言われている。
Σκιπίωνα δὲ Σκορδίσκους μὲν διαφθεῖραι, καὶ εἴ τι λοιπὸν αὐτῶν ἦν, ἐς τὸν Ἴστρον καὶ τὰς νήσους τοῦ ποταμοῦ μετοικῆσαι φυγόντας, Μαίδοις δὲ καὶ Δαρδανεῦσι συνθέσθαι δωροδοκήσαντα τοῦ ἱεροῦ χρυσίου.
スキピオはスコルディスコイ人を滅ぼし、その生き残りはイストロス川とその川の島々に逃れて移住した。 一方、マイドイ人とダルダノイ人に対しては、神殿の黄金を賄賂として受け取って和睦を結んだ。
καί τις ἔφη τῶν Ἰταλικῶν συγγραφέων ὡς διὰ τοῦτο μάλιστα Ῥωμαίοις πλεόνως μετὰ Λεύκιον τὰ ἐμφύλια ἤκμασε μέχρι μοναρχίας·
イタリアの歴史家の一人は、このために、ルキウスの後にローマ人の間で内乱が一段と激化し、独裁制にまで至ったと述べている。
καὶ περὶ μὲν τῶν νομιζομένων εἶναι τοῖς Ἕλλησιν Ἰλλυριῶν τοσαῦτά μοι προλελέχθω.
ギリシア人にイリュリア人と考えられている人々については、これくらいをあらかじめ述べておく。
§16Ῥωμαῖοι δὲ καὶ τούσδε καὶ Παίονας ἐπʼ αὐτοῖς καὶ Ῥαιτοὺς καὶ Νωρικοὺς καὶ Μυσοὺς τοὺς ἐν Εὐρώτῃ, καὶ ὅσα ἄλλα ὅμορα τούτοις ἐν δεξιᾷ τοῦ Ἴστρου καταπλέοντι ᾤκηται, διαιροῦσι μὲν ὁμοίως τοῖς Ἕλλησιν ἀπὸ Ἑλλήνων, καὶ καλοῦσι τοῖς ἰδίοις ἑκάστους ὀνόμασι, κοινῇ δὲ πάντας Ἰλλυρίδα ἡγοῦνται, ὅθεν μὲν ἀρξάμενοι τῆσδε τῆς δόξης, οὐκ ἔσχον εὑρεῖν, χρώμενοι δʼ αὐτῇ καὶ νῦν, ὅπου καὶ τὸ τέλος τῶνδε τῶν ἐθνῶν, ἀπὸ ἀνίσχοντος Ἴστρου μέχρι τῆς Ποντικῆς θαλάσσης, ὑφʼ ἓν ἐκμισθοῦσι καὶ Ἰλλυρικὸν τέλος προσαγορεύουσιν.
ローマ人は、これらと、その次にいるパイオニア人、ライティア人、ノリクム人、ヨーロッパのミュシア人、そしてイストロス川を下降する際にその右岸に居住するこれらに隣接する他のすべての民族を、ギリシア人と同様にギリシア人から区別して扱い、それぞれを固有の名で呼んでいるが、共通してはそれらすべてを「イリュリダ」とみなしている。 彼らがどこからこの見解を持ち始めたのか私は見出すことができなかったが、彼らは今でもこれを用いており、東のイストロス川からポントス海に至るまでのこれらの諸民族の税を一つのものとして一括して請け負わせ、それを「イリュリア税」と呼んでいる。
ὅπως δὲ αὐτοὺς ὑπηγάγοντο Ῥωμαῖοι, ὡμολόγησα μὲν καὶ περὶ Κρήτης λέγων οὐχ εὑρεῖν τὰς ἀκριβεῖς τῶν πολέμων ἀρχάς τε καὶ προφάσεις, καὶ ἐς τοῦτο τοὺς δυναμένους τι πλέον εἰπεῖν παρεκάλουν· ὅσα δʼ αὐτὸς ἔγνων, ἀναγράψω.
しかし、どのようにしてローマ人が彼らを従属させたかについては、私がクレータについて語ったときにも正確な戦争の発端や口実を見出すことができなかったと認めたように、そしてこれについてより多くを語ることのできる人々に促したように、私が知る限りのことを記録しよう。