§852ἐν τούτῳ δὲ καὶ Ἀσδρούβας ὁ ἀδελφὸς Ἀννίβου, τὴν στρατιὰν ἣν ἐξενάγησεν ἐν τοῖς Κελτίβηρσιν ἔχων, διέβαινεν ἐς τὴν Ἰταλίαν, καὶ Κελτῶν φιλίως αὐτὸν δεχομένων τὰ Ἄλπεια ὄρη, ὡδοποιημένα πρότερον ὑπὸ Ἀννίβου, διώδευε δύο μησίν, ὅσα τέως Ἀννίβας ἓξ διῆλθεν.
その間にハンニバルの兄弟ハスドルバルも、ケルティベリア人の間で募兵した軍勢を率いてイタリアへと渡り、ケルト人が彼を好意的に迎えたため、かつてハンニバルによって道が作られていたアルプスの山々を、以前にハンニバルが六ヶ月かけて通過したのに対して、彼は二ヶ月で通過した。
ἐσέβαλέ τε ἐς Τυρρηνίαν ἄγων πεζοὺς μὲν τετρακισμυρίους ἐπὶ ὀκτακισχιλίοις, ἱππέας δὲ ὀκτακισχιλίους καὶ ἐλέφαντας πεντεκαίδεκα.
そして歩兵四万八千、騎兵八千、象十五頭を率いてトスカーナに侵入した。
καὶ γράμματα πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἔπεμπε, δηλῶν ὅτι παρείη.
そして兄弟へ、自分が到着したことを知らせる手紙を送った。
τούτων τῶν γραμμάτων ὑπὸ Ῥωμαίων ἁλόντων, οἱ ὕπατοι Σαλινάτωρ καὶ Νέρων μαθόντες αὐτοῦ τὸ πλῆθος τῆς στρατιᾶς ἀπὸ τῶν γραμμάτων, συνῆλθον ἐς τὸ αὐτὸ πάσαις ταῖς δυνάμεσι, καὶ ἀντεστρατοπέδευσαν αὐτῷ περὶ πόλιν Σήνας.
この手紙がローマ軍に捕らえられたため、執政官サリナトルとネロンは手紙から彼の軍勢の多さを知り、全軍を率いて一箇所に集まり、セナの町の近くで彼に対峙して陣を敷いた。
ὁ δʼ οὔπω μάχεσθαι κεκρικώς, ἀλλὰ τῷ ἀδελφῷ συνελθεῖν ἐπειγόμενος, ὑπεχώρει.
しかしハスドルバルはまだ戦うことを決めておらず、兄弟と合流することを急いでいたため、退却した。
καὶ νυκτὸς ἀναζεύξας περὶ ἕλη καὶ τέλματα καὶ ποταμὸν οὐκ εὔπορον ἠλᾶτο, μέχρι φανείσης ἡμέρας οἱ Ῥωμαῖοι καταλαβόντες αὐτοὺς διερριμμένους τε καὶ κεκμηκότας ὑπʼ ἀγρυπνίας καὶ κόπου, πλείστους μὲν αὐτῶν ἅμα τοῖς ταξιάρχοις συντασσομένους ἔτι καὶ συνιόντας διέφθειραν, καὶ αὐτὸν ἐπʼ ἐκείνοις Ἀσδρούβαν, πλείστους δʼ αἰχμαλώτους ἔλαβον, καὶ μεγάλου δέους ἀπήλλαξαν τὴν Ἰταλίαν, ἀμάχου ἂν σφίσι του Ἀννίβου γενομένου, εἰ καὶ τήνδε τὴν στρατιὰν προσέλαβεν.
そして夜間に撤収し、沼沢地や泥地、渡るのが困難な川の周囲を彷徨っていたが、夜が明けると、不眠と疲労で散り散りになり疲れ果てていた彼らをローマ軍が追いつき、指揮官たちとともにまだ整列し合流しようとしていた彼らの大部分を、そして彼らに加えてハスドルバル自身をも討ち取り、また非常に多くの捕虜を捕らえ、イタリアを大きな恐怖から解放した。 もしハンニバルがこの軍勢をも合流させていたならば、彼らににとって対抗不可能な存在となっていただろうからである。
§853θεὸς δέ μοι δοκεῖ τόδε Ῥωμαίοις ἀντιδοῦναι τῆς ἐπὶ Κάνναις ἀτυχίας, οὐ πόρρω τε ἐπʼ ἐκείνῃ καὶ ἰσοστάσιόν πως ἐκείνῃ γενόμενον·
神がローマ人に、カンナエでの敗戦に対する埋め合わせとしてこれを与えたように私には思われる。 それは時期としてもあの敗戦から遠くなく、またある意味であの敗戦と釣り合うものであった。
στρατηγοί τε γὰρ οἱ ἑκατέρων ἀπώλοντο, καὶ στρατοῦ πλῆθος ἐγγυτάτω μάλιστα ἐπʼ ἴσης, καὶ τὰ αἰχμάλωτα πολλὰ γενέσθαι καὶ τοῖσδε κἀκείνοις συνηνέχθη, στρατοπέδων τε καὶ παρασκευῆς τῆς ἀλλήλων δαψιλοῦς ἐκράτουν ἑκάτεροι.
というのも、双方の将軍たちが戦死し、軍勢の数もほぼ同等であり、多くの戦利品を得ることも双方に同様に起こり、双方が互いの陣営と豊かな装備を手に入れたからである。
οὕτω παραλλὰξ ἡ πόλις εὐτυχιῶν καὶ συμφορῶν ἐπειρᾶτο.
このように、国家は幸運と災厄を交互に経験した。
Κελτιβήρων δʼ ὅσοι διέφυγον ἐκ τοῦ κακοῦ, οἱ μὲν ἐς τὰ οἰκεῖα οἱ δʼ ἐς Ἀννίβαν ἐχώρουν.
この災難から逃れたケルティベリア人のうち、一部は故郷に帰り、他はハンニバルのもとへと向かった。
§854ὁ δʼ ἐπί τε τῷ ἀδελφῷ καὶ στρατιᾷ τοσῇδε διʼ ἀπειρίαν ὁδῶν αἰφνίδιον ἀπολωλυίᾳ δυσφορῶν, καὶ τεσσαρεσκαιδέκατον ἔτος ἔχων ἐν πονοις ἀτρύτοις ἐξ οὗ Ῥωμαίοις ἐν Ἰταλίᾳ διεπολέμει, πάντων τε ὧν εἰλήφει πρότερον ἐκπεπτωκώς, ἐς Βρεττίους, ὅπερ αὐτῷ λοιπὸν ἔθνος ὑπήκοον ἦν, ἀνεχώρει, καὶ ἡσύχαζεν ὡς ἑτέρας δυνάμεως ἀφιξομένης ἀπὸ Καρχηδόνος.
ハンニバルは、兄弟とこれほどの軍勢が、道を知らないために突然失われたことに深く苦しみ、またイタリアでローマ人と戦争を始めてから絶え間ない労苦の中で十四年目を迎えており、以前に占領したすべての土地から追い落とされていたため、彼に従属する最後の民族であったブロッティイ人の地へと退却し、カルタゴから別の軍勢が到着するのを期待して静観していた。
οἱ δʼ ἔπεμψαν μὲν αὐτῷ ναῦς ἑκατὸν στρογγύλας, ἐφʼ ὧν σῖτός τε ἦν καὶ στρατιὰ καὶ χρήματα, οὐδενὸς δʼ ἐρετικοῦ παραπέμποντος αὐτὰς ἄνεμος ἐς Σαρδόνα κατήνεγκε, καὶ ὁ τῆς Σαρδόνος στρατηγὸς ἐπιπλεύσας μακραῖς ναυσὶ κατέδυσε μὲν αὐτῶν εἴκοσιν, ἑξήκοντα δʼ ἔλαβεν·
カルタゴ人は彼に百隻の商船を送り、そこには穀物、軍勢、資金が載せられていたが、護衛する軍艦がなかったため、風によってサルディニアへと流され、サルディニアの総督が軍艦で襲撃してそのうち二十隻を沈め、六十隻を捕獲した。
αἱ δὲ λοιπαὶ διέφυγον ἐς Καρχηδόνα.
残りの船はカルタゴへと逃げ帰った。
καὶ ὁ Ἀννίβας ἔτι μᾶλλον ἀπορούμενός τε καὶ τὰ παρὰ Καρχηδονίων ἀπεγνωκώς, οὐδὲ Μάγωνος αὐτῷ τι, τοῦ ξενολογοῦντος ἐν Κελτοῖς καὶ Λίγυσιν, ἐπιπέμποντος, ἀλλὰ τὸ μέλλον ἔσεσθαι περιορωμένου, συνιδὼν ὅτι μένειν ἐπὶ πλεῖον οὐ δυνήσεται, αὐτῶν ἤδη Βρεττίων ὡς ἀλλοτρίων ὅσον οὔπω γενησομένων κατεφρόνει, καὶ ἐσφορὰς ἐπέβαλλεν αὐτοῖς πάνυ πολλάς, τάς τε ὀχυρὰς τῶν πόλεων μετῴκιζεν ἐς τὰ πεδινὰ ὡς βουλευούσας ἀπόστασιν, πολλούς τε τῶν ἀνδρῶν αἰτιώμενος διέφθειρεν, ἵνα τὰς περιουσίας αὐτῶν σφετερίζοιτο.
ハンニバルはますます窮地に陥り、カルタゴからの支援を諦めた。 ケルト人とリグリア人の間で兵を募っていたマゴも彼に何も送ってこず、将来の成り行きを傍観しているだけであったため、彼はもはやこれ以上長くとどまることはできないと悟った。 そして、間もなく敵対することになるであろうブロッティイ人自身をすでに敵同然とみなして侮り、彼らに非常に重い貢納を課し、反乱を企てているとして要害の都市の住民を平地へと移住させ、多くの人々を告発して処刑し、その財産を没収した。