§424καταθορόντες δʼ ἀπὸ τῶν ἵππων οἱ στρατηγοί, καὶ μετʼ αὐτοὺς ὅσοι ἄλλοι ἦσαν ἐπὶ ἵππων, ἐπεζομάχουν τοῖς ἱππεῦσι τοῖς Ἀννίβου κεκυκλωμένοι.
将軍たちは馬から飛び降り、彼らに続いて、馬に乗っていた他のすべての者たちも、包囲されながら、ハンニバルの騎兵たちと徒歩で戦った。
καὶ πολλὰ μὲν ἐξ ἐμπειρίας σὺν εὐψυχίᾳ καὶ ἀπονοίᾳ λαμπρὰ ἔδρασαν, ἐμπίπτοντες σὺν ὀργῇ τοῖς πολεμίοις, πανταχόθεν δὲ ἀνῃροῦντο, περιτρέχοντος αὐτοὺς τοῦ Ἀννίβου, καὶ τοὺς ἰδίους ὁτὲ μὲν ἐξοτρύνοντος καὶ παρακαλοῦντος τὸ λείψανον τῆς νίκης ἐκπονῆσαι, ὁτὲ δʼ ἐπιπλήσσοντός τε καὶ ὀνειδίζοντος, εἰ τὸ πλῆθος νενικηκότες ὀλίγων οὐ περιέσονται.
そして、怒りをもって敵に襲いかかり、経験に基づき、勇気と死に物狂いの覚悟をもって、多くの輝かしい手柄を立てたが、ハンニバルが彼らの周りを駆け巡り、ある時は味方を鼓舞して、勝利の残りを成し遂げるよう励まし、またある時は、大軍を打ち破りながら、わずかな人々に勝てないのかと、叱責し非難する中で、至るところで討ち取られていった。
Ῥωμαῖοι δʼ, ἕως μὲν αὐτοῖς ὁ Αἰμίλιος καὶ ὁ Σερουίλιος περιῆσαν, πολλὰ δρῶντές τε καὶ πάσχοντες ὅμως ὑπέμενον ἐν τάξει·
ローマ兵たちは、アエミリウスとセルウィリウスがまだ生きている間は、多くの損害を与え、また受けながらも、秩序を保って持ちこたえていた。
ἐπεὶ δʼ ἔπεσον αὐτῶν οἱ στρατηγοί, διὰ μέσων βιαζόμενοι τῶν ἐχθρῶν μάλα καρτερῶς κατὰ μέρη διέφευγον, οἱ μέν, ἔνθαπερ οἱ πρὸ αὐτῶν ἐπεφεύγεσαν, ἐς τὰ στρατόπεδα δύο ὄντα·
しかし彼らの将軍たちが倒れると、敵の真っ只中を非常に力強く突き破り、散りぢりになって逃亡した。 ある者たちは、彼らの前に逃げた者たちと同じ場所、すなわち二つある陣営へと逃れた。
καὶ σύμπαντες οἵδε ἐγένοντο ἀμφὶ τοὺς μυρίους καὶ πεντακισχιλίους, οἷς ὁ Ἀννίβας φυλακὴν ἐπέστησεν·
そしてこれらの者たちは全部で約一万五千人になり、ハンニバルは彼らに守備兵を配置した。
οἱ δʼ ἐς Κάννας, περὶ δισχιλίους, καὶ παρέδωκαν ἑαυτοὺς οἵδε οἱ δισχίλιοι τῷ Ἀννίβᾳ.
別の者たちはカンnaeへと逃れたが、それは約二千人であり、この二千人はハンニバルに降伏した。
ὀλίγοι δʼ ἐς Κανύσιον διέδρασαν, καὶ οἱ λοιποὶ κατὰ μέρος ἐσκεδάσθησαν ἀνὰ τὰς ὕλας.
少数だけがカヌシウムへと逃れ、残りは散りぢりになって森の中に分散した。
§425τοῦτο τέλος ἦν τῆς ἐπὶ Κάνναις Ἀννίβου τε καὶ Ῥωμαίων μάχης, ἀρξαμένης μὲν ὑπὲρ ὥραν δευτέραν, ληξάσης δὲ πρὸ δύο τῆς νυκτὸς ὡρῶν, οὔσης δʼ ἔτι νῦν ἀοιδίμου Ῥωμαίοις ἐπὶ συμφορᾷ·
これが、ハンニバルとローマ軍によるカンnaeにおける戦いの結末であった。 それは第二時を過ぎて始まり、夜になる二時間前に終わった。 そしてそれは、今に至るもローマ人にとって大惨事として語り継がれている。
ἀπέθανον γὰρ αὐτῶν ἐν ταῖσδε ταῖς ὥραις πεντακισμύριοι, καὶ ζώντων ἐλήφθη πολὺ πλῆθος ἀπό τε τῆς βουλῆς πολλοὶ παρόντες ἐτελεύτησαν, καὶ ἐπʼ αὐτοῖς ταξίαρχοί τε ν άντες καὶ λοχαγοὶ καὶ τῶν στρατηγῶν αὐτῶν οἱ ἄριστοι δύο.
というのも、彼らのうち五万人がこの数時間の間に死亡し、生きている多くの者が捕らえられたからである。 また、元老院からもその場にいた多くの者が死亡し、彼らに加えて、すべての軍事トリブヌスたちや百人隊長たち、そして彼ら将軍たちのうち最も優れた二名も死亡した。
ὁ δὲ φαυλότατός τε καὶ τῶν συμφορῶν αἴτιος ἀρχομένης τῆς τροπῆς ἐπεφεύγει.
最も卑劣であり惨劇の原因となった者は、敗走が始まるやいなや逃亡していた。
καὶ Ῥωμαῖοι δύο ἔτεσιν ἤδη περὶ τὴν Ἰταλίαν Ἀννίβᾳ πολεμοῦντες ἀπωλωλέκεσαν ἀνδρῶν ἰδίων τε καὶ συμμάχων ἐς δέκα μυριάδας.
こうして、イタリアでハンニバルと戦ってすでに二年になるローマ人は、自国民と同盟軍合わせて約十万人を失ったのであった。
§426Ἀννίβας δὲ νίκην ἀρίστην τε καὶ σπάνιον ἐξενεγκάμενος ἡμέρας μιᾶς στρατηγήμασι τέσσαρσι, τοῦ τε πνεύματος τῇ φορᾷ καὶ τοῖς ὑποκριθεῖσιν αὐτομολεῖν καὶ τοῖς προσποιηθεῖσι φεύγειν καὶ τοῖς ἐν μέσαις ταῖς φάραγξι κεκρυμμένοις, εὐθὺς ἀπὸ τοῦ ἔργου τοὺς πεσόντας ἐπῄει, θεώμενος δὲ τῶν φίλων τοὺς ἀρίστους ἀνῃρημένους ᾤμωξε, καὶ δακρύσας εἶπεν οὐ χρῄζειν ἑτέρας τοιᾶσδε νίκης.
一方ハンニバルは、一日のうちに四つの計略によって、最も見事で稀な勝利を収めたが、それは風の吹く方向、投降するふりをした者たち、逃げるふりをした者たち、そして谷の真っ只中に隠されていた者たちによるものである。 戦いの直後に、彼は倒れた者たちの間を巡り歩いた。 そして、友人たちのうち最も優れた者たちが殺されているのを見て嘆き悲しみ、涙を流して、このような勝利は二度と欲しくないと言った。
ὃ καὶ Πύρρον φασὶν εἰπεῖν πρὸ αὐτοῦ, τὸν Ἠπείρου βασιλέα, Ῥωμαίων κἀκεῖνον ἐν Ἰταλίᾳ κρατοῦντα σὺν ὁμοίᾳ ζημίᾳ.
彼以前にも、エペイロスの王ピュロスが、イタリアでローマ軍に勝利した際に、同様の被害を受けてそう言ったと伝えられている。
τῶν δὲ φυγόντων ἐκ τῆς μάχης οἱ μὲν ἐν τῷ μείζονι στρατοπέδῳ στρατηγὸν αὑτῶν ἑσπέρας ἑλόμενοι Πόπλιον Σεμπρώνιον, ἐβιάσαντο τοὺς Ἀννίβου φύλακας ὕπνου καὶ κόπου πλήρεις ὄντας, καὶ διέδραμον ἐς Κανύσιον περὶ μέσας νύκτας, ἀμφὶ τοὺς μυρίους, οἱ δʼ ἐν τῷ βραχυτέρῳ πεντακισχίλιοι τῆς ἐπιούσης ἡμέρας ἐλήφθησαν ὑπὸ τοῦ Ἀννίβου.
戦闘から逃れた者たちのうち、大陣営にいた者たちは、夕方にプブリウス・センプロニウスを自らの将軍に選び、眠気と疲労に満ちていたハンニバルの守備兵たちを力づくで突破し、真夜中頃にカヌシウムへと駆け込み、その数は約一万人に達した。 小陣営にいた五千人は、翌日にハンニバルによって捕らえられた。
Τερέντιος δὲ στρατὸν ἀγείρας τοὺς διερριμμένους ἐπειρᾶτο παραθαρρύνειν, καὶ στρατηγὸν αὐτοῖς ἐπιστήσας τῶν χιλιάρχων τινὰ Σκιπίωνα ἐς Ῥώμην διέδραμεν.
テレンティウスは、散りぢりになった者たちを集めて軍を組織し、彼らを励まそうと試み、千人隊長の一人であるスキピオを彼らの指揮官に任命して、ローマへと逃げ帰った。