Humanitext Reader

ポリュビオス · 歴史 §6.2.1-6.2.11

国家の盛衰における国制の重要性と挿入の意図

477 / 1311 箇所 · ギリシア語

要旨

著者ポリュビオスは、ローマ国制の分析をこの時点で挿入する理由を説明し、国家の成否を決める最大の要因が国制であると論じる。

§6.2.1οὐκ ἀγνοῶ μὲν οὖν διότι τινὲς διαπορήσουσι πῶς ἀφέμενοι τοῦ συνάπτειν καὶ προστιθέναι τὸ συνεχὲς τῆς διηγήσεως, εἰς τοῦτον ἀπεθέμεθα τὸν καιρὸν τὸν ὑπὲρ τῆς προειρημένης πολιτείας ἀπολογισμόν·
私は、なぜ私たちが叙述の連続性を繋ぎ合わせ付け加えていくことを止めて、先に述べた国制に関する説明をこの時期まで先送りにしたのか、一部の人々が疑問に思うであろうことを知らないわけではない。
§6.2.2ἐμοὶ δʼ ὅτι μὲν ἦν ἐξ ἀρχῆς ἕν τι τῶν ἀναγκαίων καὶ τοῦτο τὸ μέρος τῆς ὅλης προθέσεως, ἐν πολλοῖς οἶμαι δῆλον αὐτὸ πεποιηκέναι,
しかし私にとっては、この部分もまた全体の企図のうち最初から不可欠なものの一つであったということを、多くの箇所で明らかにしてきたと私は思っている。
§6.2.3μάλιστα δʼ ἐν τῇ καταβολῇ καὶ προεκθέσει τῆς ἱστορίας, ἐν ᾗ τοῦτο κάλλιστον ἔφαμεν, ἅμα δʼ ὠφελιμώτατον εἶναι τῆς ἡμετέρας ἐπιβολῆς τοῖς ἐντυγχάνουσι τῇ πραγματείᾳ τὸ γνῶναι καὶ μαθεῖν πῶς καὶ τίνι γένει πολιτείας ἐπικρατηθέντα σχεδὸν πάντα τὰ κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐν οὐδʼ ὅλοις πεντήκοντα καὶ τρισὶν ἔτεσιν ὑπὸ μίαν ἀρχὴν τὴν Ῥωμαίων ἔπεσεν, ὃ πρότερον οὐχ εὑρίσκεται γεγονός.
とりわけ、歴史の基礎づけと端緒の提示においてそうしたが、そこにおいて私たちは、私たちの企てのうちで、本著を読む人々にとって最も美しく、同時に最も有益なものは、いかにして、またいかなる種類の国制のもとで、居住世界のほぼ全域が、まる53年にも満たない年月のうちに征服され、ローマ人の唯一の支配下に下ることになったのか、という以前には起こったことのない事態を知り、学ぶことであると述べた。
§6.2.4κεκριμένου δὲ τούτου καιρὸν οὐχ ἑώρων ἐπιτηδειότερον εἰς ἐπίστασιν καὶ δοκιμασίαν τῶν λέγεσθαι μελλόντων ὑπὲρ τῆς πολιτείας τοῦ νῦν ἐνεστῶτος.
そして、このことが決定されている以上、国制に関してこれから語られるべきことへの注視と検証にとって、現在直面しているこの時期よりも適した時期を、私は見出すことができなかった。
§6.2.5καθάπερ γὰρ οἱ κατʼ ἰδίαν ὑπὲρ τῶν φαύλων ἢ τῶν σπουδαίων ἀνδρῶν ποιούμενοι τὰς διαλήψεις, ἐπειδὰν ἀληθῶς πρόθωνται δοκιμάζειν, οὐκ ἐκ τῆς ἀπεριστάτου ῥᾳστώνης κατὰ τὸν βίον ποιοῦνται τὰς ἐπισκέψεις, ἀλλʼ ἐκ τῶν ἐν ταῖς ἀτυχίαις περιπετειῶν καὶ τῶν ἐν ταῖς ἐπιτυχίαις κατορθωμάτων, §6.2.6μόνον νομίζοντες εἶναι ταύτην ἀνδρὸς τελείου βάσανον τὸ τὰς ὁλοσχερεῖς μεταβολὰς τῆς τύχης μεγαλοψύχως δύνασθαι καὶ γενναίως ὑποφέρειν, τὸν αὐτὸν τρόπον χρὴ θεωρεῖν καὶ πολιτείαν.
というのも、卑劣な人々あるいは優れた人々について個人的に判断を下す人々が、彼らを本当に検証しようと企てるとき、人生における平穏な安楽さから考察を行うのではなく、不運における不測の急変や、幸運における成功からそれを行うのと同じように、 ――すなわち、これこそが完璧な人間の唯一の試金石であり、運命の全般的な変化を寛大にかつ気高く耐え忍ぶことができることであると考えてそうするのと同様に、国制をも同じ方法で考察しなければならないのである。
§6.2.7διόπερ οὐχ ὁρῶν ποίαν ἄν τις ὀξυτέραν ἢ μείζονα λάβοι μεταβολὴν τῶν καθʼ ἡμᾶς τῆς γε Ῥωμαίοις συμβάσης, εἰς τοῦτον ἀπεθέμην τὸν καιρὸν τὸν ὑπὲρ τῶν προειρημένων ἀπολογισμόν·
それゆえ、私たちの時代の出来事の中で、まさにローマ人に起こったものよりも急激で大きな変化を他に見出すことはできないので、私は先に述べた説明をこの時期まで先送りにしたのである。
γνοίη δʼ ἄν τις τὸ μέγεθος τῆς μεταβολῆς ἐκ τούτων.
そして、その変化の大きさはこれらのことから知ることができるであろう。
ζήτει ἐν τῷ περὶ στρατηγίας.
(『将軍職について』を見よ。
[εχξ. ϝατ. π. 369 μαι. 24, 4 ηεψς. ] §6.2.8ὅτι τὸ ψυχαγωγοῦν ἅμα καὶ τὴν ὠφέλειαν ἐπιφέρον τοῖς φιλομαθοῦσι τοῦτʼ ἔστιν ἡ τῶν αἰτιῶν θεωρία καὶ τοῦ βελτίονος ἐν ἑκάστοις αἵρεσις.
) ¦εχξ. ϝατ. π. 369 μαι. 24, 4 ηεψς.¦ 学問を好む人々を魅了すると同時に有益さをもたらすもの、それは原因の考察と、各々の出来事におけるより優れたものの選択であるということ。
§6.2.9μεγίστην δʼ αἰτίαν ἡγητέον ἐν ἅπαντι πράγματι καὶ πρὸς ἐπιτυχίαν καὶ τοὐναντίον τὴν τῆς πολιτείας σύστασιν·
そして、あらゆる事柄において、成功にとってもその反対にとっても、国制の構成こそが最大の原因であると考えなければならない。
§6.2.10ἐκ γὰρ ταύτης ᾗπερ ἐκ πηγῆς οὐ μόνον ἀναφέρεσθαι συμβαίνει πάσας τὰς ἐπινοίας καὶ τὰς ἐπιβολὰς τῶν ἔργων, ἀλλὰ καὶ συντέλειαν λαμβάνειν.
というのも、この国制からこそ、あたかも泉からであるかのように、あらゆる意図や行動の企てが引き出されるだけでなく、完成を迎えることになるからである。
[εχξ. ϝατ. π. 370 μ. 24, 30 η. ] §6.2.11τὸ γὰρ ἀδύνατον ἐν τῷ ψεύδει μόνον οὐδʼ ἀπολογίαν ἐπιδέχεται τοῖς ἁμαρτάνουσιν.
¦εχξ. ϝατ. π. 370 μ. 24, 30 η.¦ というのも、虚偽の中に含まれる不可能性は、過ちを犯す者たちに対して弁明の余地さえも与えないからである。
[ξοδ. υρβιν. μαργο φολ. 61]
¦ξοδ. υρβιν. μαργο φολ. 61¦

語釈・文法注

  1. §6.2.3τῆς ἡμετέρας ἐπιβολῆς — 最上級 κάλλιστον および ὠφελιμώτατον を修飾する部分属格。全体の企て(ἐπιβολή)の「うちで」最も優れ、最も有益なもの、という意味を表す。
  2. §6.2.4τοῦ νῦν ἐνεστῶτος — 比較級 ἐπιτηδειότερον(より適した)の比較対象を示す比較の属格。καιροῦ(時期)が省略されており、「現在起きている時期(よりも)」という意味になる。
  3. §6.2.5καθάπερ γὰρ — §6.2.5 から §6.2.6 の前半までの長い比喩節を導き、§6.2.6 の τὸν αὐτὸν τρόπον(同じ方法で)へと相関的に結びつく。文の骨格は「〜と同様に、国制をも同じ方法で考察すべきである」となる。

この箇所を引用する

ポリュビオス, 歴史 §6.2.1-6.2.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0543.tlg001.humanitext-grc2:6.2.1-6.2.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。