Humanitext Reader

ポリュビオス · 歴史 §5.46.1-5.46.12

アンティオコスの退却とクセノイタスの渡河作戦

410 / 1311 箇所 · ギリシア語

要旨

王はテオドトスの防衛網を突破できず、クセノイタス敗北の報を受けて退却する。一方、全権を委ねられたクセノイタスはチグリス川を渡ってモロンに対抗するための作戦を開始する。

§5.46.1λίμναις, ἐξ ὧν ὁ μυρεψικὸς κείρεται κάλαμος.
湖によって[遮られている]。 これらの湖からは香料製造用の葦が刈り取られる。
ἐπίκειται δὲ τοῖς στενοῖς ἐκ μὲν θατέρου μέρους Βρόχοι προσαγορευόμενόν τι χωρίον, ἐκ δὲ θατέρου Γέρρα, στενὴν ἀπολείποντα πάροδον.
そしてその狭路には、一方の側からはブロコイと呼ばれるある場所が、他方の側からはゲッラが覆いかぶさるように迫っており、狭い通路を残すのみとなっている。
§5.46.2ποιησάμενος δὲ διὰ τοῦ προειρημένου τὴν πορείαν αὐλῶνος ἐπὶ πλείους ἡμέρας, καὶ προσαγαγόμενος τὰς παρακειμένας πόλεις, παρῆν πρὸς τὰ Γέρρα.
彼は前述の渓谷を通って数日間にわたり行軍し、近隣の諸都市を味方に引き入れながら、ゲッラへと到着した。
§5.46.3καταλαβὼν δὲ τὸν Θεόδοτον τὸν Αἰτωλὸν προκατειληφότα τὰ Γέρρα καὶ τοὺς Βρόχους, τὰ δὲ παρὰ τὴν λίμνην στενὰ διωχυρωμένον τάφροις καὶ χάραξι καὶ διειληφότα φυλακαῖς εὐκαίροις, τὸ μὲν πρῶτον ἐπεβάλετο βιάζεσθαι,
しかし、アイトリア人のテオドトスがすでにゲッラとブロコイを占領しており、湖沿いの狭路を堀と柵で堅固に防御し、要所に守備兵を配置しているのを見て、彼は最初、力ずくで突破しようと試みた。
§5.46.4πλείω δὲ πάσχων ἢ ποιῶν κακὰ διὰ τὴν ὀχυρότητα τῶν τόπων καὶ διὰ τὸ μένειν ἔτι τὸν Θεόδοτον ἀκέραιον, ἀπέστη τῆς ἐπιβολῆς.
しかし、地形の険しさのために、またテオドトスが依然として無傷のままであったために、損害を与えるよりも受ける方が多くなり、この試みを断念した。
§5.46.5διὸ καὶ τοιαύτης οὔσης τῆς περὶ τοὺς τόπους δυσχρηστίας, προσπεσόντος αὐτῷ Ξενοίταν ἐπταικέναι τοῖς ὅλοις καὶ τὸν Μόλωνα πάντων τῶν ἄνω τόπων ἐπικρατεῖν, ἀφέμενος τούτων ὥρμησε τοῖς οἰκείοις πράγμασι βοηθήσων.
それゆえ、この地域の状況がそのように困難であったところに、クセノイタスが完敗し、モロンが上方の全地域を支配しているという知らせが届いたため、彼はこれらの(遠征の)企てを放棄し、自国の事態を救うために出発した。
§5.46.6ὁ γὰρ Ξενοίτας ὁ στρατηγὸς ἀποσταλεὶς αὐτοκράτωρ, καθάπερ ἐπάνω προεῖπα, καὶ μείζονος ἐξουσίας ἢ κατὰ τὴν προσδοκίαν τυχών, ὑπεροπτικώτερον μὲν ἐχρῆτο τοῖς αὑτοῦ φίλοις, θρασύτερον δὲ ταῖς πρὸς τοὺς ἐχθροὺς ἐπιβολαῖς.
というのも、将軍として全権を与えられて派遣されたクセノイタスは、私が上に述べたように、予想以上の大きな権力を手にしたため、自らの友人たちに対しては不遜に振る舞い、敵に対する作戦においてはあまりに無謀になったからである。
§5.46.7οὐ μὴν ἀλλὰ καταζεύξας εἰς τὴν Σελεύκειαν, καὶ μεταπεμψάμενος Διογένην τὸν τῆς Σουσιανῆς ἔπαρχον καὶ Πυθιάδην τὸν τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάττης, ἐξῆγε τὰς δυνάμεις, καὶ λαβὼν πρόβλημα τὸν Τίγριν ποταμὸν ἀντεστρατοπέδευσε τοῖς πολεμίοις.
ともあれ、彼はセレウケイアに入って陣を敷き、スシアネの総督ディオゲネスと紅海の長官ピュティアデスを呼び寄せると、軍勢を引き連れて進み、チグリス川を防御壁として敵と対峙して陣を張った。
§5.46.8πλειόνων δὲ διακολυμβώντων πρὸς αὐτὸν ἀπὸ τῆς τοῦ Μόλωνος στρατοπεδείας, καὶ δηλούντων ὡς ἐὰν διαβῇ τὸν ποταμόν, ἅπαν ἀπονεύσει πρὸς αὐτὸν τὸ τοῦ Μόλωνος στρατόπεδον — τῷ μὲν γὰρ Μόλωνι φθονεῖν, τῷ δὲ βασιλεῖ τὸ πλῆθος εὔνουν ὑπάρχειν διαφερόντως — ἐπαρθεὶς τούτοις ὁ Ξενοίτας ἐπεβάλετο διαβαίνειν τὸν Τίγριν.
多くの兵がモロンの陣営から彼のところへ泳ぎ渡ってきて、もし彼が川を渡れば、モロンの全軍が彼の方へ寝返るだろう――というのも、兵卒たちはモロンを嫌悪しており、王に対しては際立って好意を抱いているからだ――と告げたため、クセノイタスはこれに気を良くして、チグリス川を渡ることを企てた。
§5.46.9ὑποδείξας δὲ διότι μέλλει ζευγνύναι τὸν ποταμὸν κατά τινα νησίζοντα τόπον, τῶν μὲν πρὸς τοῦτο τὸ μέρος ἐπιτηδείων οὐδὲν ἡτοίμαζε, διὸ καὶ συνέβη καταφρονῆσαι τοὺς περὶ τὸν Μόλωνα τῆς ὑποδεικνυμένης ἐπιβολῆς,
彼は、ある中洲のある場所で川に橋をかけるつもりであるかのように見せかけたが、そのための準備は一切行わなかった。 そのため、モロンの部下たちはその見せかけの計画を軽視することになった。
§5.46.10τὰ δὲ πλοῖα συνήθροιζε καὶ κατήρτιζε καὶ πολλὴν ἐπιμέλειαν ἐποιεῖτο περὶ τούτων.
一方で、彼は船を集めて整備し、これらに多大の注意を払っていた。
§5.46.11ἐπιλέξας δʼ ἐκ παντὸς τοῦ στρατεύματος τοὺς εὐρωστοτάτους ἱππεῖς καὶ πεζούς, ἐπὶ τῆς παρεμβολῆς ἀπολιπὼν Ζεῦξιν καὶ Πυθιάδην παρῆλθε νυκτὸς ὡς ὀγδοήκοντα σταδίους ὑποκάτω τῆς τοῦ Μόλωνος στρατοπεδείας, §5.46.12καὶ διακομίσας τοῖς πλοίοις τὴν δύναμιν ἀσφαλῶς νυκτὸς ἔτι κατεστρατοπέδευσε, λαβὼν εὐφυῆ τόπον, ᾧ συνέβαινε κατὰ μὲν τὸ πλεῖστον ὑπὸ τοῦ ποταμοῦ περιέχεσθαι,
そして全軍から最も強健な騎兵と歩兵を選び出し、陣営にゼウクシスとピュティアデスを残して、夜間にモロンの陣営の下流約80スタディオンのところまで進み、船を使って軍勢を無事に渡河させ、まだ夜のうちに、その大部分が川に囲まれている好都合な場所に陣を敷いた。

語釈・文法注

  1. §5.46.3καταλαβὼν ... προκατειληφότα ... διωχυρωμένον ... διειληφότα — 主動詞 `ἐπεβάλετο` にかかる分詞 `καταλαβών`(〜と知って、〜に直面して)の目的語 `τὸν Θεόδοτον` に対し、3つの完了分詞 `προκατειληφότα`(占領した)、`διωχυρωμένον`(固く防御した)、`διειληφότα`(配置した)がすべて対格で修飾している。テオドトスがすでにこれらの防衛措置を完了させていた状況を示す。
  2. §5.46.5προσπεσόντος αὐτῷ Ξενοίταν ἐπταικέναι τοῖς ὅλοις — 非人称的な属格絶対構文 `προσπεσόντος αὐτῷ`(彼に[知らせが]届いたとき)の中に、対格不定詞構文 `Ξενοίταν ἐπταικέναι`(クセノイタスが完敗したこと)が主語として含まれている。`τοῖς ὅλοις` は「全体において」「完全に」の意で、敗北の決定的な性質を表す。
  3. §5.46.8δηλούντων ὡς ἐὰν διαβῇ τὸν ποταμόν, ἅπαν ἀπονεύσει ... τῷ μὲν γὰρ Μόλωνι φθονεῖν — `δηλούντων`(告げて)にかかる `ὡς` 節の中では、条件節 `ἐὰν διαβῇ` に対し主節は直説法未来 `ἀπονεύσει` となる。続く `φθονεῖν`(および `εὔνουν ὑπάρχειν`)は、前の `ὡς`(〜ということ)に導かれる間接話法から独立し、間接話法における「〜からである」という理由説明の不定詞(伝聞の不定詞)として機能している。

この箇所を引用する

ポリュビオス, 歴史 §5.46.1-5.46.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0543.tlg001.humanitext-grc2:5.46.1-5.46.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。