§15.15.1ἡ μὲν οὖν ἐπὶ πᾶσι γενομένη μάχη καὶ τὰ ὅλα κρίνασα Ῥωμαίοις διὰ τῶν προειρημένων ἡγεμόνων τοιοῦτον ἔσχε τὸ τέλος·
こうして、最後に起こり、全体の大局を決定づけた戦いは、前述の指揮官たちによって、このような結末を迎えた。
§15.15.2μετὰ δὲ τὴν μάχην Πόπλιος μὲν ἐπακολουθήσας καὶ διαρπάσας τὸν χάρακα τῶν Καρχηδονίων αὖτις ἀνεχώρησεν εἰς τὴν ἰδίαν παρεμβολήν.
戦いの後、プブリウスは追撃してカルタゴ軍の陣営を略奪し、再び自軍の陣営へと帰還した。
§15.15.3Ἀννίβας δὲ μετʼ ὀλίγων ἱππέων κατὰ τὸ συνεχὲς ποιούμενος τὴν ἀναχώρησιν εἰς Ἀδρύμητα διεσώθη, πάντα τὰ δυνατὰ ποιήσας κατὰ τὸν κίνδυνον, ὅσα τὸν ἀγαθὸν ἔδει στρατηγὸν καὶ πολλῶν ἤδη πραγμάτων πεῖραν εἰληφότα.
ハンニバルは少数の騎兵を率いて絶え間なく退却を続け、ハドルメトゥムへと逃れ、危機において優れた将軍でありすでに多くの実戦を経験した者にふさわしい、なしうる限りのあらゆる手立てを尽くした。
§15.15.4πρῶτον μὲν γὰρ εἰς λόγους συνελθὼν ἐπειράθη διʼ αὑτοῦ λύσιν ποιήσασθαι τῶν ἐνεστώτων·
というのも第一に、彼は会見に臨むことで、自らの手で現在の紛争の解決を図ろうと試みた。
§15.15.5τοῦτο δʼ ἐστὶ τοῦ προειδότος τὰ κατορθώματα, ἀλλʼ ἀπιστοῦντος τῇ τύχῃ καὶ προορωμένου τὰ περὶ τὰς μάχας ἐκβαίνοντα παράλογα.
これは、自らの成功を知りつつも、運命を信頼せず、戦闘において生じる不測の事態を見通している者の特徴である。
§15.15.6μετὰ δὲ ταῦτα συγκαταστὰς εἰς τὸν κίνδυνον οὕτως ἐχρήσατο τοῖς πράγμασιν ὥστε μὴ δυνατὸν εἶναι βέλτιον πρὸς Ῥωμαίους ἀγῶνα συστήσασθαι, παραπλησίῳ καθοπλισμῷ χρώμενον, οὗ τότε συνεστήσατʼ Ἀννίβας.
その後、決戦に臨むにあたっても、彼は状況を実に見事に差配したため、当時ハンニバルが組織した戦い以上に、同等の武具を用いる者にとって、ローマ軍に対してこれより優れた戦いを挑むことは不可能であった。
§15.15.7οὔσης γὰρ δυσδιασπάστου τῆς Ῥωμαίων τάξεως καὶ δυνάμεως, τὸν ἄνδρα συνέβη καὶ καθόλου καὶ κατὰ μέρη μάχεσθαι πρὸς πάσας τὰς ἐπιφανείας διὰ τῆς μιᾶς ἐκτάξεως, ἀεὶ τῶν ἔγγιστα τῷ δεινῷ σημαιῶν συνεπιστρεφουσῶν πρὸς τὸ δεόμενον.
というのも、ローマ軍の陣形と軍事力は容易に崩しがたいものであったため、危難に最も近い部隊が常に必要に応じて向きを変えることで、個々の兵士は全体としても個別にも、一つの布陣のままであらゆる方向からの攻撃に対して戦うことができたからである。
§15.15.8ἔτι δὲ τοῦ καθοπλισμοῦ σκέπην καὶ θράσος παρασκευάζοντος καὶ διὰ τὸ μέγεθος τοῦ θυρεοῦ καὶ τὴν τῆς μαχαίρας ὑπομονὴν τῶν πληγῶν, δύσμαχοι γίνονται καὶ δυσκαταγώνιστοι
さらに、彼らの武具が防護と大胆さを与えており、その大楯の大きさと、剣が敵の打撃に耐えることによって、彼らは戦い難く、打ち破り難い者たちとなっていた。