Humanitext Reader

ポリュビオス · 歴史 §1.48.1-1.48.11

火攻めによるローマ軍攻城兵器の焼失と長期封鎖への移行

48 / 1311 箇所 · ギリシア語

要旨

強風を利用したギリシア人傭兵の提案により、カルタゴ軍はローマ軍の攻城兵器に火を放ち完全に破壊する。これを受けてローマ軍は強襲を諦め、長期の封鎖戦へ移行する。

§1.48.1τῶν δὲ πολιορκουμένων ταῖς μὲν ἀντοικοδομίαις ἐνεργῶς χρωμένων, τοῦ δὲ λυμαίνεσθαι καὶ διαφθείρειν τὰς τῶν ὑπεναντίων παρασκευὰς ἀπεγνωκότων,
他方、包囲されている者たちは、一方では対抗壁の建設を精力的に行っていたが、敵の攻城具を損ない破壊することはすでに諦めていた。
§1.48.2γίνεταί τις ἀνέμου στάσις ἔχουσα τηλικαύτην βίαν καὶ φορὰν εἰς αὐτὰς τὰς τῶν μηχανημάτων προσαγωγὰς ὥστε καὶ τὰς στοὰς διασαλεύειν καὶ τοὺς προκειμένους τούτων πύργους τῇ βίᾳ βαστάζειν.
そのとき、ある風の突風が起こり、それは攻城兵器が設置されているまさにその場所に向けて、防護用の覆いを揺さぶり、その前方にある塔をその猛威で持ち上げるほどの、凄まじい力と勢いを持っていた。
§1.48.3ἐν ᾧ καιρῷ συννοήσαντές τινες τῶν Ἑλληνικῶν μισθοφόρων τὴν ἐπιτηδειότητα τῆς περιστάσεως πρὸς τὴν τῶν ἔργων διαφθορὰν προσφέρουσι τῷ στρατηγῷ τὴν ἐπίνοιαν.
この好機に、ギリシア人傭兵のうちの数名が、攻城具を破壊する上でこの状況が極めて好都合であることに気づき、将軍にその計画を提案した。
§1.48.4τοῦ δὲ δεξαμένου καὶ ταχέως ἑτοιμάσαντος πᾶν τὸ πρὸς τὴν χρείαν ἁρμόζον, συστραφέντες οἱ νεανίσκοι κατὰ τριττοὺς τόπους ἐνέβαλον πῦρ τοῖς ἔργοις.
将軍がこれを受け入れ、必要とされるすべてのものを速やかに用意すると、若者たちは集団となって、三つの場所から攻城具に火を放った。
§1.48.5ὡς δʼ ἂν τῶν μὲν κατασκευασμάτων διὰ τὸν χρόνον εὖ παρεσκευασμένων πρὸς τὸ ῥᾳδίως ἐμπρησθῆναι, τῆς δὲ τοῦ πνεύματος βίας φυσώσης κατʼ αὐτῶν τῶν πύργων καὶ μηχανημάτων, τὴν μὲν νομὴν τοῦ πυρὸς ἐνεργὸν συνέβαινε γίνεσθαι καὶ πρακτικήν, τὴν δʼ ἐπάρκειαν καὶ βοήθειαν τοῖς Ῥωμαίοις εἰς τέλος ἄπρακτον καὶ δυσχερῆ.
構造物が時の経過によって容易に燃え上がりやすい状態になっていたこと、また風の猛威がまさにそれらの塔や兵器に吹きつけていたことから、火の広がりは急速かつ効果的なものとなったが、ローマ人にとっての救援と消火の試みは、結局のところ全く効果がなく、困難を極めることとなった。
§1.48.6τοιαύτην γὰρ ἔκπληξιν παρίστα τὸ συμβαῖνον τοῖς βοηθοῦσιν ὥστε μήτε συννοῆσαι μήτε συνιδεῖν δύνασθαι τὸ γινόμενον, ἀλλʼ ἀποσκοτουμένους ὑπὸ τῆς εἰς αὐτοὺς φερομένης λιγνύος καὶ τῶν φεψαλύγων, ἔτι δὲ τῆς τοῦ καπνοῦ πολυπληθίας, οὐκ ὀλίγους ἀπόλλυσθαι καὶ πίπτειν, μὴ δυναμένους ἐγγίσαι πρὸς αὐτὴν τὴν τοῦ πυρὸς βοήθειαν.
なぜなら、起こっている事態は救援に向かう者たちに多大な混乱をもたらしたため、彼らは何が起きているのかを理解することも見極めることもできず、むしろ自分たちに向かって吹きつけてくる煤や火の粉、さらには大量の煙によって視界を奪われ、消火のために火のただ中に近づくこともできず、少なからぬ者が命を落とし、倒れたからである。
§1.48.7ὅσῳ δὲ μείζω συνέβαινε γίνεσθαι τὴν δυσχρηστίαν περὶ τοὺς ὑπεναντίους διὰ τὰς προειρημένας αἰτίας, τοσούτῳ πλείων εὐχρηστία περὶ τοὺς ἐνιέντας ἦν τὸ πῦρ.
上述の理由により敵側の困難が大きくなればなるほど、火を放った者たちの有利さはそれだけ大きくなった。
§1.48.8τὸ μὲν γὰρ ἐπισκοτοῦν καὶ βλάπτειν δυνάμενον πᾶν ἐξεφυσᾶτο καὶ προωθεῖτο κατὰ τῶν ὑπεναντίων, τὸ δὲ βαλλόμενον ἢ ῥιπτούμενον ἐπί τε τοὺς βοηθοῦντας καὶ τὴν τῶν ἔργων διαφθορὰν εὔστοχον μὲν ἐπεγίνετο διὰ τὸ συνορᾶν τοὺς ἀφιέντας τὸν πρὸ αὑτῶν τόπον, πρακτικὸν δὲ διὰ τὸ γίνεσθαι σφοδρὰν τὴν πληγήν, συνεργούσης τοῖς βάλλουσι τῆς τοῦ πνεύματος βίας.
というのも、視界を遮り害を与えうるものはすべて敵の方へと吹き飛ばされ、押し進められた一方、救援に駆けつける者たちに対しても、また攻城具を破壊するためにも放たれ、あるいは投げつけられたものは、放つ者たちが目の前の場所をよく見通せたために的確に命中し、また風の猛威が投射する者たちを助けたために、その打撃が強力になって効果を上げたからである。
§1.48.9τὸ δὲ πέρας τοιαύτην συνέβη γενέσθαι τὴν παντέλειαν τῆς καταφθορᾶς ὥστε καὶ τὰς βάσεις τῶν πύργων καὶ τὰ στύπη τῶν κριῶν ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἀχρειωθῆναι.
そして最終的に、破壊は徹底的なものとなり、塔の土台も破城槌の本体も火によって使い物にならなくなるほどであった。
§1.48.10τούτων δὲ συμβάντων τὸ μὲν ἔτι διὰ τῶν ἔργων πολιορκεῖν ἀπέγνωσαν οἱ Ῥωμαῖοι·
これらのことが起こったので、ローマ人たちはこれ以上攻城具によって包囲攻撃を行うことを諦めた。
περιταφρεύσαντες δὲ καὶ χάρακι περιλαβόντες κύκλῳ τὴν πόλιν, ἔτι δὲ τῆς ἰδίας στρατοπεδείας τεῖχος προβαλόμενοι τῷ χρόνῳ παρέδοσαν τὴν πρᾶξιν.
そして、都市の周囲に堀を巡らせ、杭柵で囲み、さらに自分たちの陣営の前に壁を築いて、その後の攻略を時間の経過に委ねた。
§1.48.11οἱ δʼ ἐν τῷ Λιλυβαίῳ τὸ πεπτωκὸς ἐξοικοδομησάμενοι τεῖχος εὐθαρσῶς ὑπέμενον ἤδη τὴν πολιορκίαν.
一方、リリュバイオンの内にいた者たちは、崩落した壁を再建し、今や自信に満ちて包囲に耐え忍んでいた。

語釈・文法注

  1. §1.48.1τῶν δὲ πολιορκουμένων — 現在分詞中・受動態の属格で、これに続く `χρωμένων` および `ἀπεγνωκότων` とともに、対比される2つの状況(`μὲν`... `δὲ`)を表す独立属格構文を形成している。
  2. §1.48.5ὡς δʼ ἂν — 独立属格(`τῶν μὲν κατασκευασμάτων... εὖ παρεσκευασμένων` および `τῆς δὲ τοῦ πνεύματος βίας φυσώσης`)を伴って主観的・状況的な理由(〜であるから)を表す。ここでの `ἄν` は潜在や条件ではなく、文脈上の蓋然性や状況的な根拠を強めている。
  3. §1.48.6ἀποσκοτουμένους — 対格分詞であり、後続する `οὐκ ὀλίγους` と共に、`ὥστε` に導かれる不定詞 `ἀπόλλυσθαι` および `πίπτειν` の意味上の主語として機能している。
  4. §1.48.8ἐπί τε τοὺς βοηθοῦντας καὶ τὴν τῶν ἔργων διαφθορὰν — 前置詞 `ἐπί` が異なる性質の補語を支配する例。人である `τοὺς βοηθοῦντας` に対しては敵対・攻撃の方向(〜に向かって)を表し、抽象名詞である `τὴν τῶν ἔργων διαφθορὰν` に対しては目的(〜のために、〜を促進するために)を表している。
  5. §1.48.10τῷ χρόνῳ παρέδοσαν τὴν πρᾶξιν — 「時間をかけてその活動を委ねた」という直訳から、攻城兵器による強襲を諦め、飢餓による降伏を待つ長期の封鎖戦(兵糧攻め)に作戦を切り替えたことを意味する慣用表現。

この箇所を引用する

ポリュビオス, 歴史 §1.48.1-1.48.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:greekLit:tlg0543.tlg001.humanitext-grc2:1.48.1-1.48.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。