§1.32.1περὶ δὲ τοὺς καιροὺς τούτους καταπλεῖ τις εἰς τὴν Καρχηδόνα ξενολόγος τῶν ἀπεσταλμένων εἰς τὴν Ἑλλάδα πρότερον [εἰς τὴν Καρχηδονίων], ἄγων στρατιώτας πλείστους, ἐν οἷς καὶ Ξάνθιππόν τινα Λακεδαιμόνιον, ἄνδρα τῆς Λακωνικῆς ἀγωγῆς μετεσχηκότα καὶ τριβὴν ἐν τοῖς πολεμικοῖς ἔχοντα σύμμετρον.
このころ、以前ギリシアへ派遣されていた傭兵募集人の一人が、非常に多くの兵士を率いてカルタゴに入港した。 その中に、スパルタの教育を受け、軍事において十分な経験を持つ、スパルタ人クサンティッポスという男がいた。
§1.32.2ὃς διακούσας τὸ γεγονὸς ἐλάττωμα καὶ πῶς καὶ τίνι τρόπῳ γέγονεν, καὶ συνθεωρήσας τάς τε λοιπὰς παρασκευὰς τῶν Καρχηδονίων καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἱππέων καὶ τῶν ἐλεφάντων παραυτίκα συνελογίσατο καὶ πρὸς τοὺς φίλους ἐνεφάνισε διότι συμβαίνει τοὺς Καρχηδονίους οὐχ ὑπὸ Ῥωμαίων, αὐτοὺς δʼ ὑφʼ αὑτῶν ἡττᾶσθαι διὰ τὴν ἀπειρίαν τῶν ἡγουμένων.
彼は起こった敗北と、それがどのように、またどのような方法で生じたかを詳しく聞き、さらにカルタゴの他の軍備や騎兵および象の数を考慮した上で、即座に次のように推論し、友人たちに明らかにした。 すなわち、カルタゴ人が敗北しているのはローマ人によってではなく、彼ら自身の指導者たちの未熟さによるものである、と。
§1.32.3ταχὺ δὲ διὰ τὴν περίστασιν τῶν τοῦ Ξανθίππου λόγων διαδοθέντων εἰς τὰ πλήθη καὶ τοὺς στρατηγούς, ἔγνωσαν οἱ προεστῶτες ἀνακαλεῖσθαι καὶ πεῖραν αὐτοῦ λαμβάνειν.
クサンティッポスの言葉が群衆や将軍たちの間に急速に広まった状況のゆえに、指導者たちは彼を召喚し、その能力を試すことに決めた。
§1.32.4ὁ δὲ παραγενόμενος εἰς τὰς χεῖρας ἔφερε τοῖς ἄρχουσι τοὺς ἀπολογισμοὺς καὶ παρὰ τί νῦν σφαλείησαν, καὶ διότι πεισθέντες αὐτῷ καὶ χρησάμενοι τοῖς ἐπιπέδοις τῶν τόπων ἔν τε ταῖς πορείαις καὶ στρατοπεδείαις καὶ παρατάξεσιν εὐχερῶς ἑαυτοῖς τε τὴν ἀσφάλειαν δυνήσονται παρασκευάζειν καὶ τοὺς ὑπεναντίους νικᾶν.
彼は出頭すると、支配者たちに対して、それまでの失敗の原因についての説明と、なぜ今彼らが敗北を喫したのか、そして、もし彼らが自分に従い、行軍、宿営、戦列配置において平坦な土地を利用するならば、容易に自分たちの安全を確保し、敵に勝利することができるだろうという理由を提示した。
§1.32.5οἱ δὲ στρατηγοὶ δεξάμενοι τὰ λεγόμενα καὶ πεισθέντες αὐτῷ παραχρῆμα τὰς δυνάμεις ἐνεχείρισαν.
将軍たちはその言葉を受け入れ、彼に説得されて、ただちに軍隊の指揮権を委ねた。
§1.32.6ἦν μὲν οὖν καὶ κατὰ ταύτην τὴν παρὰ τοῦ Ξανθίππου διαδιδομένην φωνὴν ὁ θροῦς καὶ λαλιά τις εὔελπις παρὰ τοῖς πολλοῖς·
こうして、クサンティッポスから広められたこの言葉によって、民衆の間にはざわめきと、希望に満ちた噂が広がっていた。
§1.32.7ὡς δʼ ἐξαγαγὼν πρὸ τῆς πόλεως τὴν δύναμιν ἐν κόσμῳ παρενέβαλε καί τι καὶ κινεῖν τῶν μερῶν ἐν τάξει καὶ παραγγέλλειν κατὰ νόμους ἤρξατο, τηλικαύτην ἐποίει διαφορὰν παρὰ τὴν τῶν πρότερον στρατηγῶν ἀπειρίαν ὥστε μετὰ κραυγῆς ἐπισημαίνεσθαι τοὺς πολλοὺς καὶ σπεύδειν ὡς τάχιστα συμβαλεῖν τοῖς πολεμίοις, πεπεισμένους μηδὲν ἂν παθεῖν δεινὸν ἡγουμένου Ξανθίππου.
しかし、彼が軍勢を都市の前に率き出して秩序正しく整列させ、部隊の一部を規律に従って動かし、規則通りに命令を下し始めると、以前の将軍たちの未熟さに比して非常に大きな違いを示したため、民衆は大声で歓声を上げて賛意を表し、一刻も早く敵と交戦することを切望した。 クサンティッポスが率いる限り、自分たちにいかなる恐ろしいことも起こらないと確信したからである。
§1.32.8τούτων δὲ γινομένων οἱ στρατηγοὶ συνιδόντες τοὺς ὄχλους ἀνατεθαρρηκότας παραδόξως ταῖς ψυχαῖς, παρακαλέσαντες αὐτοὺς τὰ πρέποντα τῷ καιρῷ μετʼ ὀλίγας ἡμέρας ὥρμησαν ἀναλαβόντες τὴν δύναμιν.
これらのことが起こる中、将軍たちは群衆が驚くほどに勇気を取り戻しているのを見て、その状況にふさわしい言葉で彼らを励まし、数日の後、軍勢を率いて出発した。
§1.32.9αὕτη δʼ ἦν πεζοὶ μὲν εἰς μυρίους καὶ δισχιλίους, ἱππεῖς δὲ τετρακισχίλιοι, τὸ δὲ τῶν ἐλεφάντων πλῆθος ἔγγιστά που τῶν ἑκατόν.
その兵力は、歩兵が約1万2000人、騎兵が4000人、象の数はおよそ100頭であった。